Κατάλοιπα του '21

by Κωστής Παπαγιώργης, Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος (Introduction)

Τις ιστορικές απόψεις στα κείμενα του τόμου θα τις συναντήσουμε να κυκλοφορούν ευρύτερα στην εποχή του Κωστή Παπαγιώργη. Κάποιες εξ αυτών εντάσσονται σε μια μακρά ιστορική γενεαλογία που εξυφαίνεται διαχρονικά από τον Μακρυγιάννη μέχρι τον Ζήσιμο Λορεντζάτο. Ένας τρόπος, συνεπώς, είναι να εξετάσουμε τα κείμενα αυτά στο πλαίσιο των ιδεολογικών αντιπαραθέσεων της μεταπολίτευσης για το 1821 και την εν γένει διαδρομή του ελληνικού κράτους. Παρά τις διαφορές τους, οι επιμέρους θεάσεις μοιράζονταν μια κοινή παραδοχή: θεωρούσαν αμφότερες ότι η λαϊκή κουλτούρα βρισκόταν σε αναντιστοιχία με τους δυτικοφερμένους θεσμούς. Κι ενώ οι μεν μπορεί να έβλεπαν σε αυτό ένα πρόβλημα των ίδιων των θεσμών που επιβλήθηκαν έξωθεν, για άλλους ήταν ένα πρόβλημα του «λαού» και της νοοτροπίας του που αντιστέκονταν διαχρονικά στα εκσυγχρονιστικά πρότυπα των δυτικοτραφών ημεδαπών ελίτ. Ο Παπαγιώργης παίρνει μέρος σε αυτήν την αντιπαράθεση με την συνήθη «ιερή μανία» του και πάντοτε γοητευμένος από τον πλούτο ενός λαϊκού πολιτισμού, «κατάλοιπα» του οποίου μόνο ελάχιστα διασώθηκαν. Και η δική του σταθερή έγνοια υπήρξε πάντοτε η αποκατάσταση της μνήμης τους.

Genres: History

264 pages, Paperback

First published July 5, 2021

About the author

Ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου (πραγματικό ονοματεπώνυμο του Kωστή Παπαγιώργη) ήταν Έλληνας δοκιμιογράφος, αρθρογράφος και μεταφραστής φιλοσοφικών έργων.

Γεννήθηκε το 1947 στο Νεοχώρι Υπάτης Φθιώτιδας, όπου εργαζόταν ως δάσκαλος ο πατέρας του. Στη συνέχεια έζησε στην Παραλία της Kύμης (1951-1960), στο Χαλάνδρι, και εν τέλει στα Εξάρχεια, όπου και διέμεινε μέχρι τον θάνατό του.

Το 1966 πήγε στη Θεσσαλονίκη για σπουδές νομικής και παρέμεινε εκεί για ένα χρόνο. Αργότερα εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για σπουδές φιλοσοφίας και παρέμεινε εκεί ώς το 1975. Παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της¨ Βανσέν¨ με καθηγητές, τους Ντελέζ, Λιοτάρ και Σατελέ. Δεν ολοκλήρωσε ούτε τις σπουδές νομικής ούτε αυτές της φιλοσοφίας.

Το 1975 επέστρεψε οριστικά στην Αθήνα και επιδόθηκε στη μετάφραση φιλοσοφικών έργων, αλλά και τη συγγραφή δοκιμιακών κειμένων και βιβλίων. Εξέδωσε και το θεωρητικό περιοδικό «Χώρα». Υπήρξε στενός φίλος του Χρήστου Βακαλόπουλου, για τον οποίο έγραψε και το βιβλίο "Γειά σου Ασημάκη".

Είχε επίσης συνεργαστεί με εφημερίδες και περιοδικά, διατηρώντας κατά καιρούς στήλες στην εφημερίδα Επενδυτής, στο περιοδικό Αθηνόραμα, και στην εφημερίδα Lifo.

Το 2002 τιμήθηκε με το κρατικό λογοτεχνικό βραβείο μαρτυρίας - χρονικού για τον Κανέλλο Δεληγιάννη.

Ζούσε με τη γυναίκα του, Ράνια Σταθοπούλου. Πέθανε στις 21 Μαρτίου 2014.

Reviews

[Stefania · Rating 4 out of 5]

Εδώ βρίσκεις πολλές εξηγήσεις σε πολλά και δυστυχώς υπαρκτά ακόμη θέματα. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι καταλαβαίνεις πως όταν ένας λαός ζει τον διαρκή κατασκευασμένο μύθο του υπάρχουν πολλές και σοβαρές επιπτώσεις.

