In een gebed dat geen gebed is, een bekentenis die geen bekentenis is, een liefdesbrief, nee, een verlaat antwoord op een liefdesbrief, vertelt Zelda (26) over haar leven als lokeend in dienst van een jeugdbende, als drager van eigen en andermans geheimen. En over de rest van haar leven,dat begon nadat ze haar vader op haar zestiende beloofde niet vroegtijdig te zullen sterven. Een verloren opschrijfboekje (toeval? noodlot?) voert haar naar de acteur Jona (tweevoudig winnaar van de Louis d’Or). Met hem en een Zweedse cowboy zonder cowboyhoed reist ze naar Taormina, volgens Jona het betere decor voor het geluk. Onder de Siciliaanse sinaasappelbomen leven Zelda, Jona en de Zweed alsof het bestaan een verhaal is waaraan je je moet overgeven. Maar vroeg of laat haalt het verleden je in, blijkt het levendiger dan het heden, blijkt de waarheid sneller dan alle kleine en grote leugens. Of niet? Wat als het verleden je nooit inhaalt? Als je voor altijd moet leven met je verzinsels?
De dood in Taormina is een roman over rechtvaardigheid en liefde, over vergiffenis en pragmatisme, acteren en oprechtheid, en over de vraag of datgene waarvoor je leeft ook datgene is waarvoor je bereid bent te sterven.
Arnon Yasha Yves (Arnon) Grunberg is a Dutch writer. Some of his books were written using the heteronym Marek van der Jagt.
In 1989 Grunberg made his acting debut in Maria's Cunt (de Kut van Maria); a short film by Dutch enfant terrible filmmaker Cyrus Frisch.
Grunberg made his literary debut in 1994 with the novel Blauwe maandagen (Blue Mondays), which won the Dutch prize for the best debut novel that year. In 2000, under the heteronym Marek van der Jagt, he won the best debut prize again for his novel De geschiedenis van mijn kaalheid (The History of My Baldness).
Grunberg publishes novels about once a year but also writes columns and essays in a wide variety of Dutch and international newspapers and magazines. He does not restrict himself only to the written media, but also reads a story for the radio every week and for some time he was host of a cultural television program. He also writes a blog for the literary Internet magazine Words Without Borders and his own site ArnonGrunberg.com.
His novel Tirza won the Dutch Golden Owl Prize for Literature and the Libris Prize.[1] His books have been translated into many languages, including English, German, Japanese and Georgian.
From 2006 Grunberg wrote various journalistic reports, for example about working undercover in a Bavarian hotel and his visit to Guantánamo Bay. Also he visited the Dutch troops in Afghanistan and the US Army in Iraq. In 2009 these reports were collected in the book Chambermaids and Soldiers.
Bleak, disconnected sketches of nondescript modern live. The characters left me cold and the aphorisms and wittiness grew old. A tiresome read that lacked emotion
If I go to Sicily Taormina is definitely not on top of the list… Arnon Grunberg is one of the most prolific Dutch writers. I remember liking his works a lot as a teenager, and the literary pyrotechnics on a sentence level are definitely still there, I have enough Dutch quotes from reading De dood in Taormina. Conversations with Friends, but then with slightly unhinged characters instead of just self-centred and unsympathetic comes to mind, as does the work of Sayaka Murata in terms of unmoored people within a society, if I try to compare this work to some international writers.
However another thing that is als recurrent is the lack of really understandable or likeable characters. As always mothers who are either away or incestuous recur. We follow loosely the story of Zelda, a girl drifting through her life, first as part of a youth gang (woefully underdeveloped and used), then living an expat life in China (also very much not the focus of the book). She ends up as an assistent to a narcissistic opera director who wants to make an opera about Aleppo and has an unhealthy obsession with barely legal Mediterranean boys. But also this is not really the focus of the book. Through director Rasmus she meets an actor called Jona who is past his prima but still very much likes to put on one man shows for Zelda, and even later in the book Stockholm based Per. An uneasy triangular sexual relation develops (cumulating in a group chat with both lovers and Zelda, the cringe is real), all people involved are clearly damaged, and real damage (the death of the title) ensues.
