مردمشناسی دانش پزشکی در فرهنگ ایران مجلد سوم از مجموعه آثار دکتر علی بلوکباشی در زمینه پژوهشهای مردمشناسی در فرهنگ و جامعه ایران است. مولف در بخش نخست پیشینه تاریخی پزشکی عامه در ایران را بررسیده و در ادامه به معرفی روشهای درمانی و اشاره به باورهای عامیانه در مورد برخی از بیماریها پرداخته و در پایان چند اثر طبی کهن را معرفی و نقد نموده و به کاربرد برخی داروها و روشهای درمانی در شعر حافظ اشاره کرده است
--
انار در مراسم آیینی ایرانیان
انار جای ویژهای در پارهای از مراسم آیینی مردم ایران داشته است. مهمترین شبچرهی سفرهی تنقلات شب یلدا یا شب چلّه (شب اول دی و آغاز زمستان) انار دانهسرخ و هندوانه بوده است. خوردن انار در شب چله را دورکنندهی تب و آزار گرمای تابستان، دور ساختن آدمیزادگان از گزند جانوران و حشرات در تابستان و دور کردن ناخوشیها و بیماریها از تن در یک سال پنداشتهاند انار میوهی خاص خوانچهی شب چلّه برای هدیه به خانهی عروس عقدکرده از سوی خانوادهی داماد بوده است در فرهنگ برخی از جامعههای سنتی ایران رسم بوده که به هنگام بردن عروس به خانهی شوهر، داماد اناری یا سیبی سرخ و یا هردو را در آستانهی خانه به پیش پای عروس میانداخت. پرتاب انار سرخ به سوی عروس احتمالا نشانه و نمادی از برکتخواهی و نعمت و باروری و آوردن فرزندان فراوان برای تازه عروس و داماد بوده است. این نظر را رسم هدیه دادن انار به نیت و به نشانهی فرزند آوردن به دختران و پسران به هنگام پیوند زناشویی در جامعهی زرتشتی و تعبیر خواب «دیدن اناری نیکو در دست» به نشانهی پسر آوردن تایید میکند خوابگزاران درخت انار را در خواب و رویای مردان نماد و نشان زنی خوبروی و پاکیزه و با خواستهی بسیار و در خواب و رویای زنان مظهر مردی پاکیزه و نیکونهاد؛ خواب انار شیرین را نشانهی زمین و باغ و بستانی آباد و شاداب، انار ترش را نشانهی غم و اندوه، گم کردن انار را نشانهی از دست دادن زن و دادن هدیهی انار از سوی مرده به زنده را نشان فرزند دختر آوردن تعبیر و تفسیر کردهاند
قدما تاکید داشتند «هر دردی را که بتوان آن را با خوراک از میان برداشت، نباید برای آن دارو روا داشت». میگفتند چه بسیار از داروهایی که میتواند برای بیمارانی سودمند و برای بیمارانی دیگر زیانبار باشند. از اینرو به طبیبان سفارش میشد که در تجویز دارو شتاب نکنند و به تجربههای خود غره نشوند و دارو را در پی بررسیهای بالینی بیمار تجویز کنند