[Lefki Sarantinou · Rating 4 out of 5]

Τις απόψεις ενός ιστοριοδίφη λογοτέχνη για την Ελληνική Επανάσταση του 1821 φιλοξενεί το παρόν πόνημα. Ο άνθρωπος αυτός δεν είναι άλλος από τον σχετικά προσφάτως άνθρωπο των γραμμάτων και εκλιπόντα -το 2014- Κωστή Παπαγιώργη.

Το βιβλίο, με εισαγωγή και επιμέλεια του Δημήτρη Σωτηρόπουλου περιέχει ανολοκλήρωτα κείμενα του Κωστή Παπαγιώργη για το 1821, άρθρα, κείμενα και βιβλιοκρισίες του για το ίδιο θέμα, καθώς και δύο συνεντεύξεις του. Εξ ού και ο ταιριαστός τίτλος Κατάλοιπα του ’21.

Τι έχει, λοιπόν να μας πει, ένας ιστοριοδίφης για την Ελληνική Επανάσταση; Αυτό μας το εξηγεί εναργώς στην εισαγωγή του βιβλίου ο μελετητής και αναλυτής του έργου του Δημήτρης Σωτηρόπουλος, το γιατί, δηλαδή, αποφάσισε ένας λογοτέχνης να ασχοληθεί με την Ιστορία.

Μας μιλάει για τη διαπίστωση του Κωστή Παπαγιώργη ότι η λαϊκή κουλτούρα των Ελλήνων βρίσκεται σε αναντιστοιχία με τους δυτικούς ευρωπαϊκούς θεσμούς, οι οποίοι επιβλήθηκαν στον ελληνικό λαό, κατ’ αυτόν, πολύ νωρίς, πριν το έθνος μας ωριμάσει για κάτι τέτοιο. Επίσης μας μιλάει για την απέχθεια του συγγραφέα προς την εθνικιστική εκδοχή της Ιστορίας του ΄21, μία απέχθεια η οποία γίνεται ολοφάνερη κατά την ανάγνωση των άρθρων και των κειμένων για το 1821 του Παπαγιώργη. Όπως και η άποψή του ότι ο εκβιαστικός και πρόωρος εκδυτικισμός του κράτους μας δημιούργησε τα προβλήματα που μας ταλανίζουν ως κοινωνία μέχρι σήμερα.

“Η επανάσταση του 1821 ξεκίνησε από έξω, από τους Έλληνες του εξωτερικού, στις παραδουνάβιες περιοχές, και από έναν αξιωματικό του τσάρου, τον Υψηλάντη. Συνεχίστηκε από τους Έλληνες και τελείωσε από τους ξένους, δηλαδή ήταν μία επανάσταση που κανείς δεν κατάλαβε πώς έγινε (και πού πραγματικά στόχευε).”
Η υπόλοιπη κριτική στο tetragwno.gr

[Leonidas Moumouris]

Οι φίλοι του Παπαγιώργη θα βρουν εδώ μαζεμένα άρθρα του από την LIFO τον Κόσμο του Επενδυτή, συνεντεύξεις του και μια μακροσκελή εισαγωγή του Δημήτρη Σωτηροπούλου.
Το αντικείμενο ενδιαφέροντος του κινείται στον βιαστικό εξευρωπαϊσμό ενός λαού που μέχρι τότε άνηκε στην Ανατολή κάτι που βρίσκει αντίθετο τον Παπαγιώργη, και στην αποδόμηση της επανάστασης ως εθνικής. Επαναλαμβάνει διαρκώς τον τοπικό χαρακτήρα του ξεσηκωμού, τοποθετώντας τους ήρωες της επανάστασης στους τόπους καταγωγής τους και ειδικότερα στους τόπους της οικονομικής τους δραστηριότητας.
Μια άλλη ανάγνωση της ιστορίας που διδάσκεται στα σχολεία που τα τελευταία χρόνια επιτέλους βρίσκει έδαφος στα τυπογραφεία.

[Ο χρήστης τάδε · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετική συλλογή κειμένων του Κωστή Παπαγιώργη με θέμα την επανάσταση(;) του 1821. Το βιβλίο διαβάζεται και ως εισαγωγή στο ιστορικό έργο του Παπαγιώργη αποτελούμενο από τα βιβλία « Τα καπάκια, Κανέλλος Δεληγιάννης, Εμμανουήλ Ξάνθος- ο φιλικός .» Οι γενικότερες απόψεις του επί του θέματος πυροδοτούν την επανεξέταση των πραγματικών γεγονότων της ιστορίας και όχι αυτής του εθνικού αφηγήματος που μας έχουν κατσικώσει χρόνια τώρα.

[Eirini Zazani · Rating 4 out of 5]

Για να διαβάσεις Κωστή Παπαγιώργη πρέπει να έχεις ανοιχτό μυαλό και να περιμένεις ότι θα ακούσεις μία άλλη φωνή για την εθνική και ιστορική ταυτότητα, διαφορετική από αυτήν που έχεις δομήσει μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια.