در این مجموعهی سهجلدی که از منابع مختلف گردآوری شده، به زیرشاخههای سه ژانر فانتزی، علمیتخیلی و وحشت میپردازیم و عناصر داستانی را که در این ژانرها (و ژانرهای دیگر) مورد استفاده قرار میگیرد مورد بررسی قرار میدهیم. در این بررسیها به مثالهای فراوانی از ادبیات، سینما، تلویزیون و گیم اشاره میشود تا مطلب برای خواننده ملموستر شود.
قبل از هرچیز بگم که اگر توضیح دربارهی کتاب میخواید به وبسایت آقای فربد آذسن سر بزنین نه ریویوی من: https://azsan.ir/a-guide-for-genre-fi... توی صفحهی وبسایت منابع و محتوا و داستان نگارش و مخاطبان کتاب کامل توضیح داده شدن.
و من اضافه میکنم: کتاب در سه جلد چاپ شده، محتوای جلد اول معرفی ادبیات ژانری، فاخر/ادبی، و جریان اصلی هستن، و ادامه همهش معرفی زیرژانرهای فانتری و علمیتخیلی و وحشته که هرکدوم مثال هم دارن. این کتاب چندان برای من مفید نبود چون من بیشتر دنبال ایده و تروپ بودم نه معرفی. سریع هم خوندمش و چیزی نبود که بتونم نوتبرداری کنم. کتاب دوم و سوم معرفی عناصر داستانی بودن، تروپها و گاهی چیزهایی مثل زاویهدید. باحال بودن مخصوصا ضمیمهها و نمونههایی که نشون داده میشدن، اونی که خیلی دوستش داشتم تفنگ چخوف و انواعش بود مثلا.
خیلیهاشون جالب بودن، اونی که میخوام خودم الان دربارهش حرف بزنم شکستن دیوار چهارمه که خیلی خیلی باحاله. دیوار/پردهی چهارم همون دیوارِ فرضیه که دنیای ما رو از شخصیتها جدا میکنه، مثال آشنای شکستن دیوار چهارم هم مستقیم نگاه کردنِ سیامک انصاری به دوربینه!😂 خلاصه یک نمونه شکستن دیوار چهارم به صورت اینترنتیه، مثلا سایتی که توی داستان نشون داده شده واقعا وجود داشته باشه. مثال کتاب هم وبسایت سریال افسارگسیختگی/بریکینگ بد بود؛ توی سریال والتر جونیور سایت خیریهای درست میکنه تا برای درمان سرطان پدرش پول جمع کنه. اینجاست: www.savewalterwhite.com
اینا هم سه تا از وبسایتهای محبوب منن: توی اپیزود پنجم فصل دوم سریال مخالفان خورشیدی، شخصیتها یه جور کلاه دارن که میذارن سرشون و بهشون درسی یاد میده. بعد از تیتراژ هم یکیشون سایتی معرفی میکنه که میتونید توش درس بگیرید. https://thesolaropposites.com/lessona... من همین الان رفتم درسی بگیرم و این رو بهم داد: Don't take investing advice from social media.😂
توی سریال بوجک هورسمن هم یه شرکت هست که اسمش اینه: «الان ساعت چنده؟» و یکی از باحالترین طنزهای سریاله، شخصیتها میتونن خیلی راحت به ساعت گوشیشون نگاه کنن اما بهجاش میرن برنامه و مرورگر و سایت «الان ساعت چنده؟» رو میبینن! و به نظر میرسه جز بوجک هیچکس نمیفهمه این چقدر احمقانهست! وبسایتش هم اینه: https://www.whattimeisitrightnow.com/ جالب هم اینجاست که توی سریال، بوجک داره برای همین شرکتِ «الان ساعت چنده؟» توی سریالی به نام فیلبرت بازی میکنه و توی وبسایت هم اون پایین نوشته: A WHAT TIME IS IT RIGHT NOW Original Series PHILBERT coming soon!😂
برای سریال آقای ربات هم این وبسایت هست: https://www.whoismrrobot.com/ که فضای مثل سیستم خود الیوت {شخصیت اصلی سریال} میمونه و کلی ایستر اگ باحال از سریال توش هست.
پینوشت: الان اپیزود سوم فصل پنجم ریک و مورتی رو دیدم و یه مدل شکستن دیوار چهارم باحال توش بود {البته ریک و مورتی کلا دیوار چهارم رو زیاد میشکنه بهخصوص پایان فصلها}. خلاصه اینجوری بود که یه شیخ عرب شخصیت منفی بود، و قبل از شلیک اومد گفت: من شخصیت مجزاییام و نمایندهی هیچ گروهی نیستم! :))))))))))))
و حالا بذارین از فصل کلیشهها براتون حرف بزنم که تقریبا با اطمینان میتونم بگم باحالترین فصل کل کتاب بود. کارهایی که هنگام خوندن اون فصل انجام دادم: - پوزخند زدن - لبخند زدن - نچنچ کردن - خندیدن - قاهقاه خندیدن - نفسنفس زدن - خشتک پاره کردن.
