Πινακοθήκη Τεράτων

by Μιχάλης Μιχαηλίδης

Από ποια ψυχολογικά στάδια περνάει ένας συγγραφέας; Τι λογής εργαλεία συσσωρεύει στο λογοτεχνικό του εργαστήριο; Τι είδους οφέλη αντλεί από τη δημοσιότητα; Πόσο νομιμοποιημένος και ωφέλιμος καταλήγει να αισθάνεται; Πόσο γόνιμες είναι οι επαφές του με τους συναδέλφους του; Πόση χαρά αντλεί από τη σχέση του με τους εκδοτικούς οίκους; Τι γίνεται πριν από μία βράβευση και τι μετά από αυτή; Πόση αυθεντικότητα υπάρχει στους συνασπισμούς και στις ομαδοποιήσεις; Τι τύπου αισθήματα τρέφουν για τη λογοτεχνική παραγωγή οι επί πληρωμή βιβλιόφιλοι; Πόσο εποικοδομητικά για έναν γραφιά είναι τα επαγγελματικά ταξίδια; Οι απαντήσεις σε όλα αυτά τα ερωτήματα μπορεί να δόθηκαν μέσα σε μια χρονιά από τον πεζογράφο Πέτρο Πετρίδη.

431 pages, Paperback

First published January 1, 2009

About the author

English: Michalis Michailidis
Ο Μιχάλης Μιχαηλίδης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1969. Είναι απόφοιτος του Οικονομικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών κι έχει σπουδάσει σκηνοθεσία κινηματογράφου στη Σχολή Σταυράκου. Έχει γράψει τα μυθιστορήματα: Ο μηχανισμός της σύγχυσης (Κέδρος 1997) και Η πισίνα των αναμνήσεων (Κέδρος 1999).

Reviews

[Ant · Rating 3 out of 5]

