De rede: bron van geluk voor iedereen

by Hannah Laurens

Adriaan Koerbagh (1633-1669) werd zwaar gestraft voor zijn felle kritiek op de zeventiende-eeuwse kerk. Achter deze religieuze relschopper ging echter een creatieve geest schuil met een positieve boodschap, die zijn tijd ver vooruit was. Waaruit bestond deze boodschap precies? Wat waren Koerbaghs originele inzichten en idealen? De rede: bron van geluk voor iedereen toont de constructieve kant van Koerbaghs filosofie. Hij ontpopt zich hierin als een rationalist in hart en nieren. De rede is volgens Koerbagh de toegangspoort tot geldige kennis en van fundamenteel belang voor de realisatie van een welvarende staat. Bovenal is de rede een rekwisiet voor zelfverwezenlijking en persoonlijk geluk. Dit alles komt niet alleen de welgestelde elite toe, want Koerbagh was diep begaan met de kansen van de gewone mens. Hij schreef dan ook bewust in het Nederlands in plaats van het gangbare Latijn. Uitgerekend deze keuze kostte hem de kop en laat zien hoe moedig Koerbagh zich inzette voor zijn ideaal: dat intellectuele ontwikkeling mogelijk moet zijn voor ieder mens. Voor hem is de rede een bron van geluk voor iedereen.

Genres: Philosophy, History

96 pages, Paperback

Published October 1, 2019

Reviews

[Jenske Schuurman · Rating 4 out of 5]

Ingewikkeld hoor, beetje Spinoza’s filosofie stelen

[Laurens · Rating 4 out of 5]

Leuk boekje over Adriaan Koerbagh, een van de meest radicale verlichtingsdenkers uit de periode van de Europese Verlichting. Tevens een kameraad van Spinoza en voorvechter van het "spinozisme".

Een introductie tot zijn leven en filosofische werken, hoe mager deze vanwege zijn vroege dood ook mogen zijn. Het is jammer dat zijn werken in die tijd niet zijn gepubliceerd en dat hij niet aan uitgebreidere werken toe is gekomen. Opgepakt, veroordeeld en uiteindelijk gestorven voor zijn ideeën.

Over onder andere (kritiek op) de Kerk en dogmatische religie, een immanent godsconcept, het belang van het redelijke denken, wetenschap, democratie, tolerantie, harmonie, "geluk" en onderwijs.

Ik hoop zijn primaire werken, zowel "Een Bloemhof van allerley lieflijkheyd..." als "Een Ligt Schijnende in Duystere Plaatsen", ooit te lezen.

[Zain Shoaib · Rating 5 out of 5]

Wij zullen nooit weten hoe ver Koerbagh's ster had kunnen rijzen als zijn magnum opus was gepubliceerd voordat hij werd veroordeeld. Hij was een tijdgenoot van Spinoza en bracht radicale ideeën die opvallend veel gelijkenissen vertoonden met die van Spinoza, maar dan gedurfder en in het Nederlands. Hij was de belichaming van de radicale verlichting. Voor zijn tijd waren zijn ideeën over de rede als grondslag voor staatsinrichting en zingeving bijzonder vooruitstrevend en controversieel. Het boek is vlot geschreven en wordt voorzien van kritische en noodzakelijke context door de schrijfster. Het zou mooi zijn als Koerbagh’s naam naast die van Spinoza, Hobbes en andere grote denkers uit de Verlichting in de geschiedenisboeken komt te staan. Hij verdient het om meer erkend te worden voor zijn belangrijke bijdrage aan het denken van zijn tijd.