Selekcje. Jak szkoła niszczy ludzi, społeczeństwa i świat

by Mikołaj Marcela

Trudno sobie wyobrazić świat bez szkoły. A może właśnie to powinniśmy dziś zrobić?

Czego uczy nas szkoła? Czy poza tabliczką mnożenia nie wpaja w nas uległości, bierności, posłuszeństwa, rywalizacji i pracy pod przymusem?

Wierzymy, że szkoła rozwija w dzieciach zaradność, niweluje nierówności społeczne i przyczynia się do postępu świata. To mit! Jest dokładnie na odwrót! To ona w dużym stopniu sprawia, że ludzie są nieszczęśliwi. To ona prowadzi społeczną selekcję, już kilkulatków dzieląc na lepszych i słabszych. To ona czyni świat coraz gorszym miejscem do życia i to również przez nią najczęściej zapominamy, kim jesteśmy, przestajemy być sobą.

Szkoła jest instytucją stworzoną w konkretnym czasie i dla realizowania określonych celów. Tyle tylko, że ten czas i cele dotyczą XIX wieku – wtedy narodził się system edukacji, w ramach którego funkcjonują nasze szkoły. Zwłaszcza dziś w dobie nauki zdalnej – bardziej niż kiedykolwiek wcześniej – potrzebujemy zupełnie innego myślenia o edukacji i jej roli w naszym życiu, zrozumienia, jak szkoła niszczy ludzi, społeczeństwa i świat. Potrzebujemy też konkretnej wiedzy, by uratować nasze dzieci – zróbmy wszystko, by szkoła nie zabiła w nich kreatywności, głodu poznawania świata i marzeń!

Genres: Nonfiction, Psychology, Sociology

288 pages, Paperback

First published August 9, 2021

Reviews

[Marta Demianiuk]

DNF po 58 stronie. Myślałam, że to będzie ciekawy rant na szkoły, a to filozoficzne rozważania w stylu ą ę. Z filozofią mam bardzo na pieńku, a dodatkowo po tych prawie 60 stronach doszłam do wniosku, że gdybym miała komuś opowiedzieć, co do tej pory przeczytałam, nie byłabym w stanie sklecić nawet jednego zdania. Nie zamierzam się więc dalej męczyć i odkładam.

[Matt Mayevsky · Rating 3 out of 5]

300 stron biadolenia na maszynę wychowawczo-edukacyjną. Całkiem zgrabnie napisane, z wycieczkami osobistymi, odniesieniami do filmów oraz książek podpierającej tezę autora o wadliwej funkcji współczesnej szkoły.
Książka napisana pod krytyczną tezę. Zabrakło autorowi pary na wymyślenie spójnej kontrpropozycji. Zabrakło też elementarnej równowagi między negacją, a pochwałą tego co warte pochwały.
Odczytuję tę książkę jako swoisty manifest bez wyraźnego programu. Ważny, lecz niepełny.

[emu · Rating 2 out of 5]

koniec tego, a recenzja bedzie na egzaminie z pedagogiki

[Rudeus · Rating 1 out of 5]

Odpadłem po około 50 stronie.

Marcela otwiera książkę stwierdzeniem: "Jeśli miałbym wskazać głównego winowajcę sytuacji, w której wszyscy aktualnie się znajdujemy, byłaby nim szkoła."

To jest błąd kategoryczny i całkowite odwrócenie strzałki przyczynowości. To nie szkoła jest winna obecnego stanu na świecie a stosunki produkcji. To nie szkoła tworzy kapitalizm, a kapitalizm tworzy szkołę. Usunięcie "złej" szkoły przy pozostawieniu obecnej bazy absolutnie nic nie zmieni, ponieważ stosunki produkcji pozostaną w stanie nienaruszonym. Spowoduje to odtworzenie nowej - praktycznie takiej samej szkoły jak wcześniej. Takiej, która będzie odpowiadała stosunkom produkcji. Niestety jest to klasyczny element lewicowości bez dialektyki materialnej. Pomimo że autor cytuje elementy Marxa i Engelsa w swojej książce.

Natomiast największy problem chyba mam z tym, że szkoła jest ideologicznym aparatem państwa (IAP), o którym rozprawiał Luis Althusser. Imponująca bibliografia "Selekcji" nie zawiera w ogóle pozycji Althussera, co w tym przypadku mogłoby otworzyć nowe, ciekawsze ścieżki i przede wszystkim świadomość, że likwidacja jednego z aparatów reprodukcji przy nienaruszonej bazie to nie jest żadna rewolucja, a co najwyżej remont i to niskich lotów. Kapitalizm przeżył już ruchy pedagogiczne i hodował sobie za każdym razem nową szkołę na miarę swoich potrzeb i hegemonii kulturowej.

Zamiast ciekawej analizy otrzymujemy name-dropping, wielokrotne nawiązania do dzieł kultury, które niewiele wnoszą, metaforę szkoły jako religii, lub jako element przez który korpo i świat są tak złe, a to wszystko użyte z pełną nieświadomością, że wielu lewicowych filozofów i teoretyków poruszało te tematy w swoich dziełach.

