What do you think?
Rate this book
2050
Het iconische jaar 2050. Alles is fundamenteel veranderd. Wie willen we zijn? Wie is de vijand? Waar kunnen we overleven? Hoe kunnen we in deze tijden afscheid nemen? Zijn onze dromen digitaal? Hebben utopieën nog betekenis? Is het feest voorbij of moet het nog beginnen? Is deze wereld de echte? Gelooft iemand nog dat kunst de wereld kan redden? Is de toekomst dood? Waar is iedereen gebleven? Wat betekent dat licht in de verte? 2050 bestaat uit 98 gedichten; sommige kort, andere bladzijden lang; sommige woedend of destructief, andere teder of verdrietig, of strijdbaar en reikend naar nieuwe vormen van schoonheid. Nieuwe betekenissen. Nieuwe beelden. Nieuwe mythologieën. Hoe hard of hopeloos ook, elk gedicht zindert van de hartstochtelijke liefde voor poëzie.
- GenresPoetry
128 pages, Paperback
First published January 1, 2021
6 people are currently reading
61 people want to read
About the author
Peter Verhelst
61 books167 followersPeter Verhelst is een Vlaamse dichter en schrijver.
Peter Verhelst in de Nederlandstalige Wikipedia
Peter Verhelst in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Peter Verhelst bij "Schrijversgewijs"
Peter Verhelst is a Flemish poet and writer.
Peter Verhelst in the English Wikipedia
Peter Verhelst in de Nederlandstalige Wikipedia
Peter Verhelst in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Peter Verhelst bij "Schrijversgewijs"
Peter Verhelst is a Flemish poet and writer.
Peter Verhelst in the English Wikipedia
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 13 of 13 reviews
November 5, 2021
Peter Verhelst is een van de meest productieve dichters en schrijvers van het Nederlands taalgebied. Aan zijn uitdijende bibliografie in haast alle genres is nu opnieuw een bundel toegevoegd. Met 2050 gaat Verhelst in veel opzichten verder op de weg die hij na zijn wedergeboorte als dichter, met Alaska (2003) en vooral Nieuwe sterrenbeelden (2008) is ingeslagen en sindsdien tot een gestage stroom bundels heeft geleid, die alle veel lof oogstten. De gedichten uit de tweede periode zijn toegankelijk en verhalend en hebben, anders dan de Verhelst die zichzelf als dichter met Verhemelte (1996) in een subliem gebaar uitwiste, een minder hermetische en meer romantische inslag. Na deze implosie van betekenis is het verlangen naar liefde, eenwording en versmelting belangrijker geworden.
In 2050 wordt dat “verlangen naar ontgrenzende ervaringen” verbonden met het opnieuw ontsluiten van de utopische verbeelding. De achterflap van dit fraai uitgegeven werk doet dat conceptueel: deze omsluit het boek, waardoor een zwarte box ontstaat waarin de toekomst zowel opgeborgen is als weer kan, en ditmaal anders, verschijnen. Tegelijkertijd kan zo – melancholisch – – het verdwijnen van wat dierbaar is worden tegengegaan.
De openingssuite – met de titel You will live forever – introduceert het muzikale hoofdthema en bereidt de lezer voor op een reis die “traag en heet [zal zijn]” en ecologische verwoesting voorspelt. Daarna volgt een reeks gedichten, zowel verhalende in strofen als prozagedichten, waarin Verhelst het leven na het einde verbeeldt. Dat had doorleefde, indringende poëzie op kunnen leveren, maar het resultaat is helaas een grote flop. De verbeelding van Verhelsts mythische apocalyps, een combinatie van nucleaire ramp, epidemie en ecologische crisis, weet geen moment te overtuigen. De beelden zijn sensationalistisch en daardoor vaak ronduit kitscherig:
Alle lichamen met de armen beschermend voor het gezicht.
Vermalen
tussen twee over elkaar schuivende tektonische platen.
Een zekere esthetisering van destructie kan deze reeks evenmin ontzegd worden: de fall-out brengt “paarlemoeren zonsondergangen”. Verhelst beschikt weliswaar over een zekere gevoeligheid voor de idiomen van deze tijd, maar wat hij ermee doet blijft erg vlak:
Schimmel
als het nieuwe spreken,
het nieuwe omhelzen.
