3.5/5
พอมานั่งนึกดู งานประเภทสัจนิยมเพื่อชีวิตนี่ไม่ได้อ่านมานานมากแล้วครับ งานประเภทนี้หายหน้าหายตาไปจากวงการนิยายไทยมาซักพักแล้ว หลังจากช่วงบูมๆเมื่อเกือบ 30 ปีก่อนได้ จนมาเจองานเล่มนี้เลยได้กลับมาอ่านงานประเภทนี้อีกครั้ง
เล่มนี้เป็นงานประเภทสัจนิยมเพื่อชีวิตจากประเทศลาว ได้ซีไรต์ประเภทเรื่องสั้นจาก เรื่องสั้น ครึ่งราคา
ในช่วงต้นเล้มมีการบอกถึงเกณฑ์การคัดเลือกงานซีไรต์เรื่องสั้นของลาวที่แตกต่างจากไทย เพราะในขณะที่ไทยพิจารณาจากหนังสือรวมเรื่องสั้นทั้งเล่ม แต่ของลาวนั้นพิจารณาจากเรื่องสั้นเรื่องนั้นๆที่ส่งเข้าประกวดเลย แม้จะมีเงื่อนไขว่าเรื่องสั้นนั้นจะต้องมีการบรรจุลงในหนังสือรวมเรื่องสั้นซักเล่มก่อนอยู่ด้วย แต่การพิจารณาก็คัดจากเรื่องสั้นเรื่องที่ส่งเข้าประกวดเท่าน้น ซึ่งในปี 2020 เรื่องสั้นที่ชนะเลิศ คือ ครึ่งราคา ในเล่มนี้
ถึงจะบอกว่ามีเฉพาะเรื่องครึ่งราคาที่ได้รับรางวัล แต่ก็ไม่ใช่ว่าเรื่องสั้นเรื่องอื่นจะคุณภาพแตกต่างกัน เอาจริงๆเรื่องสั้นทุกเรื่องในเล่มนี้มีคุณภาพในระดับเดียวกันเลย แค่ ครึ่งราคา จะดูเข้ามือเข้าเล่มกว่าเรื่องอื่นมากหน่อยเท่านั้น พูดง่ายๆว่า ดีทุกเรื่องเลยครับ ไม่ได้แตกต่างอะไรกันมาก
งานของ ปีติ ทิวาชน ใช้วิธีการเล่าแบบสัจนิยมเพื่อชีวิต บอกเล่าชีวิตของสังคมคนจนคนรวย ความไม่เท่าเทียมกันในสังคม การเอารัดเอาเปรียบหาประโยชน์จากชีวิต เลือดเนื้อของคนที่ไม่ได้มั่งมีเหมือนกันกับเรา หากพูดมาแค่นี้ก็ดูจะธรรมดาไปหน่อย แต่ความไม่ธรรมดาของงานเล่มนี้ คือ การแสดงให้เห็นว่า ความแตกต่างของชนชั้นและความร่ำรวย หาใช่สิ่งที่จะบอกว่าใครดีใครเลว เพราะมันไม่ใช่เหตุและผลของกันและกัน
เรื่องสั้นแทบทุกเรื่องนั้นแม้จะวางโครงจากความไม่เท่าเทียมกันในสังคม แต่ก็หาใช่ว่าคนชนชั้นล่างจะต้องเป็นคนดี ใจซื่อมือสะอาดรอให้คนร่ำรวยใจคดเห็นแก่ได้มาเอารัดเอาเปรียบ แต่กลับกลายเป็นว่า ไม่ว่าคุณจะร่ำจะรวยหรือขาดแคลนแบบใด ก็เป็นคนเลวกันได้ทั้งนั้น ขึ้นอยู่กับสถานการณ์และโอกาส ไม่ว่าใครหน้าไหนก็เป็นได้ทั้งคนดีและคนเลว
งานของปีติ จึงแสดงออกด้วยความไม่ชัดเจนของความดีงามเลวทรามในตัวมนุษย์ที่ทุกคนเป็นเหมือนกัน คือ สีเทาๆ ที่แปรผันปรับสีไปตามช่วงเวลา ในบางจังหวะเราดี ในบางโอกาสเราเลว สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ความแน่นอนที่แปะอยู่ในตัวมนุษย์ตามแต่ความร่ำรวยของคนเหล่านั้น แต่สิ่งที่ชัดเจนภายในความไม่ชัดเจน คือ การฉายให้เห็นถึงสภาพสังคมที่ความเหลื่อมล้ำมีอยู่ทุกแห่งหน เงินทองคือสิ่งที่นิยามคุณค่าของคน หาใช่คุณงามความดีอย่างที่เขาว่ากันเลย
ภายใต้เรื่องราวไม่ชัดเจนในความชัดเจน ปีติ ใช้ภาษาที่ชัดเจนนนนนนมากที่สุดชิ้นนึงที่เคยอ่านมา เขาอธิบายทุกอย่างเท่าที่จำเป็น กระชับรัดกุม ไม่พบความสิ้นเปลืองทางภาษาปรากฎในเรื่องสั้นของเขาเลย ทำให้เรื่องสั้นทุกเรื่องมีความสั้นมาก ไม่กี่หน้าก็จบแล้ว โดยหยิบยกสถานการณ์หรือช่วงเวลาใดช่วงเวลาหนึ่งมาตีแผ่สันดานของมนุษย์ โดยไม่จำเป็นต้องน้ำท่วมทุ่งให้มากมาย เพียงแค่เท่านี้ก็เพียงพอต่อการนำเสนอทุกอย่างออกมาเเล้ว
ด้วยการใช้ภาษาที่รัดกุมแบบนี้ งานเล่มนี้เลยอ่านได้ง่าย รวดเร็ว แต่ไม่ตื้นเขิน เพราะถึงแม้ภาษจะง่าย แต่สิ่งที่ถ่ายทอดออกมานั้นก็ไม่ได้เถรตรงจนทื่อ ยังมีลูกล่อลูกชนแฝงอยู่ให้นักอ่านได้ตีความสารระหว่างบรรทัดอยู่เช่นกัน จึงเป็นงานชิ้นหนึ่งที่สามารถอ่านเพื่อความบันเทิงก็ได้ หรืออ่านเพื่อศึกษาวิธีการเล่าน้อยแต่มากก็ได้อีกเช่นกัน
เป็นรวมเรื่องสั้นที่คุ้มค่าทุกราคา ไม่ได้เป็นแค่สิ่งครึ่งราคาอย่างชื่อเรื่องสั้นเล่มนี้เลย