The characters are so detached, moving through nondescript, vaguely sad Switzerland, Stockholm, Amsterdam and Taormina, that I had a hard time being interested or touched by the outcome of the story. Also as hopefully clear from the story summary, the author takes a very long, winding path to get where he apparently wants to be, with for me constantly unclear who is really the focus of the story. And because the characters speak in statements or speeches with each other the dialogue felt oddly lifeless for me, giving me little insight in the characters and rendering me with the overall feeling I get like 80% of the logic driving the characters. Definitely Per, but also to an extent Jona are enigmatic, while Zelda is hardly a real character in the sense that she just does seemingly random stuff instrumental to get the story moving along.
Lack of love and yearning for it are definitely a major theme in this, but overal I just don't feel this was really a story that needed to be told, even though I enjoyed returning to the sarcasm of Grunberg.
Dutch quotes: Ik had tot die tijd nooit geweten dat mensen zichzelf konden kwijtraken, en mijn moeder leek mij ook niet zo’n type, die zat altijd op de bank met een boek, die wist volgens mij heel goed wie ze was, een lezer; moeder en echtgenote zijn deed ze erbij.
Ik ben haar pas raadselachtig gaan vinden door haar afwezigheid, daarvoor heb ik nooit veel over haar nagedacht.
De angst om slecht te zijn, die niet te onderscheiden is van de angst om slecht gevonden te worden, ken ik zoals je je eigen huis kent.
Sommige mensen hebben een voorkeur voor gestileerde oprechtheid
Zoals vogels in nesten wonen, zo wonen wij in onze toekomstvoorspellingen
het was onduidelijk waar de nostalgie overging in verveling
Zijn logica was associatief
Hebben we nog een gestoord iemand nodig met Per - ik neuk alleen in de middag?
Wie wil weten wat thuis is, moet eerst weggaan.
Jij bent mijn vakantiebungalow, hij is mijn thuis
Ontheemde mensen in Europese steden die in elkaar overgaan zonder een indruk te maken.
Sperma geeft akelige vlekken
Hij zei dat hij het woord avontuur op zijn voorhoofd zou willen tatoeëren
Je praat en leeft in hyperbolen
Het verleden bleek een vergissing te zijn.
Jij onderschat mensen omdat je jezelf overschat.
Je bent een stuk jungle, een uitgebrand stuk jungle misschien, maar toch een jungle
Het verleden was één grote kokhalsbeweging geworden
Bizar verhaal met gekke personages. Door de vlotte schrijfstijl en een rits aan mooie zinnen blijf je doorlezen, maar helemaal bekoren deed het niet. De personages en het verhaal zelf misten diepgang.
“Hij viste een ei uit een kommetje. ‘Om eerlijk te zijn, mama is zichzelf aan het zoeken,’ vertelde hij, ‘ze moet zichzelf even vinden. We moeten geduld hebben met zijn tweetjes.’ Ik had tot die tijd nooit geweten dat mensen zichzelf konden kwijtraken, en mijn moeder leek mij ook niet zo’n type, die zat altijd op de bank met een boek, die wist volgens mij heel goed wie ze was, een lezer; moeder en echtgenoot zijn deed ze erbij.”
Aldus Zelda(26), de verteller van dit verhaal dat zich weer helemaal afspeelt in een Grunberg-universum. Een wereld waarin geen normaal mens rondloopt. Met in de hoofdrol de acteur Jona (tweevoudig winnaar van de Louis d’Or) en een Zweedse jongeman genaamd Per. Het is allemaal iets minder deprimerend dan ik van Grunberg gewend ben. In het begin had ik wel even het gevoel dat hij dit verhaal op de automatische piloot heeft geschreven. Maar zodra Per in beeld komt, komt het gelukkig allemaal weer goed. Met verwijzingen naar Truffaut’s film Jim et Jules en De dood in Venetië. Ik zat even aan 3 sterren te denken omdat ik minder onder de indruk was dan van Moedervlekken/Bezette gebieden. Maar vanwege het fraaie en originele slot: 4 sterren.
En gelukkig valt er weer genoeg te lachen en te gniffelen.