Verhelst grossiert in clichématige beelden (“draden bungelen uit dingen”) en wollige taal. De bundel had wel wat zelfkritiek kunnen gebruiken, want in plaats van nieuwe beelden, betekenissen en mythologieën te krijgen moeten we het doen met moralistische aforismen als deze:
We hebben veel te veel te hard te snel
en daardoor veel te snel te hard te veel
Je zou denken dat deze diagnose een nieuwe utopische verbeelding kan gebruiken, maar wat opvalt aan deze bundel is precies het tekort aan verbeeldingskracht. Het “narratief [zit] opgeslagen in kluizen”, zo besluit deze reeks. En blijft daar voorlopig. Verhelst doet wel een poging om de utopische verbeelding van haar verlamming te ontdoen, maar dan duikt al snel het spook van de totalitaire verleiding op. Het utopische verlangen moet zwak blijven om niet in geweld te ontaarden. Maar dat het leven in de gemeenschap niet noodzakelijk onderdrukkend hoeft te zijn, maar ook van grote schoonheid kan zijn, daarvoor ontberen we nu net de broodnodige verbeelding.
De vraag is waarom dat zo is. Het antwoord moet waarschijnlijk worden gezocht in de ontbinding van de grote moderne ideologieën. Waar de vroege Verhelst het einde hiervan als een probleem ervaart – indien niet politiek, dan in elk geval filosofisch of existentieel – dan is er bij de latere geen gevoel van urgentie meer over. Wat Jeroen Mettes “de uitdoving van elk sociaal en politiek verlangen” noemde en met een dosis van het reële aan wilde wakkeren is hier eerder het uitzingen van het onvermijdelijke geworden, waarbij alleen de liefde ons nog kan redden, geen collectief verhaal.
Kirill Medvedev heeft de cultuur van het postmodernisme eens vergeleken met een grote deken, waarop je allerlei elementen kwijt kunt, van hoog tot laag en van sentimenteel tot oprecht. Maar lang niet al die elementen zijn nieuw of levend; ze doen zich misschien als zodanig voor, maar soms blijken ze eerder het afval te zijn, dat moet worden uitgestoten om iets nieuws te creëren. Van dat besef is hier te weinig te bespeuren:
Misschien is de laatste mens al geboren,
maar mogen wij nog gelukkig,
mogen al onze kerstdagen nog
verblindend wit zijn.
Bij Verhelst mag alles, sentimenteel of cynisch, naast elkaar bestaan. Wie deze bundel leest, ontkomt dan ook niet aan de sensatie dat hier een van de postmodernisten der laatste dagen spreekt. Maar deze postmoderne utopie, niet-hiërarchisch, lichamelijk, horizontaal, erotisch die de vervreemding van de posthistorie wist te verklanken, lijkt nu het contact met de geschiedenis te zijn verloren. Er is niets meer aan te doen, dus hoeft er ook niets gedaan te worden. We kunnen achterover leunen en opgaan in de beelden die aan ons voorbijtrekken. Dit is een versie van het einde. Laat er ook een ander zijn.
(Bespreking in Awater, oktober 2021)
In 2050 wordt dat “verlangen naar ontgrenzende ervaringen” verbonden met het opnieuw ontsluiten van de utopische verbeelding. De achterflap van dit fraai uitgegeven werk doet dat conceptueel: deze omsluit het boek, waardoor een zwarte box ontstaat waarin de toekomst zowel opgeborgen is als weer kan, en ditmaal anders, verschijnen. Tegelijkertijd kan zo – melancholisch – – het verdwijnen van wat dierbaar is worden tegengegaan.
De openingssuite – met de titel You will live forever – introduceert het muzikale hoofdthema en bereidt de lezer voor op een reis die “traag en heet [zal zijn]” en ecologische verwoesting voorspelt. Daarna volgt een reeks gedichten, zowel verhalende in strofen als prozagedichten, waarin Verhelst het leven na het einde verbeeldt. Dat had doorleefde, indringende poëzie op kunnen leveren, maar het resultaat is helaas een grote flop. De verbeelding van Verhelsts mythische apocalyps, een combinatie van nucleaire ramp, epidemie en ecologische crisis, weet geen moment te overtuigen. De beelden zijn sensationalistisch en daardoor vaak ronduit kitscherig:
Alle lichamen met de armen beschermend voor het gezicht.
Vermalen
tussen twee over elkaar schuivende tektonische platen.
Een zekere esthetisering van destructie kan deze reeks evenmin ontzegd worden: de fall-out brengt “paarlemoeren zonsondergangen”. Verhelst beschikt weliswaar over een zekere gevoeligheid voor de idiomen van deze tijd, maar wat hij ermee doet blijft erg vlak:
Schimmel
als het nieuwe spreken,
het nieuwe omhelzen.
