Hilda van Suylenburg

by Cécile de Jong van Beek en Donk

Hilda van Suylenburg (1897) van Cécile de Jong van Beek en Donk was een enorme bestseller en wordt beschouwd als de eerste volwaardige Nederlandse feministische roman. Desondanks is het tegenwoordig vrijwel verdwenen uit het collectieve literaire geheugen. In het verhaal over de strijdlustige Hilda die weinig gelegen laat aan haar patriarchale omgeving worden vrijwel alle belangrijke kwesties uit het dan nog jonge feminisme gethematiseerd. Tegelijkertijd is het nog steeds meer dan lezenswaardig als grote roman in de traditie van Tolstoj, Henry James en Louis Couperus.

Hoewel Hilda van Suylenburg een soort anti-Eline Vere is heeft het een opvallend tekstueel verband met Couperus' werk. Als geen andere roman beschrijft het die Haagse Couperiaanse wereld nauwgezet en van binnenuit. Daarnaast zou De Jong van Beek en Donk deels model hebben gestaan voor een van Couperus' klassieke vrouwelijke personages: Cornélie de Retz van Loo uit Langs lijnen van geleidelijkheid (1899).

Reden genoeg om deze bijzondere roman 120 jaar na verschijnen weer beschikbaar te maken, voor het eerst in gemoderniseerde spelling. Hilda van Suylenburg is verplichte literaire kost voor zowel wie geïnteresseerd is in het Nederlandse feminisme als voor de liefhebbers van klassieke negentiende-eeuwse romans.

Hilda van Suylenburg is het tweede deel in de reeks Rondom Couperus, waarin door Couperus bewonderde, beïnvloede of anderszins verwante literaire teksten van rond 1900 zullen worden uitgegeven. De reeks wordt verzorgd door fin de siècle-kenner Sander Bink van rond1900.nl.

338 pages, Paperback

First published January 1, 1897

Reviews

[Martina · Rating 5 out of 5]

Hoe is het mogelijk dat deze feministische roman uit 1897 zo weinig beoordelingen heeft op goodreads? Het boek is gratis te downloaden via de DBNL voor e-reader en ik heb de titel van het boek in minstens 5 (feministische) publicaties tegengekomen. Een boek dat in zijn bloeitijd meer drukken kende dan contemporaine bestsellers als Max Havelaar.

Het was een boek dat destijds kritiek kreeg van conservatieven en waarvan de stijl te plat werd gevonden. Dat laatste maakt het boek voor de moderne lezer fijn en toegankelijk, het eerste bewijst de waarde van De Jong’s argumenten.

Iedereen die wel eens een feministisch boek leest, zou dit werk moeten openslaan en zien hoe vele personages fantastische argumenten aanvoeren voor de gelijkheid van man en vrouw en wat de te verwachten tegenargumenten zijn. Hoewel de tegenargumenten vandaag de dag niet veel verschillen, zijn de formele wetten gelukkig verbeterd. Vrouwen hoeven niet (per se) meer te vrezen dat de echtgenoot haar inkomsten verspeelt, een vrouw hoeft niet te vrezen dat haar familie niet voor haar kinderen mag zorgen als zij verwezen, vrouwen mogen op zondag werken, studeren zonder vooroordelen.

Maar als we iets mogen leren van Hilda, dan is het een ding: de overgangstijd van de vrouw als onmondig kind naar volledig geëmancipeerd persoon, is nog altijd niet voorbij. Wetten zijn sinds eind negentiende eeuw veranderd, maar de dagelijkse omgang met vrienden en familie toont dat er nog altijd velen neerkijken op alleenstaande moeders, werkende jonge moeders, vrouwen die geen (mannelijke) partner willen, een hogere baan verkiezen dan hun man, mannen die kindertjes wassen.