“Toen de dure spullen waren weggegooid besloot ik om zelf kleren te gaan maken, ik had mevrouw Meijer op het internet gevonden, zij was een van de beste mensen die ik ooit op het internet heb gevonden. (Mevrouw Meijer, u kunt dit niet meer lezen, maar ik groet u en ik spreek mijn respect voor u uit.)”
“[…], hij had zoveel genezers en artsen gezien dat hij er nauwelijks aan twijfelde dat hij in een volgend leven zelf terug zou komen als arts, al wist hij nog niet wat voor arts, en hij voegde eraan toe dat hij niet per se in een volgend leven geloofde. Dat hij er niet op hoopte, dat je het toch niet kon uitsluiten en dat hij er daarom zekerheidshalve rekening mee hield.”
? Leeskring Leiderdorp, ik heb vorig jaar het boekenweekgeschenk 'De Heilige Antonio' en de Nederlandse film 'Tirza' n.a.v. een boek van Grunberg bekeken. Beiden vond ik toen aardig/ok, maar niet meer dan dat... 🤔 Tja, de stijl sprak me niet echt aan, de personages had ik niet zo veel mee (maar dat stoorde minimaal), de roman bleef eigenlijk wel boeiend omdat ik door de titel wel aanvoelde dat er iets ging gebeuren in Sicilië (Taormina), nadat dat gebeurd was kostte het mij wel moeite om het boek uit te lezen, maar dat doe ik in beginsel wel bij leeskringboeken. => Misschien ga ik Grunberg's debuut 'Blauwe maandagen' nog eens lezen, maar waarschijnlijk gaat dat nog wel even duren...
MW 18/4/22
De discussie was weer aardig in de leeskring en onze lerares Nederlands liet weer zien dat het soms goed is om een boek 2 keer te lezen omdat je dan wel symboliek of verwijzingen eruit haalt, die je de eerste keer niet leest.
De typische Grunberg-personages, sfeer, dialogen... maar het werkt niet (meer). De personages missen vlees en bloed - het zijn allemaal kleine Grunbergjes, soms besef je opeens weer dat het hoofdpersonage een meisje is en niet Grunberg zelf - en de metaforen slaan vaak nergens op. Het blijft aangenaam leesvoer, maar we zijn intussen een eind verwijderd van zijn beste werk.
Wie is Zelda? Ik hou van grijnzen met Grunberg, van personages die zichzelf verkopen, van dialogen die stromen en stromen en je zo 100 pagina's verder brengen. Maar niets van dit alles. Pas wanneer de dood in Taormina komt en je enkel nog in het hoofd van Zelda zit kom je in een Grunberg-vibe terecht. De rest van het boek is een grote frons. Wie was dit ook alweer?
Wat een shitboek. Ik vond Blauwe maandagen destijds nogal vervelend (net zoals ik de Avonden saai vond, maar alles wat Reve in de jaren zestig schreef geweldig), maar nu hij de PC Hooftprijs heeft gevonden, was ik wel weer nieuwsgierig.
In een van de andere reviews zag ik staan dat er geen normaal mens in dit boek voorkwam. Dat heeft Gerard Reve wel eens naar zijn hoofd gekregen, alleen werd er toen iets anders mee bedoeld, denk ik. Namelijk dat er vooral homo's, kunstenaars en zuipschuiten in rondliepen (Reve ticks all the boxes).
Bij Grunberg is het probleem meer dat er geen mensen in rondlopen, alleen constructies. Grunberg lijkt me iemand die heel veel meningen heeft over het leven en de kunst en ze ook ontzettend graag wil laten horen. Daar dienen in dit boek de drie hoofdpersonen voor.
Het nadeel daarvan is ze zo niet erg tot leven komen. En het is ook jammer dat de hoofdpersonen zonder blikken of blozen de grootste onzin verkopen: "'Hopen is ziek zijn', zei ik, 'toen ik nergens op hoopte was ik gezond. Nu wil ik samen met jou ziek zijn."
Het klinkt allemaal wel interessant, net zoals de hoofdfiguren hele interessante dingen doen met opera en toneel, maar ik haal er weinig samenhang of wijsheid uit.
Ik heb ook nog even gedacht dat het allemaal grappig bedoeld was, in mijn ijver om er nog iets van te maken, van mijn leeservaring, maar ik kon er eigenlijk niet om lachen.
“Wie wil weten wat thuis is moet weggaan, wie thuis wil komen moet eerst vertrekken, zelfs als dat betekent dat je misschien verdwaalt.”
3+ ⭐️ — A typical Grunberg novel: bizarre characters, many funny dialogues as well as compelling thought processes, and overall very entertaining to read.
I have had this novel on my to-read list for some time and although it did not disappoint, I found the plot of lower quality than other works of his which I read. I found the characters a bit repetitive of previous novels, and generally there were many elements touched upon in relation to the characters (i.e. youth friends, parent-child relationships, vacations), yet in my opinion these elements serving for the contextual background were not sufficiently elaborated upon to really make me feel the characters and understand the (absurd) things they do. The book had many funny metaphors, yet to me they did not always make sense or they contradicted ones made before. As such, juxtaposing it with previous work, I would have given the novel 2-2.5 stars.
There were nevertheless also some elements in this novel that made De dood in Taormina very unique, potentially worthy of 4.5-5 stars. First, the first chapter of the book was beautifully written and made me nearly cry — something I rarely do when reading books, and if I do, this happens often near the end. Second, the narrative style in the last part of the book was rather innovative and enjoyed reading this a lot.
On the whole, I am glad I finally read this book, although I think it could have been much much stronger if certain parts were more developed.
••• “'De toekomstvoorspelling hoeft niet juist te zijn maar je moet de toekomst wel blijven voorspellen. Steeds weer. Elke dag opnieuw. Elke week opnieuw. Zoals vogels in nesten wonen, zo wonen wij in onze toekomstvoorspellingen, soms leggen we er ook eieren in.”
“Ik schrijf je met de hand, dan weet je dat ik van je houd.”
“Ik had tot die tijd nooit geweten dat mensen zichzelf konden kwijtraken, en mijn moeder leek mij ook niet zo’n type, die zat altijd op de bank met een boek, die wist volgens mij heel goed wie ze was, een lezer; moeder en echtgenote zijn deed ze erbij.”
“[z]o verschrikkelijk verliefd dat ze alles vergat. Zo verliefd ben ik nooit geweest. Ik ben best wat vergeten, alleen hoefde ik daar niet verliefd voor te zijn.”
“Wij stervelingen verwarren de omstandigheden waarin wij leven met het leven zelf, begrijpelijk, daar niet van, toch moet je de omstandigheden en het leven zelf zuiver van elkaar scheiden. Ik ben meer dan de omstandigheden die mij hebben gevormd, die mij hebben uitgehold zoals een steen kan worden uitgehold door wind en water. Maar hoeveel meer? Dat is de vraag.”
Personages met een hoek af in een bizar verhaal, daar blijkt Arnon Grunberg gespecialiseerd in te zijn, en zouden je moeten doen grinniken tijdens het lezen. Deze roman van Grunberg is al van 2021.
Zelda, een jonge vrouw van 26, is de hoofdfiguur van deze roman. In een kort eerste deel vertelt ze over haar afkomst en kindertijd. Nadat ze door haar moeder verlaten werd die naar Canada verhuisde voor een nieuw leven en een nieuwe levenspartner, bleef ze achter bij haar vader en sloot ze zich aan bij een jeugdbende waar ze diende als lokeend, ‘als drager van eigen en andermans geheimen’. Toen ze op haar zestiende haar vader beloofde ermee te stoppen en niet vroegtijdig te sterven, begon ze aan de rest van haar leven.