Verhelst grossiert in clichématige beelden (“draden bungelen uit dingen”) en wollige taal. De bundel had wel wat zelfkritiek kunnen gebruiken, want in plaats van nieuwe beelden, betekenissen en mythologieën te krijgen moeten we het doen met moralistische aforismen als deze:
We hebben veel te veel te hard te snel
en daardoor veel te snel te hard te veel
Je zou denken dat deze diagnose een nieuwe utopische verbeelding kan gebruiken, maar wat opvalt aan deze bundel is precies het tekort aan verbeeldingskracht. Het “narratief [zit] opgeslagen in kluizen”, zo besluit deze reeks. En blijft daar voorlopig. Verhelst doet wel een poging om de utopische verbeelding van haar verlamming te ontdoen, maar dan duikt al snel het spook van de totalitaire verleiding op. Het utopische verlangen moet zwak blijven om niet in geweld te ontaarden. Maar dat het leven in de gemeenschap niet noodzakelijk onderdrukkend hoeft te zijn, maar ook van grote schoonheid kan zijn, daarvoor ontberen we nu net de broodnodige verbeelding.
De vraag is waarom dat zo is. Het antwoord moet waarschijnlijk worden gezocht in de ontbinding van de grote moderne ideologieën. Waar de vroege Verhelst het einde hiervan als een probleem ervaart – indien niet politiek, dan in elk geval filosofisch of existentieel – dan is er bij de latere geen gevoel van urgentie meer over. Wat Jeroen Mettes “de uitdoving van elk sociaal en politiek verlangen” noemde en met een dosis van het reële aan wilde wakkeren is hier eerder het uitzingen van het onvermijdelijke geworden, waarbij alleen de liefde ons nog kan redden, geen collectief verhaal.
Kirill Medvedev heeft de cultuur van het postmodernisme eens vergeleken met een grote deken, waarop je allerlei elementen kwijt kunt, van hoog tot laag en van sentimenteel tot oprecht. Maar lang niet al die elementen zijn nieuw of levend; ze doen zich misschien als zodanig voor, maar soms blijken ze eerder het afval te zijn, dat moet worden uitgestoten om iets nieuws te creëren. Van dat besef is hier te weinig te bespeuren:
Misschien is de laatste mens al geboren,
maar mogen wij nog gelukkig,
mogen al onze kerstdagen nog
verblindend wit zijn.
Bij Verhelst mag alles, sentimenteel of cynisch, naast elkaar bestaan. Wie deze bundel leest, ontkomt dan ook niet aan de sensatie dat hier een van de postmodernisten der laatste dagen spreekt. Maar deze postmoderne utopie, niet-hiërarchisch, lichamelijk, horizontaal, erotisch die de vervreemding van de posthistorie wist te verklanken, lijkt nu het contact met de geschiedenis te zijn verloren. Er is niets meer aan te doen, dus hoeft er ook niets gedaan te worden. We kunnen achterover leunen en opgaan in de beelden die aan ons voorbijtrekken. Dit is een versie van het einde. Laat er ook een ander zijn.
(Bespreking in Awater, oktober 2021)
June 19, 2021
‘We hebben veel te veel te hard te snel
en daardoor veel te snel te hard te veel.’
en daardoor veel te snel te hard te veel.’
September 27, 2021
Altijd hebben we geweten dat er iets op ons afkwam,
maar de precieze omvang is zelfs nu nog niet duidelijk.
Dat 2050 geen pretje wordt, wisten we al, maar Peter Verhelst schetst een wel erg somber beeld van de toekomst. Utopieën zijn verkracht en begraven, het dier in de mens neemt het over. Technologie overheerst de bundel: er hangt een waas over alles, de planeet is 'besmet', de landbouw is cellulair geworden. In deze wereld is de mens gereduceerd tot een parasitair wezen, losgemaakt van het eigen lichaam, een wezen dat zich geen blijf weet met ouderwetse emoties zoals angst, eenzaamheid en verlangen:
Wie ben je?
Alleen door de straten lopend
met een kap over je hoofd
waar de vogelbek van een pestmasker uit steekt,
licht voorovergebogen door de verlaten straten
wadend door de stilte als door een bronzen korenveld.
2050 is voor een dichtbundel sterk narratief, Verhelst verkent de planeet anno 2050 in zijn dystopische totaliteit. Zijn manier van kijken intrigeert, maar helaas zijn niet alle gedichten even sterk.
maar de precieze omvang is zelfs nu nog niet duidelijk.
Dat 2050 geen pretje wordt, wisten we al, maar Peter Verhelst schetst een wel erg somber beeld van de toekomst. Utopieën zijn verkracht en begraven, het dier in de mens neemt het over. Technologie overheerst de bundel: er hangt een waas over alles, de planeet is 'besmet', de landbouw is cellulair geworden. In deze wereld is de mens gereduceerd tot een parasitair wezen, losgemaakt van het eigen lichaam, een wezen dat zich geen blijf weet met ouderwetse emoties zoals angst, eenzaamheid en verlangen:
Wie ben je?
Alleen door de straten lopend
met een kap over je hoofd
waar de vogelbek van een pestmasker uit steekt,
licht voorovergebogen door de verlaten straten
wadend door de stilte als door een bronzen korenveld.
