Een land waarover is nagedacht

by Han Lörzing

Waarom ziet Nederland eruit zoals het eruitziet? Dat is voor een groot deel te danken aan de fantasie van architecten en stedenbouwers. En wat in de afgelopen eeuw steeds belangrijker werd, is de rol van de ruimtelijke ordening, van de lokale politiek tot het landsbestuur. Planning is politiek.
In de twintigste eeuw bouwde ambtelijk Nederland een ‘ordeningsstaat’ op. Het uiterlijk van Nederland – van groeikern tot bufferzone, van Bijlmermeer tot Vinexwijk – is er blijvend door beïnvloed. Hoe kwamen de wijken tot stand? Wat was de rol van ontwerpers, ambtenaren en bestuurders? Daarover gaat Een land waarover is nagedacht, in tal van anekdotes. Die ordeningsstaat was in zijn beste dagen een geoliede organisatie die met vaste hand de regie voerde. Dit boek is een pleidooi om dat unieke systeem van planning en ontwerp niet verloren te laten gaan.

304 pages, Paperback

Published May 1, 2021

Reviews

[Peter Gijs van Enk · Rating 4 out of 5]

Toegankelijk en enthousiasmerend geschreven geschiedenis over ruim 100 jaar ruimtelijke ordening in Nederland. Het pleidooi voor weer meer regie hierop is helder en is inmiddels nog overtuigender vanwege de voorspelde invloed van klimaatverandering op de Nederlandse ruimte. Al lezende merkte ik wel dat ik behoefte had aan beelden die de tekst illustreerden. Vreemd dat daar niet meer gebruik van is gemaakt, aangezien de schrijver zichzelf citeert op p127 als reactie op een eerste versie van de Derde Nota Ruimtelijke Ordening: “Hé, wat gek, was mijn eerste gedachte, waar is het beeldmateriaal gebleven? Hoe kan je het hebben over de ruimtelijke ontwikkelingen van een land door alleen lappen tekst te gebruiken?”

[Bouke · Rating 5 out of 5]

Dit boek is eigenlijk een geschiedenisboek van Nederland in de 20e eeuw verteld vanuit het oogpunt van de ruimtelijke ordening. Het verteld hoe het land zich op gebied van architectuur en planning heeft ontwikkeld terwijl het getekend werd door oorlog, crisis en belangrijke politieke gebeurtenissen. Ook hoe de planning vandaag de dag bijna helemaal verdwenen is door jarenlang Rutte, maar nu weer gewaardeerd begint te worden en waarschijnlijk weer terugkomt.

Er is ook een mooie ode aan de Vinex-wijk, die vanuit het oogpunt van architectuur en leefplezier een ontzettend succes is gebleken. Een terugkerend thema in het boek is dat er vaak vanuit een megalomaan perspectief van bovenaf alles wordt bedacht (bijvoorbeeld Bijlmermeer) wat later een voorbeeld werd van hoe je het niet moet doen.

De schrijver heeft ook wel een grappige schrijfstijl, met altijd een leuke beschrijving van alle personages die ons land vormgegeven hebben—hij omschrijft iemand als 'een man met een grof geboetseerd hoofd'. Dat voegt wat kleur toe aan een onderwerp wat op het eerste gezicht ontzettend droog lijkt te zijn.

[Janine Van · Rating 5 out of 5]

Voor iedereen die zich met ruimtelijke ordening bezighoudt een must read. Overzicht van de ontwikkelingen in de RO vanaf WO2 tot eind coronatijd. Beschrijft in hoofdstukken van telkens 10 jaar de hoofdlijnen van de RO. De belangrijkste ontwerpers, de bouwstijlen in die periode, maar ook de sturing vanuit de overheid met de eerste t/m vijfde nota. Helder geschreven, met goede voorbeelden. Met veel plezier gelezen!! & eindigt met advies voor weer oppakken van sterkere rol / want NL is echt niet af.

[Pim Veldhuisen · Rating 4 out of 5]

Interessante verhandeling over ruimtelijke ordening in Nederland. Het gaat meer over overheidsbeleid en minder over planologische technieken zelf, maar een centraal punt van het boek is dan ook dat overheidsbeleid zoveel directe impact heeft op ons leven, zonder dat het vaak in de schijnwerpers staat. Ironisch is dat het boek zelf aangeeft dat ruimtelijke ordening het meest attractief naar voren komt in landkaarten, maar helaas zelf geen enkel kaartje bevat.

[Stijn Tholhuijsen · Rating 4 out of 5]

Het onderwerp lijkt in eerste instantie wat taaie kost, maar het boek is erg luchtig en aansprekend geschreven. Het boek staat vol met leuke voorbeelden, saillante details en persoonlijke anekdotes. Het is een zeer volledige optimistisch omschreven samenvatting van de ruimtelijke ordening van de afgelopen ruim 100 jaar.

[Hans Buijze · Rating 4 out of 5]

Leuk verhaal over 100 jaar ruimtelijke ordening in Nederland. De wegen, huizen, dijken, wijken en pleinen als resultaat van de (soms megalomane) plannen van architecten, juristen, bouwers en politici, vooral belangrijk in de tijd dat het gezag van deze groep ontzettend groot was. En hoe we nu in onze geprivatiseerde wereld enige ordening missen.

[Marc · Rating 3 out of 5]

Mooi en rijk overzicht van de planologische/stedenbouwkundige geschiedenis van ons land. Met de teloorgang van het planologisch denken en het verdwijnen van de RijksPlanologischeDienst in de jaren 80 en 90. In deze tijd waarin de ruimtelijke planning en de inrichting van Nederland weer centraal komen te staan, is het jammer dat deze kennis en kunde weer opnieuw moet worden opgebouwd.