[Ewelina · Rating 5 out of 5]

Książka Mikołaja Marceli każe od nowa zacząć myśleć o systemie edukacji. Autor krok po kroku, bezlitośnie wylicza kolejne grzechy szkoły, która tkwi nadal w XIX wieku. Pisze o braku indywidualnego podejścia do ucznia, skupieniu na zakuwaniu i zapominaniu, tłamszeniu kreatywności i samodzielności. Pokazuje jak szkoła wychowuje do posłuszeństwa i cichości, nie zaś do samodzielności i świadomości swoich mocnych i słabych stron. Opisuje jej wpływ na kształtowanie obywateli i przeciwstawia nasz system szkołom demokratycznym, zupełnie różnym, od tego co znamy ze swojego podwórka. Wszystko to, prostym, klarownym językiem i lekkim stylem. Pozycja obowiązkowa dla każdego rodzica i świadomego obywatela.
Więcej o książce pod linkiem: https://spacerwsrodslow.blogspot.com/...

[Peter Wiggin · Rating 2 out of 5]

Książka napisana przez humanistę dla humanistów po szkole. Wątpię by jakikolwiek przeciętny przedstawiciel młodego pokolenia przez nią przebrnął; liczne powtórzenia i przewaga formy nad treścią.
Kilka ciekawy wątków i przede wszystkim masa odniesień do innych ciekawych pozycji.
Autor powinien jednak być bardziej krytyczny i nie skupiać się tylko na pozytywnych aspektach nowych technologii w kontekście edukacji; na przykład gig economy to nie jest jednorożec, ale również poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa pracowników, nie wspominając o negatywnych aspektach social mediów.
Warto przeczytać, ale jest trochę ciężka, przydałoby się lepsze, krótkie formułowanie myśli i wniosków; może w postaci streszczenia rozdziałów na końcu? Plus trzeźwe podejście do +/- obecnego i sugerowanego modelu edukacji.

[Ilonka · Rating 5 out of 5]

Nareszcie! Jako obecna uczennica szkoły ponadpodstawowej z wielką radością mogę stwierdzić, że czuję się zrozumiana! Naprawdę, nie pozostaje mi chyba nic innego, jak tylko polecić tę książkę. Trzeba coś zmienić i powinniśmy się za to zabrać jak najszybciej! Autor świetnie zdiagnozował i opisał problemy współczesnego systemu edukacji oraz całego społeczeństwa.

[Amelia · Rating 3 out of 5]

„Selekcje” są napisane bardzo przystępnym językiem, znajduje się w nich wiele metafor odwołujących się do współczesnych dzieł kultury, które są dużym plusem. Autor wskazuje do czego doprowadził obecny system edukacji i dlaczego tak ważna jest nauka przez zabawę, krytyczne myślenie, kreatywność oraz wychodzenie poza main stream. Natomiast było sporo momentów w których autor miał więcej „potoku myśli” niż merytorycznych rozwiązań.

[Monika Cora · Rating 4 out of 5]

Książka pokazuje, że szkoła w obecnym wydanie nie ma najmniejszego sensu. Przepełniona zalewem informacji, które można znaleźć wszędzie. Nie uczy za to zdobywania i doskonalenia kompetencji miękkich, współpracy, odsiewu informacji tych istotnych od bezużytecznych. Na ten moment najrozsądniejszym wyborem są szkoły demokratyczne lub edukacja domowa.

[Tomasz Górecki · Rating 5 out of 5]

One of the best books about how education system (especially in Poland) is destroying young people, and killing their creativity. I won't be spoiling you but it is really worth to read no mater if you are a student, parent or just normal adult person.

[Łukasz · Rating 5 out of 5]

Bardzo ważna książka burzącą nasze wyobrażenia na temat obecnego systemu edukacji. Głos wsparcia dla młodych ludzi, a wszystko podbudowane mocnymi podstawami filozofii, nauki i kultury.

[Kasia · Rating 4 out of 5]

Dała do myślenia i jednocześnie poukładała w głowie kilka tez - dobry punkt wyjścia do dalszych kroków. Nadal nie wiem czy damy radę zmienić szkolnictwo za naszego życia :/

[archetypical · Rating 3 out of 5]

Wiele argumentów przedstawionych przez Marcelę jest ciekawych i rzeczywiście skłoniło mnie do myślenia o edukacji w innym świetle, jednak uważam, że książka jest dość mocno przegadana i na spokojnie mogłaby być o 1/3 lub nawet połowę krótsza.

[Sumak · Rating 4 out of 5]

Mimo, że wiedziałam jak źle działa system szkolnictwa to i tak bardzo mnie ta książka poruszyła i otworzyła oczy na wiele aspektów wiążących się z tym tematem. Wszystko to co złe w owym systemie zostało merytorycznie wypunktowane. Cieszę się że udało mi się przeczytać te obszerną książkę, czasami było trudno ją czytać ale tak już jest z niektórymi książkami!

[namarginesach · Rating 4 out of 5]

Edit 14.07.2022r.: Ogólnie książka jest bardzo prawdziwa, jednakże zdecydowanie dla bardziej zaawansowanych w języku i 4 gwiazdki tylko dlatego, że prawdopodobnie to ja przeczytałam ją zbyt za wcześnie w stosunku do swojego wieku i możliwości. Siła skupienia przy niej mile widziana