2050 is voor een dichtbundel sterk narratief, Verhelst verkent de planeet anno 2050 in zijn dystopische totaliteit. Zijn manier van kijken intrigeert, maar helaas zijn niet alle gedichten even sterk.
May 29, 2025
"Het geeft niets, denk je. We zijn niet meer
dan vormen van stilte, handelingen van licht.
Met gesloten ogen onder de boomkruin liggend.
Handelingen van stilte, vormen van licht."
dan vormen van stilte, handelingen van licht.
Met gesloten ogen onder de boomkruin liggend.
Handelingen van stilte, vormen van licht."
Read
August 21, 2021Het was mooi, maar ook heel veel. Zon blijft m’n lievelings.
February 2, 2024
2050 van Peter Verhelst is een gedichtenbundel over de toekomst.
De gedichten uit Kijk niet in de lichtstraal geven beelden van een soort post-apocalyptische natuurramp (de kind of apocalyps zijnde een reeks natuurrampen en oorlog zoals beschreven in En, iets dat we, zoals gezegd wordt in Met een schok valt alles stil al hadden zien aankomen: “Altijd hebben we geweten dat er iets op ons afkwam,/maar de precieze omvang is zelfs nu nog niet duidelijk.”).
In Adem in zijn er heel wat andere toekomstbeelden, minder gerelateerd allemaal, één heel goede over een simulatie (We moeten loskomen van ons lichaam), en nog een paar over een utopie, waarnaar ook al werd verwezen in het deel Kijk niet in de lichtstraal, net als de leider met het blauwe maatpak - “de leider die we verdienden” noemt men hem in We hebben overvloed gekend -, die eerder deel uitmaakt van een dystopie zoals uitgebreid beschreven in 2050 (gated community), een gedicht dat heel sterk is omwille van zijn schijnbaar afgezonderde, maar na wat puzzelwerk waaraan ik me niet gewaagd heb want ik ben daar te lui voor wel op een bepaalde manier verbonden verzen die fungeren als heel leuke oneliners, zoals “Seksrobots met een Vlaams accent omwille van de gezelligheid”, “De dystopie bepleit een terugkeer naar een overzichtelijke, mythische/ wereld, waar we ons beschermd weten tegen het aangroeiende leger van/ vijanden.”, “Door alleen ouderen toe te laten in de gated community kunnen we/ voorkomen dat we belastinggeld aan een openbare school moeten/ verspillen.”, het daaropvolgende “Welkom in het universum waarin de normale regels van bewijs en feiten/ niet langer gelden.”, “De mogelijkheden van de minderheid bestaan uit exit (vertrekken) of/ loyalty (aanpassen).” en “De dystopie is de hoer van de machthebber: angst wakkert het verlangen/ aan naar een sterke leider.” Het einde van dat gedicht wordt gekenmerkt door hoop, dus dat is aangenaam.
De drie gedichten Utopie, De utopie van het lijk, Het lijk van de utopie en Begrafenis tonen de nasleep van een vervallen utopie die enkel nog zichzelf in stand hield (“Na eeuwen van utopieën representeert de utopie/ alleen nog zichzelf”) en uiteindelijk dan, in de metafoor van een standbeeld én muren geplaatst, valt het standbeeld, scheuren de muren (“In deze utopie scheuren de muren van de utopie. Traag/ is de val van het standbeeld, van sokkel naar grond.// Het standbeeld wordt besprongen,/ door tientallen handen naar de rivier gesleept.// De tijd is gekomen om muren neer te halen,/ leiders naar hun huis te volgen/ en om vuur vuur te laten zijn.”), ‘de utopie’ wordt meegenomen door een groep mensen, geëxecuteerd en vervolgens begraven, wordt geïnsinueerd in Begrafenis, dat minder over de begrafenis en meer over de nasleep daarvan lijkt te gaan, een wereld zonder utopie en hoe om te gaan met de geschiedenis daarvan, moeten we de gefaalde utopie aanbidden, haar begraafplaats in het mausoleum als bedevaartsoord gebruiken, of het weghalen en dan erkennen dat we in valse idealen geloofden? Goeie vraag. Draait vooral om geschiedenis eigenlijk.
Wat ik nu trouwens besef is dat meteen op die gedichten rond het verval van de utopie het gedicht 2050 (gated community) volgt, wat kan impliceren dat we na de utopie met de dystopie zitten, die evolutie werd al geïmpliceerd in de tweede strofe van Begrafenis (“De huidige onrust drukt geen mentaliteitsverandering uit,/ maar is louter een bewijs van groeiende instabiliteit./ Naarmate de economie verslechtert en ongelijkheid toeneemt,/ wordt de jacht op de zondebok intenser.”), maar voor hetzelfde geld is die chronologie niet zo en interpreteer ik hier alles verkeerd.
