Etel Adnan

by Serhan Ada (Prepared by)

Yazar, şair, ressam, filozof Etel Adnan, 1925 yılında Osmanlı ordusunda kurmay subay, Şam doğumlu Müslüman bir baba ile Rum Ortodoks bir annenin kızı olarak Beyrut’ta dünyaya geldi. Hayatının çoğunu Beyrut, Kaliforniya ve Paris arasında geçiren sanatçı ilk olarak Fransızca dilinde şiirler ile adım attığı yazarlık dünyasına İngilizce dilinde çalışmalarını da ekleyerek üretimlerini sürdürdü. Sanatçının birçok dile çevrilmiş edebî yapıtlarının yanı sıra çok çeşitli medyumlarda ürettiği eserleri dünyanın farklı yerlerinde bienal ve benzeri sanat etkinlikleri ile müzelerde sergilenmeye devam ediyor.

“[...] pek çoğu otobiyografik özellikler taşıyor gibi görünen bu metinlerde, adına “Etel Adnan şiiri” dediğim, bildiğimiz şiire hiç benzemeyen, hatta zaman zaman çıplak düşüncenin geçirdiği halleri gösteren bölümler karşımıza çıkıyor. [...] Bu seçkinin Türkçedeki başka Etel Adnan kitaplarının yolunu açmasını diliyorum.” -Serhan Ada

LÜBNAN’DA YETİŞMEK VE ŞAİR OLMAK (Çev. Azra İşmen)
YOLCULUK, SAVAŞ, SÜRGÜN (Çev. Serhan Ada)
YABANCI BİR DİLDE YAZMAK (Çev. Azra İşmen)
AŞK UĞRUNA ÖDEMEK İSTEMEDİĞİMİZ BEDEL (Çev. Azra İşmen)
YOURCENAR’A DÖNMEK (Çev. Serhan Ada)
ŞEHİRLER VE KADINLAR ÜZERİNE (FAWWAZ’A MEKTUPLAR) (Çev. Serra Yentürk)
BİR BAŞKA ÜLKENİN KALBİNİN KALBİNDE (Çev. Serhan Ada)
PARİS SOYUNDUĞUNDA (Çev. Petek Çırpılı)

400 pages, Hardcover

First published July 9, 2021

Reviews

[Seher Andaç · Rating 5 out of 5]

Üsküdar’daki bir kütüphanenin rafında görmekle başladı Etel Adnan ile tanışıklığım. Raftan kitabı alıp, kütüphaneye üye olup, tanışıklığımı okuduğum sayfalarla perçinledim. Müşterek kullanılan bir kitap olduğu için elime kalem alıp üzerine kendi çizgi notlarımı eklemedim.
İzmirli Rum bir anneyle, Şamlı bir Osmanlı subayı babanın Beyrut’ta doğmuş çocuğu Etel Adnan. Çok dilli, çok coğrafyalı bir yaşamın süzgecinden dökülenlerle kendi edebiyat dünyasını yaratmış.
“ Dünyayı mezbahaya götüren uzun dar yolu seyretmek.” Böyle diyor Etel Adnan, izlerken renklerle resim dünyasına da uğruyor. Onun kelimelerini okumak, resimlerini benim için daha bir anlamlı ve anlaşılır kıldı.
Sömürgeyi, savaşı ve sürgün olmayı çok sevdiği pencerelerden - her anlamda- bakarak bizlere anlatıyor; bizlerle paylaşıyor. İsyanı oldukça şefkatli, eleştirel ve anarşik benim hissettiğim, bana düşündürdüğü bu:)
Çevirmenler olmasaydı ben bu metinleri okuyup anlayamazdım; çok teşekkür ediyorum.
Ekranlardan savaşı izlemek dinlemek günlerindeyiz. Savaş Zamanında Olmak metninden bir paragrafla yorumumu noktalamak istiyorum:
“ Şiirle ve ağaçlarla oyalanmak. Ağaçların büyümek için acele ettiklerini görmek. Görünmek ve kaybolmak. Korkunç bir istiladan sahte sığınaklara kaçmak. Sığınmacıyı kovalamak, onu yeni sığınağından fırlatıp atmak. Bir Filistinlinin sırtına ve kafasına bir mermi yerleştirmek. Iraklıları katliamın içine atmak. Kanla büyük tuvaller boyamak sonra gece trenine ve daha sonra uçağa binmek. Paris’te inmek. Telefonu kaldırmak. Beyrut yönünde bir numara çevirmek. Bir dosttan, Filistinli bir gazetecinin ağırbaşlı bir tek tanrıcı tanrıcı tarafından soğukkanlı bir şekilde vurulup öldürüldüğünü işitmek. Tanrı’nın gerekliliği konusunda kafa yormak. Sorunu kafasından uzaklaştırmak. Cassandra’yı düşünmek. Hamurabi Kanunlar’nı hatırlamak. Yağın içine batmak. Dünyayı mezbahaya götüren uzun dar yolu seyretmek. “

[Züleyha · Rating 5 out of 5]

Yolculuğu, savaşı, şehirleri ve kadınları ille de Youcenar'ı bu büyük sanatçının gözünden okumak çok özel bir deneyimdi. Tüm bu okuma boyunca çok net, çok sade, içten bir sanatçının deneyimine tanık oluyorsunuz. Okuduğunuz satırların Lübnanlı, sürgün bir filozofun izlerini ve bir şairin yüceliğini taşıdığını her sözcükte hissediyorsunuz.