Ο δεύτερος βίος των Τριών Ιεραρχών: Μια γενεαλογία του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού

by Έφη Γαζή

Το ανά χείρας βιβλίο αφηγείται την ιστορία των τρόπων συγκρότησης μιας παράδοσης, η οποία λειτουργεί ως ένα νοητικό σύμπαν που περικλείει ένα σύνθετο αφήγημα για τον "ελληνοχριστιανικό πολιτισμό".
Ποιοι είναι οι Τρεις Ιεράρχες; Ο Βασίλειος ο Μέγας, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος φυσικά. Πώς συγκροτήθηκε όμως αυτό το αγιολογικό σχήμα και πότε; Γιατί περιλαμβάνει αυτούς τους αγίους και όχι κάποιους άλλους; Τι σχέση έχει με τον "ελληνοχριστιανικό πολιτισμό"; Γιατί η ημέρα μνήμης των Τριών Ιεραρχών είναι "σχολική εορτή"; Πότε καθιερώθηκε;
Το βιβλίο προσπαθεί να απαντήσει σ' αυτά τα ερωτήματα. "Ο δεύτερος βίος των Τριών Ιεραρχών" δεν είναι βιογραφία. Είναι μια σπονδυλωτή αφήγηση των τρόπων με τους οποίους μια τριανδρία αγίων απέκτησε συμβολική υπόσταση και συσχετίσθηκε, μέσω των εκπαιδευτικών μηχανισμών, με ευρύτερες πολιτισμικές, πολιτικές και ιδεολογικές διεργασίες τόσο εντός όσο και εκτός του νεοελληνικού κράτους. Συζητώνται οι συμβολικές διαστάσεις ενός εορταστικού γεγονότος, οι πολλαπλές σημάνσεις και λειτουργίες του "ελληνοχριστιανικού πολιτισμού", η συμπόρευση της θρησκείας με το έθνος στη νεοελληνική ιστορία, οι μεταβαλλόμενες εννοιολογήσεις του αγιολογικού σχήματος των Τριών Ιεραρχών ήδη από την εποχή της συγκρότησής του καθώς και η καταλυτική σημασία του στη διαδικασία αποτύπωσης των σχέσεων και των ορίων μεταξύ του "ελληνισμού" και του "χριστιανισμού".
Το βιβλίο αποτελεί συμβολή στην κατανόηση τόσο της σύζευξης της ελληνικότητας με την Ορθοδοξία όσο και των πολλαπλών χρήσεων που είχε αυτή η σύζευξη στη νεότερη και σύγχρονη Ελλάδα.

272 pages, Paperback

First published January 1, 2004

About the author

Η Έφη (Φωτεινή) Γαζή (γεν. Λευκάδα 1966) είναι ιστορικός, αναπληρώτρια Καθηγήτρια της Ιστορίας στο Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Φοίτησε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο του Έσσεξ, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στη συνέχεια έκανε το διδακτορικό της στην ιστορία στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας στην Ιταλία με θέμα «"Scientific" National History: The Greek Case in Comparative Perspective (1850-1920)». Από το 1997 έως σήμερα έχει διδάξει ιστορία τόσο σε ξένα όσο και σε ελληνικά πανεπιστήμια.

"Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα αφορούν στη θεωρία και τη μεθοδολογία της ιστορίας, στις δημόσιες χρήσεις της ιστορίας, στον εθνικισμό και τη θρησκεία, στην ιδεολογία και την πολιτική κουλτούρα, στην κοινωνικο-πολιτισμική και διανοητική ιστορία". Έχει δημοσιεύσει άρθρα σχετικά με ζητήματα διανοητικής και πολιτισμικής ιστορίας και ιστορίας της ιστοριογραφίας.

Είναι μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού Historein/Ιστορείν. Αρθρογραφεί σε τακτική βάση στην εφημερίδα Το Βήμα της Κυριακής.