Wat wel zo is, is dat heel wat van de gedichten verbonden zijn, ook in Kijk niet in de lichtstraal wordt vaak over een utopie gesproken, we zouden er zelfs van uit kunnen gaan dat één en dezelfde verteller spreekt over heel wat gedichten heen (over de hele bundel is wat overdreven, Tokio’s 8 midzomernachtdromen vallen bijvoorbeeld vooral moeilijk te plaatsen, die gedichten begreep ik ook niet helemaal.
Het deel waar ik begin te lullen als een dronken filosoof want het is avond en dan werkt mijn brein niet meer naar behoren (dit deel mag u gerust overslaan)
Maar we moeten het ook allemaal niet begrijpen. Niemand kan alles begrijpen, poëzie bestaat uit woorden met een zodanig specifieke betekenis dat die specifieke betekenis enkel duidelijk wordt in diens volledige context en wij zullen die context - die deels in het persoonlijk leven van de dichter en in elke vorm van kunst in het persoonlijk leven van de kunstenaar in het algemeen ligt, Robberechts toonde die verwevenheid tussen een auteur en zijn personage (waar de auteur fungeert als God) al aan in zijn heel interessante tekst Tegen het personage, ik moet meer van Robberechts’ teksten lezen, intelligent man - nooit volledig kunnen begrijpen. Wij begrijpen/ontdekken geen betekenissen, wij interpreteren betekenissen. Betekenis is een interpretatie en dus subjectief, objectieve waarheid bestaat niet of is alleszins zodanig complex dat we het nooit volledig zullen kunnen vatten vanuit ons gelimiteerde standpunt. Mijn interpretatie van sommige van deze gedichten kon u hierboven lezen, maar dat is zeker niet de juiste, voor hetzelfde geld is hij zelfs faliekant verkeerd - bestaat er zelfs een verkeerde interpretatie? al wat indruist tegen de interpretatie van de dichter, misschien, waar de interpretatie van de dichter dan de objectief juiste interpretatie is? maar dan is alle door buitenstaanders toegekende betekenis ergens verkeerd want niemand is de dichter behalve de dichter, het is echter ook niet de bedoeling om alles te begrijpen, anders zou Verhelst wel een heel uitgebreide extra tekst hebben gegeven als bijlage waarin hij de betekenis/zijn betekenis van elk gedicht volledig uitlegt, maar dat deed hij niet, het leuke/frustrerende met momenten, vooral als alles niet zo duidelijk is als hier, aan kunst is net dat je zelf de betekenis kan proberen ontrafelen, zelf dingen kan interpreteren. Alles is interpretatie, nogmaals: objectieve betekenis bestaat naar mijn mening niet, behalve misschien in de wiskunde, daar is alles concreet en vastomlijnd, behalve natuurlijk in abstracte begrippen als oneindigheid, eigenlijk, hm… in feite is wiskunde wat vreemd, want men werkt daar met cirkelbetekenissen: 1 is 1, 2 is 2, 3 is 3, de relaties tussen de cijfers zijn vastomlijnd, maar er is geen betekenis, de waarde van een cijfer wordt enkel uitgedrukt met dat cijfer, het is een taal op zich die enkel aan zichzelf kan refereren, dus ergens is het bijna betekenisloos omdat men er niets aan kan koppelen tijdens het maken van de bewerkingen, daarom is wiskunde véél nuttiger wanneer het aan iets gekoppeld wordt, dan pas krijgen de willekeurige getallen een beetje betekenis, maar zelfs dan eigenlijk niet, ze krijgen geen betekenis, ze geven betekenis gebaseerd op zichzelf, de betekenis die ze altijd met zich meedragen, aaahhh!!! Het is kwart voor negen in de avond, het uur waarop ik begin te lullen als een dronken filosoof. Tijd om het hierbij te laten denk ik. Of u dit wil lezen, moet u zelf maar uitvogelen, op zich viel het allemaal nog goed mee, zitten enkele interessante dingen in, poëzie lezen is interessant, ik heb nog twee andere bundels op de planning staan voor deze maand die vandaag zijn toegekomen in de bib, ik weet nog niet wanneer ik ze ga ophalen, wordt alleszins leuk.
De gedichten uit Kijk niet in de lichtstraal geven beelden van een soort post-apocalyptische natuurramp (de kind of apocalyps zijnde een reeks natuurrampen en oorlog zoals beschreven in En, iets dat we, zoals gezegd wordt in Met een schok valt alles stil al hadden zien aankomen: “Altijd hebben we geweten dat er iets op ons afkwam,/maar de precieze omvang is zelfs nu nog niet duidelijk.”).