Na heel wat vijvertjes doorzwommen te hebben, is ze op volwassen leeftijd werkzaam als assistente voor de oudere operaregisseur, Rasmus, die op jongere jongens valt. Hem moet ze helpen bij een opera die over Aleppo gaat en jonge Syrische vluchtelingen helpen casten voor een kinderkoor. Daarnaast is er de oudere onder prijzen bedolven acteur en winnaar van twee Louis d’Or-awards, Jona, die ze vindt dankzij een verloren opschrijfboekje. Zij probeert hem van zijn demonen te genezen, zoals ze al eerder probeerde in het verleden, maar lukt daar uiteraard niet in. Ten slotte is er nog de Zweedse jongen Per, die al enkele jaren aan een scenario werkt over een Zweedse cowboy zonder hoed die op iedereen wraak wil nemen die hem ooit iets heeft aangedaan, en in de gevangenis wil raken. Hij slaagt er echter niet in dit scenario de moeite waard te maken en af te krijgen. Hij kijkt op naar Zelda. Of ze beiden wel door haar gered gaan kunnen worden, is al van in het begin vrij duidelijk.
Zelda loopt zelf beschadigd en verloren rond in haar leven. Op zoek naar een uitweg trekt ze met haar twee “jongens” naar de Siciliaanse zon om daar in Taormina onder de sinaasappelbomen in een open driehoeksrelatie samen te proberen hun versie van een paradijs te vinden. Daar vindt zoals de titel ook aangeeft, een volgend keerpunt in het verhaal plaats.
Wees gerust, er zijn mooie zinnen en “awkward” scènes voldoende te vinden in dit boek voor de liefhebbers. De personages en het plot die Grunberg creëerde, zijn echter wat te bizar en te sinister voor mij om door meegezogen te worden, ook wat te voorspellend misschien. De onechtheid door het voortdurend ‘acteren’ gaat tegensteken op de duur. Geloofwaardigheid is niet echt een argument voor mij, absurdisme kan altijd zolang ik maar overtuigd raak. Ik worstel echter ook te veel met de hoofdfiguren die erg vreemd met elkaar omgaan en het verhaal smaakt te wrang en te hard om dit boek met een voldaan gevoel dicht te slaan. Op die manier heeft het dan toch nog (een soort van) indruk gemaakt.
Met dank en excuses aan boekensite.gent voor de vertraging bij deze bespreking!
Grunberg's stijl is uniek. Ik lees hem graag vanwege zij absurdisme, humor en verrassende fantasie. Maar dit boek liet me koud doordat ik me op geen enkele manier met de personages kon identificeren, ze vooral kil aanvoelden en het verhaal me op geen enkele manier kon boeien. Voor mij zijn slechtste boek ooit.
Ik dacht laat ik het nog eens met Grunberg proberen. Helaas, ik geef het weer op. Nog afgezien van de onverteerbare eerste alinea heb ik twee grote bezwaren:
1. de personages zijn zielloos, bestaan alleen uit intellect en geen gevoel. Daar kan ik mij onmogelijk mee identificeren en dat wil ik wel als ik fictie lees. Grunberg schrijft essays in romanvorm, niet mijn smaak. 2. alles wordt uit de tweede hand verteld, achteraf, als herinnering. Dus is er geen actie en nauwelijks dialoog, wat past bij de essayistische vorm van punt 1. Maar op deze manier neem je de lezer niet mee. Mij niet in ieder geval. Het is saai.
Ga ik een paar honderd bladzijden van dit proza lezen? Nee.
Less was more geweest bij dit boek. Als er ook maar één personage in had gezeten dat normaal was en niet uit het niets een onnavolgbare uitspraak deed op een ongepast moment, was het boek misschien gaan leven. Maar nu wist ik de helft van de tijd niet wat ik aan het lezen was. Ik kan niets reproduceren en kan niet onder woorden brengen waar dit boek over gaat. Dat is ergens toch ook wel een prestatie.
In geen tijden zo een slecht boek gelezen. Als echte Grunbergfan herken ik meteen de dialogen. Het gaat alleen nergens over en ook nergens naartoe. Het begint een kunstje te worden. Als je zo veel talent hebt als schrijver zou je daar meer mee moeten doen. Misschien wat minder vaak een boek uitgeven en als je het dan doet, graag een met wat urgentie. Bah.
Dit boek kon mij niet pakken, tot het eind. Dat einde maakte het boek nog interessant en pakkend. Herhaaldelijk overwogen om te stoppen met lezen,maar doorgezet en vanwege de verassende wending ben ik daar blij om. Maar de eerste driekwart van het boek waren traag, vaag en niet boeiend.
