Başkomutan : Emsalsiz Lider

by Ahmet Yavuz

Başkomutan kitabı, Türk milletinin varoluş mücadelesini Mustafa Kemal’in askeri kariyerini izleyerek anlatıyor. Onun hangi kritik dönemde, hangi hayati kararı, nelere dayanarak aldığını ve bunların sonuçlarını tartışıyor.

Sadece siyasi durum ve güç ilişkileri açısından değil, arazi bilgisi ve insan psikolojisi açısından da Mustafa Kemal’in tercih ve aksiyonlarını analiz ediyor.

Ahmet Yavuz bizi hem arazide hem arşivlerde bir zaman yolculuğuna çıkarıyor ama ayaklarımızı bugüne bastırarak… Mustafa Kemal’in izinde bugünü daha iyi anlamak, onu geleceğe taşımak için.

584 pages, Paperback

First published June 3, 2021

Reviews

[Yavuz · Rating 5 out of 5]

Türk Silahlı Kuvvetlerinde yıllarca hizmet vermiş Ahmet Yavuz'un Başkomutan kitabı, son yıllarda Atatürk hakkında çıkan en dolu kitaplardan birisi. Atatürk'ün askerlik ve liderlik vasıfları, son derece yalın ve çarpıcı örneklerle aktarılmış. Öncelikle kitabın, bir biyografik anlatıma göre oldukça akıcı olduğunu söyleyebilirim. Sayfalar su gibi akıp geçti. Sanki Şevket Süreyya Aydemir'in Tek Adam serisinin ilk iki cildini okuyormuşum gibi hissettim. Eser, genel olarak Atatürk'ün askeri ve yönetimsel anlamdaki becerilerine odaklanmış. Bir asker olması sebebi ile yazar, Atatürk'ün 1911 yılındaki Trablusgarp savaşından, 1922 yılındaki Büyük Taarruz'a kadar olan zaman diliminde karşılaştığı mücadelelerine odaklansa da kitapta bundan fazlası var. Kitabın son bölümünde yerli ve yabancı basınlar ile çeşitli yazarların kendisi hakkındaki görüşlerine yer verilerek bir senteze bağlanmış.

Atatürk'ün ilk dönemindeki yaşantısı Osmanlı Devletinin bitik hâlini düzeltmekle, ikinci dönemindeki hayatı ise Cumhuriyeti ilan ettikten sonra karşılaştığı sefil durumu düzeltmekle geçmiş. En yakınındaki arkadaşları tarafından bile anlaşılmamış. Hatta eserde Atatürk'ün askeri ve idari açıdan üstleri ile yaşadığı anlaşmazlıklara da yer verilmiş. Atatürk'ün uyarılarına rağmen Balkanlar yerine Bingazi topraklarına odaklanılması, sonunda Balkanların da elden çıkmasına vesile olmuş. Kitaptan öğrendiğimize göre Atatürk’ün askeri ve idari anlamda Anadolu halkının durumunu çok iyi tespit ettiği de görülür. Bu bakımdan, birçok farklı coğrafyadaki insanlarla ilişkiler kurmuş. 1910 yılında Picardie manevraları sırasında Fransızla komutanla da sohbet etmiş, Bingazi, Çanakkale, Suriye ve Filistin cephelerinde bulunan insanlarla da sohbet etmiş. Bence kendisinin şanssızlığı ve bir noktada şansı üstleri tarafından dahi anlaşılamaması olmuş. Enver Paşa ile arasının iyi olmadığı bilinir. Ama Atatürk de bir asker olarak idare edilmesi zor bir isim. Başta Balkan Savaşları olmak birçok cephe özelinde üstleri ile anlaşamamış. Zamanına göre bu durumun anlaşılması kolay olmasa da bugünden baktığımızda tarih, kendisini haklı çıkardı.

Ahmet Yavuz'un ellerine sağlık, Atatürk ile ilgili okunacak kitaplar listesinin üst sıralarında yer edinebilecek bir çalışma olmuş. Kitaba getirebileceğim tek olumsuz eleştiri, askeri anlamda fazla ayrıntılara girilmesi olur. Askerlikle ilişkisi olmayan benim gibi okuyucular için kitabın okunmasını zaman zaman güçleştirmiş.

[Efe Can · Rating 4 out of 5]

"Bilmeyen öğretemez, yapmayan yaptıramaz, itaat etmeyen ettiremez."

"Gerçekçi analiz yapılmadan, değişen ne varsa dikkate alınmadan yapılan her muhakeme hatalıdır."

"Bazen bir şeyin önemini "olmasaydı ne olurdu" diye irdelemek daha doğrudur."

"İçlerinden 3. Grup Komutanı Albay Arif ise yaptığı sevk ve idare hatalarının bedelini grup komutanlığından ayrılarak ödedi. Belki de Mustafa Kemal'e en yakın isimdi; ama onun kitabında yakınlık uzaklık değil, liyakat diye bir kavram vardı. Herkes işini gerektiği gibi ve çok iyi yapmalıydı..."

"Liderlerin de iyi adam tanımak mecburiyeti vardır. Bu da sadakat yerine liyakati esas almayı gerektirir. Sadakat kişilere değil, vazifeye, vatana olur."

"Bize yağmur yağarken düşmana güneş doğmuyor."

"Muvaffakiyetsizlik beni hayatımdan bizar etti."

"Hiçbir sorun onu yaratan bilinç seviyesiyle çözülemez."


Kurtuluş savaşını detaylıca anlatan bir eser. Özellikle yaşanan muharebeleri krokilerle desteklemesi anlatımı üst seviyeye taşımış. Onun dışında okunup bitirilmesi biraz zor bir eser olduğunu söyleyebilirim.