In Adem in zijn er heel wat andere toekomstbeelden, minder gerelateerd allemaal, één heel goede over een simulatie (We moeten loskomen van ons lichaam), en nog een paar over een utopie, waarnaar ook al werd verwezen in het deel Kijk niet in de lichtstraal, net als de leider met het blauwe maatpak - “de leider die we verdienden” noemt men hem in We hebben overvloed gekend -, die eerder deel uitmaakt van een dystopie zoals uitgebreid beschreven in 2050 (gated community), een gedicht dat heel sterk is omwille van zijn schijnbaar afgezonderde, maar na wat puzzelwerk waaraan ik me niet gewaagd heb want ik ben daar te lui voor wel op een bepaalde manier verbonden verzen die fungeren als heel leuke oneliners, zoals “Seksrobots met een Vlaams accent omwille van de gezelligheid”, “De dystopie bepleit een terugkeer naar een overzichtelijke, mythische/ wereld, waar we ons beschermd weten tegen het aangroeiende leger van/ vijanden.”, “Door alleen ouderen toe te laten in de gated community kunnen we/ voorkomen dat we belastinggeld aan een openbare school moeten/ verspillen.”, het daaropvolgende “Welkom in het universum waarin de normale regels van bewijs en feiten/ niet langer gelden.”, “De mogelijkheden van de minderheid bestaan uit exit (vertrekken) of/ loyalty (aanpassen).” en “De dystopie is de hoer van de machthebber: angst wakkert het verlangen/ aan naar een sterke leider.” Het einde van dat gedicht wordt gekenmerkt door hoop, dus dat is aangenaam.
De drie gedichten Utopie, De utopie van het lijk, Het lijk van de utopie en Begrafenis tonen de nasleep van een vervallen utopie die enkel nog zichzelf in stand hield (“Na eeuwen van utopieën representeert de utopie/ alleen nog zichzelf”) en uiteindelijk dan, in de metafoor van een standbeeld én muren geplaatst, valt het standbeeld, scheuren de muren (“In deze utopie scheuren de muren van de utopie. Traag/ is de val van het standbeeld, van sokkel naar grond.// Het standbeeld wordt besprongen,/ door tientallen handen naar de rivier gesleept.// De tijd is gekomen om muren neer te halen,/ leiders naar hun huis te volgen/ en om vuur vuur te laten zijn.”), ‘de utopie’ wordt meegenomen door een groep mensen, geëxecuteerd en vervolgens begraven, wordt geïnsinueerd in Begrafenis, dat minder over de begrafenis en meer over de nasleep daarvan lijkt te gaan, een wereld zonder utopie en hoe om te gaan met de geschiedenis daarvan, moeten we de gefaalde utopie aanbidden, haar begraafplaats in het mausoleum als bedevaartsoord gebruiken, of het weghalen en dan erkennen dat we in valse idealen geloofden? Goeie vraag. Draait vooral om geschiedenis eigenlijk.
Wat ik nu trouwens besef is dat meteen op die gedichten rond het verval van de utopie het gedicht 2050 (gated community) volgt, wat kan impliceren dat we na de utopie met de dystopie zitten, die evolutie werd al geïmpliceerd in de tweede strofe van Begrafenis (“De huidige onrust drukt geen mentaliteitsverandering uit,/ maar is louter een bewijs van groeiende instabiliteit./ Naarmate de economie verslechtert en ongelijkheid toeneemt,/ wordt de jacht op de zondebok intenser.”), maar voor hetzelfde geld is die chronologie niet zo en interpreteer ik hier alles verkeerd.
Wat wel zo is, is dat heel wat van de gedichten verbonden zijn, ook in Kijk niet in de lichtstraal wordt vaak over een utopie gesproken, we zouden er zelfs van uit kunnen gaan dat één en dezelfde verteller spreekt over heel wat gedichten heen (over de hele bundel is wat overdreven, Tokio’s 8 midzomernachtdromen vallen bijvoorbeeld vooral moeilijk te plaatsen, die gedichten begreep ik ook niet helemaal.
