Nederlands slavernijverleden. Historische inzichten en het debat nu

by Henk den Heijer

Het Nederlandse slavernijverleden is actueler dan ooit. Tot eind vorige eeuw trok het voornamelijk de aandacht van wetenschappers, maar tegenwoordig heeft bijna iedereen er een mening over. Sinds de Black Lives Matter-protesten is deze zwarte bladzijde uit de Nederlandse geschiedenis zelfs een van de meest besproken onderwerpen. Hoe dachten onze voorvaderen over slavernij, zijn we er rijk van geworden en is het hedendaagse racisme een van de wrange vruchten van dat donkere verleden? Vragen te over, waarop de antwoorden echter vaker meningen dan historische feiten blijken te zijn.

'Nederlands slavernijverleden' schetst op basis van de laatste inzichten een indringend beeld van de Nederlandse deelname aan de trans- Atlantische slavenhandel en de inzet van slaven in de plantagekoloniën. Maar ook de opvattingen van onze voorouders daarover komen aan bod. Hadden zij morele bezwaren tegen de slavenhandel en slavernij of was het business as usual? Henk den Heijer laat zien dat lang niet alle slaven gewillig in hun lot berustten: sommigen pleegden verzet op slavenschepen, anderen ontvluchtten plantages of kwamen in opstand tegen hun meesters. Dat verzet leidde overigens niet tot een snelle afschaffing van de slavernij; daar stemde het parlement pas in 1863 mee in.

Ruim anderhalve eeuw na die afschaffing staat het Nederlandse slavernijverleden prominent op de agenda van actiegroepen, wetenschappers en politici. We moeten er meer van weten als wapen tegen het hedendaagse racisme. Maar is die relatie tussen verleden en heden zo eenvoudig te leggen? Ook over dat debat gaat 'Nederlands slavernijverleden'.

336 pages, Hardcover

Published May 1, 2021

Reviews

[Wilfred Takken · Rating 3 out of 5]

Gedegen overzicht van de huidige kennis over de slavenhandel en de slavernij in de Latijns-Amerikaanse koloniën.

Maar, vermoedelijk om het boek relevant voor een groter publiek te maken, is dat overzicht aangelengd met zo’n dertig pagina’s over het hedendaagse debat over slavernij en racisme. Twee zaken die volgens Den Heijer niets met elkaar te maken hebben. Het valt ook enorm mee met dat racisme, vindt Den Heijer. Te veel aandacht voor racisme zou het racisme juist aanwakkeren. Hij keert zich tegen activistische wetenschappers die ongefundeerde stellingen zouden poneren. Maar dat doet hij zelf volop in dit polemische gedeelte.

[Nels van Ravenhorst · Rating 3 out of 5]

Op zich geen slecht boek maar de auteur geeft aan nuance te willen brengen in het debat over slavernij (en racisme) omdat hij een probleem heeft met de vele ongefundeerde claims die hierbinnen gedaan worden en laat dit zien door vervolgens een hoop ongefundeerde claims te doen. Ook lijkt hij een groter probleem te hebben met overijverige activisten dan met racisten…..

[Jos Olsthoorn · Rating 3 out of 5]

De auteur zorgt op verschillende punten voor broodnodige nuance, op basis van degelijk wetenschappelijk onderzoek. Op andere punten worden helaas juist beweringen gedaan die niet onderbouwd worden.