Rare twist, weinig plot, seks beschreven op een manier waarop alleen Nederlandse schrijvers tussen de 40 en 60 dat kunnen en karakters waar je of weinig bij voelt, of waar je alleen maar de verkeerde dingen bij voelt.
Stijlistisch gezien springt dit boek er het meest uit door het veelvuldig gebruik van aforismen en literaire spreektaal. Dat is precies waarom ik Grunberg lees. Maar, De dood in Taormina is niet heel veel meer dan dat. Het verhaal lijkt een vehicel voor de taal (iets waar ik opzich niets op tegen heb). Het volgt drie artistieke personen die verwikkeld raken in een driehoeksverhouding. De uitspraken en gedragingen van ieder van hen zijn op zijn minst zonderling te noemen. Zelda, de vrouw, zweeft tussen twee mannen, en het trio laveert tussen Nederland, Zweden, Belgie, Duitsland en Italië. Het is een grote zwerftocht van liefde. Zo op de helft wordt het taalgebruik wat doorzichtig, soms zelfs ongemakkelijk. Een voorbeeld van wat Zelda zegt:
“Wat wij delen mag geen naam hebben en toch wil ik dat wij samen verleden gaan creëren, veel verleden, steeds meer, een overvloed aan verleden, een tsunami. Geen monster.”
Okay…
Hetgeen toch blijft intrigeren gedurende het verhaal is de titel. Wie zou er dood gaan? Wie doodt? Uiteindelijk wordt het antwoord op deze vragen gegeven, al ben ik nog niet zeker van het motief of de noodzaak voor het verhaal (van de afgelopen twee weken is dit het derde boek waar op het eind opeens een moord voortkomt. Is dat de ultieme poging het boek spanning te geven? In mijn ogen wat simpel).
Kortom: voor de echte Grunberg-fans en aforisme-beesten de moeite waard. Voor de rest: er is genoeg anders te lezen.
from Blauwe maandag in 1994 to De dood in Taormina in 2021. 27 years. 14 novels. read within 5 months. (which is ill advised). the second half of his oeuvre is better than the first. more grown up. more poingnant. less bloated. still perverted, but not for the sake of perversion. he has grown less cynical. less postmodern. not sure if i would call him the best contemporary dutch author. but he might as well be among the top five. De dood in Taormina is atypical, for it is written from the female perspective (unfortunate), which he has done only once before, and it is somewhat magical real. it is good. and indeed somewhat of a reconciliation of his inner conflict displayed in Bezette gebieden.
ranking of the 14 novels:
Goede mannen Huid en haar Moedervlekken Onze oom Bezette gebieden De dood in Taormina Blauwe maandagen Tirza Fantoompijn De asielzoeker De joodse messias Figuranten De man zonder ziekte Het bestand
Omdat ze de juiste woorden zoekt. Dat krijg je ervan als je te veel boeken leest, dan ben je net zo lang stil tot je de juist woorden hebt gevonden.
Ik heb me altijd aangepast, met hartstocht, vanaf de kleuterschool al, schutkleuren waren mijn lievelingskleuren, misschien dat vrienden met daarom soms onbetrouwebaar vonden, omdat mijn kleuren van vandaag niet alitjd de kleuren van morgen bleken te zijn.
Toen ik nergens op hoopte was ik gezond. Nu wil ik samen met jou ziek zijn.
Delen drie sterren en delen vier. Het begin was sterk, met intrigerende personages, maar dan verzandt het in herhaling en trieste en voorspelbare seks. Het eind was wel weer aardig, maar, net als bij slechte Amerikaanse films, moest alles nog weer op z’n plaats worden gezet.
Mijn rating kan ook lager zijn uitgevallen door het volgorde effect: een boek moet wel erg sterk zijn om na De Tijgerkat overeind te blijven
Goed maar vreemd boek, zoals alle boeken van Grunberg. Originele, weirde personages die zo echt zijn beschreven, dat je ze gelooft. Apart plot en einde. De moeite waard, maar je moet er wel van houden.