Het deel waar ik begin te lullen als een dronken filosoof want het is avond en dan werkt mijn brein niet meer naar behoren (dit deel mag u gerust overslaan)
Maar we moeten het ook allemaal niet begrijpen. Niemand kan alles begrijpen, poëzie bestaat uit woorden met een zodanig specifieke betekenis dat die specifieke betekenis enkel duidelijk wordt in diens volledige context en wij zullen die context - die deels in het persoonlijk leven van de dichter en in elke vorm van kunst in het persoonlijk leven van de kunstenaar in het algemeen ligt, Robberechts toonde die verwevenheid tussen een auteur en zijn personage (waar de auteur fungeert als God) al aan in zijn heel interessante tekst Tegen het personage, ik moet meer van Robberechts’ teksten lezen, intelligent man - nooit volledig kunnen begrijpen. Wij begrijpen/ontdekken geen betekenissen, wij interpreteren betekenissen. Betekenis is een interpretatie en dus subjectief, objectieve waarheid bestaat niet of is alleszins zodanig complex dat we het nooit volledig zullen kunnen vatten vanuit ons gelimiteerde standpunt. Mijn interpretatie van sommige van deze gedichten kon u hierboven lezen, maar dat is zeker niet de juiste, voor hetzelfde geld is hij zelfs faliekant verkeerd - bestaat er zelfs een verkeerde interpretatie? al wat indruist tegen de interpretatie van de dichter, misschien, waar de interpretatie van de dichter dan de objectief juiste interpretatie is? maar dan is alle door buitenstaanders toegekende betekenis ergens verkeerd want niemand is de dichter behalve de dichter, het is echter ook niet de bedoeling om alles te begrijpen, anders zou Verhelst wel een heel uitgebreide extra tekst hebben gegeven als bijlage waarin hij de betekenis/zijn betekenis van elk gedicht volledig uitlegt, maar dat deed hij niet, het leuke/frustrerende met momenten, vooral als alles niet zo duidelijk is als hier, aan kunst is net dat je zelf de betekenis kan proberen ontrafelen, zelf dingen kan interpreteren. Alles is interpretatie, nogmaals: objectieve betekenis bestaat naar mijn mening niet, behalve misschien in de wiskunde, daar is alles concreet en vastomlijnd, behalve natuurlijk in abstracte begrippen als oneindigheid, eigenlijk, hm… in feite is wiskunde wat vreemd, want men werkt daar met cirkelbetekenissen: 1 is 1, 2 is 2, 3 is 3, de relaties tussen de cijfers zijn vastomlijnd, maar er is geen betekenis, de waarde van een cijfer wordt enkel uitgedrukt met dat cijfer, het is een taal op zich die enkel aan zichzelf kan refereren, dus ergens is het bijna betekenisloos omdat men er niets aan kan koppelen tijdens het maken van de bewerkingen, daarom is wiskunde véél nuttiger wanneer het aan iets gekoppeld wordt, dan pas krijgen de willekeurige getallen een beetje betekenis, maar zelfs dan eigenlijk niet, ze krijgen geen betekenis, ze geven betekenis gebaseerd op zichzelf, de betekenis die ze altijd met zich meedragen, aaahhh!!! Het is kwart voor negen in de avond, het uur waarop ik begin te lullen als een dronken filosoof. Tijd om het hierbij te laten denk ik. Of u dit wil lezen, moet u zelf maar uitvogelen, op zich viel het allemaal nog goed mee, zitten enkele interessante dingen in, poëzie lezen is interessant, ik heb nog twee andere bundels op de planning staan voor deze maand die vandaag zijn toegekomen in de bib, ik weet nog niet wanneer ik ze ga ophalen, wordt alleszins leuk.
May 11, 2024
Een grand cru Verhelst
We kwamen er te laat achter
dat er een grens was aan wat kon worden bereikt - op een dag
zouden we verantwoording moeten afleggen.
Zo broos plots,
het was niet dat de problemen groter waren
maar ons vermogen om ermee om te gaan was verzwakt.
Paniek hapte als een uit het lichaam hangende varaan
naar alles wat bewoog - flitsende tong - de manier waarop we
hem in bedwang hielden leek op dansen.
Daarna leek alles op humor.
We kwamen er te laat achter
dat er een grens was aan wat kon worden bereikt - op een dag
zouden we verantwoording moeten afleggen.
Zo broos plots,
het was niet dat de problemen groter waren
maar ons vermogen om ermee om te gaan was verzwakt.
Paniek hapte als een uit het lichaam hangende varaan
naar alles wat bewoog - flitsende tong - de manier waarop we
hem in bedwang hielden leek op dansen.
Daarna leek alles op humor.
July 4, 2021
Ik leerde deze auteur kennen door het boek voor het vergeten. Ik hou van de manier waarop hij zijn verhaal brengt, inhoudelijk, en de manier waarop hij het schrijft. Daardoor kwam dit boek meteen op mijn verlanglijst terecht.
Een recensie geven over gedichten is moeilijk. Iedereen leest ze op een andere manier. Iedereen neemt de woorden op een andere manier in zich op. Ik persoonlijk heb met moeite mijn tranen kunnen bedwingen bij enkele gedichten en loop gelijk weer vol als ik er op terug denk.
Andere gedichten raken dan weer enorm omdat de auteur de nagel op de kop slaat. Aan jou als lezer om uit te zoeken of deze gedichten iets voor jou zijn. Ik stel alvast voor dat je 2050 gaat lezen en het allemaal laat binnenkomen.
Een recensie geven over gedichten is moeilijk. Iedereen leest ze op een andere manier. Iedereen neemt de woorden op een andere manier in zich op. Ik persoonlijk heb met moeite mijn tranen kunnen bedwingen bij enkele gedichten en loop gelijk weer vol als ik er op terug denk.