Karakters als dokter Corona van Oven, Gladys van Praege, de jonge en misleide Joukje van de laatste twee hoofdstukken en zelfs de zussen Eugenie en Corry (die niets van het feminisme willen weten) maken de roman levendig en aangenaam. Hoewel de verhaallijnen vrij simpel zijn en het leven van Hilda door de schrijfster voorspelbaar geïdealiseerd is, maken de scherpe en humoristische dialogen en debatten tussen hen dit boek voor iedereen de moeite waard.

[Hester]

Vurig negentiende-eeuws pleidooi voor vrouwenrechten dat ik met veel plezier heb gelezen. Natuurlijk is het zo dat alle verhaallijnen en personages (te) duidelijk in dienst staan van dit pleidooi. Maar door de uitbundige fin de siècle-beschrijvingen, vileine karakteriseringen en een aantal fraai bedachte personages bleef het interessant. En bovenal: zoek de verschillen met nu. Uiteraard zijn dat er veel, maar sommige venijnige opmerkingen over vrouwen in hoge(re) posities kwamen me toch behoorlijk bekend voor...

[Tineke · Rating 4 out of 5]

4 sterren, niet zozeer om de verhaallijnen, maar wel omdat het een boeiend boek is, een feministisch boek van zo'n 100 jaar geleden, geschreven enkele jaren na Eline Vere van Couperus.
De eerste jaren na verschijnen had het meer verkoopsucces, en meer vertalingen dan Eline Vere.

Het speelt ook in Den Haag. De plots zijn niet bepaald sterk, maar de beschrijvingen van de verschillende milieus, en de vele gesprekken en gedachten over feministische ideeën zijn interessant om te lezen.

[Bente · Rating 5 out of 5]

4,75☆
Echt een heel mooi boek, vooral als je je bedenkt dat het zo lang geleden al geschreven is.

[Julia Snel · Rating 4 out of 5]

Grappige, scherpe, enerverende roman. Een mooi beeld van feminisme aan het eind van de negentiende eeuw, een boek waarvan ik me voor kan stellen dat dit vrouwen inspireerde in die tijd.
Het is wel een enorme ideeënroman, waarbij alles in dienst staat van het pleidooi voor de geëmancipeerde vrouw. Geëmancipeerde vrouwen zijn in deze roman ook geen mensen, maar een soort superheldvrouwen. Niet realistisch, maar wel ook ontroerend en bijzonder.
Ook angstaanjagend actueel op een bepaalde manier.

[Diana Willemsen]

Niet uitgelezen.

In Cécile en Elsa: strijdbare freules komt dit boek uitgebreid aan de orde. Ik wilde graag weten of het zo was als Elisabeth Leijnse het voorstelde.
Helaas kon ik na het “geweld” van de strijdbare freules het niet meer opbrengen om ook dit zeer gedetailleerde, lang uitgesponnen, sentimentele boek volledig te lezen.

Sorry! Misschien in de toekomst nog een poging wagen?

[Imke · Rating 4 out of 5]

Verplicht leesvoer voor alle aspirant - tradwives.

Het verhaal an sich is niet bijster interessant maar de thema's die worden aangesneden (emancipatie, huwelijkswetgeving, eigendomsrecht) zijn interessant om te lezen.

[jente · Rating 3 out of 5]

eindelijk!! het is heel interessant om te lezen hoe emancipatie er vroeger uitzag, maar de ouderwetse taal en lengte trok ik niet echt.

[Bettina · Rating 1 out of 5]

Ik vrees dat dit me niet kon boeien. Niet uitgelezen en na zo'n 50 pagina's weggedaan.

[Joukje · Rating 4 out of 5]

Je zal maar vrouw geweest zijn in die tijd; wat een nutteloos bestaan.

[Bien · Rating 4 out of 5]

Dit boek uit 1897 speelt net als de werken van tijdgenoot Couperus in Den Haag, rond het Nassauplein en de Scheveningse bosjes. Het verhaal, de gebeurtenissen en dialogen draaien uiteindelijk allemaal om één ding: het belang van vrouwenemancipatie. Knap uitgewerkt. Het boek was destijds een bestseller en werd rond 1900 in 4 talen vertaald - en is nog steeds de moeite van het lezen waard.