با وجود همهی اینها کتاب نقصهای خودشم داره {سه جا نوشته شده که به نمونه توجه کنید ولی نمونهای در کار نیست} ولی به قدری نیست که تجربهتون رو خراب کنه. موضوعی که من ازش ناراحتم اینه که کلی چیز میتونه به مطالب این کتاب اضافه بشه ولی من دیگه چاپ اول رو گرفتم و بهصرفه نیست باز بخرم.
کتابی فوقالعاده برای نویسندههای ژانری و همچنین کسایی که به تحقیق و پژوهش توی حوزه داستانهای ژانری علاقهمند هستن.
این کتاب که به کوشش فربد آذسن تهیه شده، حاصل تحقیق و ترجمهی اون از منابع مختلف خارجی در رابطه با ۳ ژانر مهم ادبیات ژانری و یا گمانهزن یعنی فانتزی، علمی تخیلی و وحشته.
🖊 محتوای کتاب شامل سه جلد میشه: جلد اول نگاهی به زیرگونهها یا زیرژانرهای سه ژانر یاد شده میکنه و با ذکر مثالهایی از هرکدوم، شما رو با مهمترین زیرگونههای فانتزی، علمی تخیلی و وحشت آشنا میکنه (+ زیرگونههای پانک پانک به عنوان ضمیمه)
جلد دوم بیشتر برای نویسندههاست. به تعدادی از تکنیکها و عناصر مهم داستان و داستاننویسی میپردازه. مثل پیرنگ، تفنگ چخوف، شیوههای متفاوت روایت و ...
و جلد سوم هم به نوعی در ادامهی محتوای جلد دومه و نگاهی میندازه به مواردی مثل هویتسازی و کلیشههای داستانی.
🟪 متن کتاب روون و خوشخوانه و به دور از پیچیدگی و تحلیلهای سنگین. همراه با تعریفها، مثالهای خوبی زده میشه و به کتابهایی اشاره میشه که شاید کمتر شناخته شده باشن. به همین خاطر به "مترجمهای" داستانهای ژانری هم پیشنهادش میدم. شاید زمینهساز آشناییشون با داستانهایی باشه که جای ترجمهشون خالیه. در کل کتاب خیلی خوبی توی حوزه ادبیات ژانریه و از این مدل کتابهای پژوهشی به زبون فارسی کم داریم واقعا. (برای ادبیات ژانری)
و جا داره سپاسگزاری کنم از جناب آذسن برای زحمت تهیهی محتوای این سه جلدی.
معمولاً کتابهایی شبیه این را از اول تا آخر نمیخوانند و گاهاً به برخی از عناوینش نگاهی میاندازند چون بیشتر شبیه یک فرهنگنامه است اما من از اول تا آخرش را خواندم و واقعاً خوش گذشت. کتابهای شبیه این شاید این طور به نظر برسند که در اینترنت و ویکیپدیا دسترسی بیشتر و بهتری بهشان هست اما این کتابها جدا از جمعآوری بیشتر مطالب در کنار چیزهایی را در کتاب میآورند که احتمالاً در گشت اینترنتی از زیر چشممان در میرفتند. چندتا از مدخلها واقعاً برای من تازگی داشت و فکر نمیکردم بعضی از ویژگیهای گمانهزن ژانر مخصوص به خودشان را داشته باشند. آذسن مقدمۀ خوبی برای کتاب نوشته و در بخشی از آن توضیح داده که کتاب برای چه کسانی است و به دو گروه اشاره میکند: کسانی که به ژانر گمانهزن علاقه دارند و کسانی که به ادبیات به شکل جدی علاقه دارند و بین سبکها تفاوتی نمیگذارند و خودشان را محدود نمیکنند. در جلد دوم و سوم این مشخصتر است چون به عناصر داستانی میپردازد که هر نویسندهای بهتر است بداند. کتاب سه جلد است. در دو جلد اول با ژانرها و زیرژانرهای ادبیات فانتزی، علمی-تخیلی و وحشت آشنا میشویم. توضیح کوتاهی از هر ژانر آمده و مهمتر از همه برای تمام آنها چند کتاب برای مثال آورده شده. اگر کمی اهل این گونه از ادبیات باشید با خواندن اسم کتابها اصل موضوع را متوجه میشوید یا اگر در جایی گیج شدید کتابها به تفاوت دقیقتر کمک میکند. دو جلد بعدی عناصر داستانی را آورده که برخی از آنها بسیار معلوم و عیان هستند اما برخی را تا به حال من اسمشان را نشنیده بودم. این کشف برای من خیلی مهم و جالب بود. از طرفی وقتی عناصر داستانی را میخواندم و به کتاب و فیلمها فکر میکردم برایم خیلی جالب بود که این عناصر وقتی خوب در کنار هم قرار بگیرند چقدر زیاد به داستان کمک میکنند. چیزی که این روزها کمتر بهش فکر میکنیم چون مدام در تلاش هستیم چیزی مدرن و ضدژانر تولید کنیم که خودش حالا کلیشهای شده است. و نهایتاً بهم یادآوری کرد که ژانر چیزی بیشتر از یک شکل از نمادهای تصویری و فرمی است و همیشه در هر اثری وجود دارد و اتفاقاً اگر بتوانی آنها را کشف کنی و ببینی که چقدر خوب در کنار هم آمدهاند از داستان لذت بیشتری میبری.