Andere gedichten raken dan weer enorm omdat de auteur de nagel op de kop slaat. Aan jou als lezer om uit te zoeken of deze gedichten iets voor jou zijn. Ik stel alvast voor dat je 2050 gaat lezen en het allemaal laat binnenkomen.
December 31, 2024
Het leesjaar mogen eindigen met deze parel.
Nog actueler en acuter dan in 2021 had ik het gevoel, met in het eerste deel pijnlijk herkenbare scènes van oorlog en natuurrampen. Verwoordingen die hard binnenkwamen, het was nodig om af en toe weg te leggen en te laten bezinken.
Het lichamelijke blijft een belangrijke rol spelen in het werk van Peter Verhelst. En ik bewonder hoe hij telkens tot de essentie komt op verrassende en onverwachte manieren. En hartjes voor de sfeer die hij opwekt, ook al is die verontrustend bij momenten.
Gelukkig eindigt de bundel hoopvol, want daar hebben we nood aan. Maar dan moeten we er zelf ook wel iets aan doen natuurlijk…
Aanrader!
Nog actueler en acuter dan in 2021 had ik het gevoel, met in het eerste deel pijnlijk herkenbare scènes van oorlog en natuurrampen. Verwoordingen die hard binnenkwamen, het was nodig om af en toe weg te leggen en te laten bezinken.
Het lichamelijke blijft een belangrijke rol spelen in het werk van Peter Verhelst. En ik bewonder hoe hij telkens tot de essentie komt op verrassende en onverwachte manieren. En hartjes voor de sfeer die hij opwekt, ook al is die verontrustend bij momenten.
Gelukkig eindigt de bundel hoopvol, want daar hebben we nood aan. Maar dan moeten we er zelf ook wel iets aan doen natuurlijk…
Aanrader!
April 5, 2025
Tokio's midzomernachtdroom
Dit zou het seizoen van de kleuren worden -
jetlagged sta je tienhoog in een hotelkamer
uit te kijken over zee. Het is nacht
en de dingen zijn omwasemd met röntgenstraling.
Zo mooi, aan de overkant van de straat, het saffraan
van de straatlantaarns.
Schaduwen zweven boven kwikzilveren zee
alsof echte lichamen ze hebben uitgeademd.
In dit seizoen van de kleuren, de warme nacht van de kleuren
die zich vermengen, staat op de etage onder je een vrouw
in smetteloos wit uniform met gesloten ogen
hartstochtelijk het venster te kussen.
Dit zou het seizoen van de kleuren worden -
jetlagged sta je tienhoog in een hotelkamer
uit te kijken over zee. Het is nacht
en de dingen zijn omwasemd met röntgenstraling.
Zo mooi, aan de overkant van de straat, het saffraan
van de straatlantaarns.
Schaduwen zweven boven kwikzilveren zee
alsof echte lichamen ze hebben uitgeademd.
In dit seizoen van de kleuren, de warme nacht van de kleuren
die zich vermengen, staat op de etage onder je een vrouw
in smetteloos wit uniform met gesloten ogen
hartstochtelijk het venster te kussen.
September 27, 2021
hoogtepunten:
"Toen het leven nog leek op een foto van een lachende man achter een groot glas bier"
"Soms vormen we een rouwstoet zonder lijk"
"Zo kijken we elkaar in de ogen, Verdriet en ik. Geen idee wie van ons het langst de adem zal inhouden."
"Zoals de terugweg altijd korter lijkt dan de heenweg gaan de uren sneller naarmate we ouder worden."
"Toen het leven nog leek op een foto van een lachende man achter een groot glas bier"
"Soms vormen we een rouwstoet zonder lijk"
"Zo kijken we elkaar in de ogen, Verdriet en ik. Geen idee wie van ons het langst de adem zal inhouden."
"Zoals de terugweg altijd korter lijkt dan de heenweg gaan de uren sneller naarmate we ouder worden."
February 9, 2024
Ik had verdriet en de herinnering eraan
uit je weg willen masseren, je willen geven een orgaan
dat na eenvoudig knijpen verrukking opwekt zoals bij kinderen
de eerste keer dat ze een walvis uit de oceaan zien opspringen,
zo'n van verbazing uitgerekt gezicht.
uit je weg willen masseren, je willen geven een orgaan
dat na eenvoudig knijpen verrukking opwekt zoals bij kinderen
de eerste keer dat ze een walvis uit de oceaan zien opspringen,
zo'n van verbazing uitgerekt gezicht.
January 12, 2022
In 2050 herlees ik deze bundel. Nu is het nog wat wennen aan deze nieuwe Verhelst. Al ben ik van de cyclus 'Adem uit' nu al helemaal weg.
Displaying 1 - 13 of 13 reviews