Η πινακοθήκη τεράτων αποτελεί ένα εκτενές μυθιστόρημα που αντιτίθεται στην εκδοτική βιομηχανία. Πρόκειται περί μιας παρωδιακής αφήγησης στην οποία, μέσω του κεντρικού προσώπου, του συγγραφέα Πέτρου Πετρίδη, σχολιάζονται καυστικώς συγγραφικές κλίκες, νοοτροπίες και ατοπήματα στον εκδοτικό χώρο.
Σε μια εποχή που ο κάθε ατάλαντος ναρκισσιστής, παρασυρμένος από την καπιταλιστικότητα που έχει εμποτίσει τη λογοτεχνική παραγωγή, πιστεύει πως είναι "λογοτέχνης ", "συγγραφέας " και δεν συμμαζεύεται, οι παρατηρήσεις που βρίσκει κανείς στο συγκεκριμένο βιβλίο, αποδεικνύονται πολύτιμες.
Ειδικότερα, ενδιαφέρον παρουσιάζει η ηθελημένη απουσία του κεντρικού ήρωα από κάθε είδους πανηγύρι που λογίζεται ως "λογοτεχνικό ", είτε αφορά βραβεύσεις είτε παρουσιάσεις. Έχω τη ρομαντική άποψη πως τα καλά βιβλία, ακόμα κι αν δεν βρούν ανταπόκριση την εποχή που θα εκδοθούν, διατηρούνται στην πορεία του χρόνου και κάποτε ένα άτομο θα τα ανακαλύψει. Κάπως έτσι συμβαίνει και με την Πινακοθήκη Τεράτων.
Ποιος άραγε από τους ναρκισσιστές που επαίρονται με τέτοιο κωμικό θράσος πως είναι λογοτέχνες, θα μπορούσαν να μεινουν στη σιωπη; Να δουλεύουν για τη Λογοτεχνία, όχι για τον εαυτό τους, όχι για να μας παρουσιάσουν την κάθε μετριότητα που θεωρούν αξιοανάγνωστη. Μάλλον πολύ λίγα άτομα.
Ωστόσο, παρά τις εύστοχες παρατηρήσεις του κειμένου, ανακύπτουν ορισμένες εύλογες ενστάσεις:
1ον Οι περισσότερες σκωπτικές εναντιώσεις αφορούν την διαδικασία της επιμέλειας. Από τη μία ο συγγραφέας δίνει σχετικά επιχειρήματα για την επιζήμια επίδραση ορισμένων επιμελητών στα εκδιδόμενα γραπτά, από την άλλη δεν στέκονται επαρκώς όσα λέει. Διορθώσεις στη σύνταξη είναι απαραίτητες για να είναι αναγνώσιμο ένα κείμενο. Περικοπές του κειμένου είναι, ενίοτε, επίσης απαραίτητες. Ο Μιχαηλίδης κομπάζει σε επιλόγιο σημείωμα πως η έκδοση της Πινακοθήκης Τερατων στις εκδόσεις Περίπλους βγήκε χωρίς καμία επιμέλεια ή περικοπές σε αντίθεση με αυτήν στην πρωτόλεια έκδοση, ωστόσο γίνεται φανερό από το κείμενο πως έπρεπε να γίνουν περικοπές. Ορισμένες ταξιδιωτικές εμπειρίες, κάποια από τα μακροσκελή διηγήματα καθώς και πολλά άλλα περιστατικά, δεν έχουν λόγο ύπαρξης εντός του βιβλίου και κουράζουν τον αναγνώστη. Αυτό δεν συμβαίνει λόγω "ηλιθιότητας ", όπως υπονοείται σε πολλά σημεία του κειμένου που αντιδρούν στην κριτική, αλλά επειδή είναι πράγματι ολοσδιόλου άσχετα με την αφήγηση και πανομοιότυπα γραμμένα.
2ον Η εξήγηση πως το βιβλίο το έγραψε ο αδερφός του Πέτρου απλώς κάνοντας επιμέλεια (τραγική ειρωνεία) σε σημειώσεις του νεκρού αδερφού του, κόβοντας και ράβοντας, αλλάζοντας το α' ενικό σε τρίτο, προκειμένου να περισώσει την μνήμη του αδερφού του από την φιλολογική ανθρωποφαγία που ξεκίνησε μετά τον θάνατό του, παρότι εξηγεί το πανομοιότυπο ύφος της αφήγησης με τα κομμάτια των σημειώσεων του Πέτρου, δεν είναι ικανοποιητική για τις παρεμβολές διηγημάτων και αναφορών εντός του βιβλίο, που ναι μεν μάς δίνουν μια συμβολική απεικόνιση του τρόπου που ο Πέτρος έβλεπε τον κόσμο ή είναι έστω ολίγον σχετικά με την εκάστοτε αφήγηση των ερωτικών του ήρωα, αλλά την ίδια στιγμή δεν έχουν καμία άλλη χρησιμότητα εντός του κειμένου πέραν της πολυλογίας εκ μέρους του συγγραφέα.
3ον Σε πολλά σημεία του κειμένου φαίνεται να υπάρχει μια αντίδραση στην κριτική. Υποστηρίζει δηλαδή ο συγγραφέας πως οι κριτικοί σπεύδουν να αναδείξουν τα αρνητικά, κατά τη γνώμη τους, ενός κειμένου, κάτι που σίγουρα δεν αποτελεί την πραγματικότητα της γαλίφικης κριτικης του σήμερα. Είτε λοιπόν ο συγγραφέας αναφέρεται στην κριτική του καιρού του, είκοσι χρόνια πριν, είτε παρουσιάζει μια πλήρως ανεδαφική εικόνα. Εικάζω πως συμβαίνει λίγο και από τα δύο, αν και ούτε πριν είκοσι χρόνια η κριτική ήταν επαρκώς δομημένη στην ελληνική πραγματικότητα.
Συνεπώς το βιβλίο χάνει αρκετούς πόντους από αυτά τα αρνητικά στοιχεία. Επιπλέον, η πρόδηλη ταύτιση του συγγραφέα με τον ήρωα (ο Πέτρος Πετρίδης είναι πασιφανέστατα δομημένος πάνω στον Μιχάλη Μιχαηλίδη) μετατρέπει το όλο εγχείρημα σε αρκετά ναρκισσιστικό. Εκτός αυτού, ορισμένες παρατηρήσεις φανερώνουν σίγουρα την ηλικία του κειμένου και στάθηκαν μη διαχρονικές (μισογυνισμός, αφηγήσεις των ερωτικών περιπετειών σε στυλ Πέτρου Κωστόπουλου κ.ά)
Παρά ταύτα, το κείμενο διατηρεί μια γοητεία και σίγουρα έχει μεγάλο ενδιαφέρον η οποιοδήποτε φωνή στέκεται κριτικά αντιμέτωπη στον κομφορμισμό της εκδοτικής βιομηχανίας.
Ίσως βέβαια πάει λίγο πιο πέρα από αυτό η πρόθεση του συγγραφέα. Σε πολλά σημεία υπάρχει ένας αρκετά εύλογος αντιεθνικοφρονιστικός λόγος, που συνδυάζεται και με μια αντιαμερικανική θέση που εν μέρει ταιριάζει με τον κυρίαρχο λόγο των μίντια την εποχή που εκδόθηκε το βιβλίο.
Ένα βιβλίο που, όπως και να 'χει, αξίζει να αναγνωστεί.

[Konstantinos Nikolopoulos · Rating 3 out of 5]

Μου άρεσε το τέλος και τα μικρά ενδιάμεσα κεφάλαια (σημειώσεις, μηνύματα κλπ). Κάποια από τα μεγάλα ήταν πολύ βαρετά.