Άπαντα Τόμος Β

by Δημοσθένης Βουτυράς

Πρόλογος
Εισαγωγή
ΤΡΙΑΝΤΑΔΥΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ
Οι διηγήσεις του Ατσίγγανου
Οι τρείς γριές
Τόπος ψυχών
Έξω από τον Παράδεισο
Το παλιό σπίτι
Ο θησαυρός
Άλλα κουφάρια
Η πόλη της κατάρας
Ο γκρεμός
Οι κόρες του Εβραίου
Όταν σκάνε τα λουλούδια
Η Γραμματική
Για την πατρίδα
Πάλι χτύπησε
Φωνή άπ' τον αέρα
Μετά το κακό
Το μαγαζί του Σατανά
Ένας γάμος
Κι ήτανε μια βραδιά
Λησμονιά
Οι αποσκευές των νεκρών
Λησμονημένα
Για ένα τραγούδι
Ένα βραβείο
Ύστερα από χρόνια
Μία επιθυμία
Δύο θύελλες
Ο ερχομός
Η συνάντηση
Ο καταραμένος δρόμος
Πώς έγινε;
Η ευτυχία
ΖΩΗ ΑΡΡΩΣΤΕΜΕΝΗ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ
Ζωή αρρωστεμένη
Τα λόγια σου τα θεία
Πάνω στη γαλήνη
Στον ερχομό της ευτυχίας
Για θυμήσου...
Το σπίτι με τους πολλούς νοικαραίους
ΣΚΟΡΠΙΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ
Κώστας Λαρδάς
Κακό σημάδι
Η μαύρη γριά
Ο γερο-Άτσίγγανος
Στο εξοχικό σπίτι
Ο κουρσάρος
Η βουλγαρική ψυχή
Από τη ζωή των μυρμηγκιών
Το αντικρινό παράθυρο
Η δύναμη του ονείρου
ΕΠΙΜΕΤΡΟ
Υπομνήματα
Μια αφιέρωση
Κριτικές
Πέτρος Αλήτης, Γιώργος Βρισιμιτζάκης, Σωτήρης Σκίπης, Γρηγόριος Ξενόπουλος, περιοδικό Μούσα α', Μίμης Βάλσας, περιοδικό Μούσα β', Λέων Κουκούλας
Αλληλογραφία
Γιώργος Συριώτης, Γιάγκος Ηλιάδης, Γλαυκός Αλιθέρσης

544 pages, Paperback

Published January 1, 1999

About the author

Ο Δημοσθένης Βουτυράς, γιος του συμβολαιογράφου Νικολάου Βουτυρά και της Θεώνης το γένος Παπαδή γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου πέρασε τα πρώτα παιδικά του χρόνια και ο πατέρας του εργαζόταν ως δάσκαλος. Μετά από μερικά χρόνια εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στον Πειραιά, όπου ο πατέρας του διορίστηκε ως συμβολαιογράφος. Εκεί τέλειωσε το Δημοτικό και ξεκίνησε τη φοίτησή του στο Γυμνάσιο, την οποία όμως διέκοψε, καθώς παρουσίασε κρίσεις επιληψίας. Η ιδιαιτερότητά του προκάλεσε την υπερπροστατευτικότητα των γονιών του και έτσι πέρασε τα εφηβικά χρόνια χωρίς στερήσεις. Παρακολούθησε μαθήματα μουσικής, ξιφασκίας, γράφτηκε στη Σχολή Μαχαιριάδη, τα διέκοψε όλα όμως λόγω της ιδιοσυγκρασίας του.

Το 1900 πραγματοποίησε την πρώτη του εμφάνιση στο χώρο των γραμμάτων δημοσιεύοντας ένα άρθρο στην καθαρεύουσα στο περιοδικό του Πειραιά "Χρονογράφος" και ένα στο "Περιοδικόν μας" του Γεράσιμου Βώκου (με τον οποίο ακολούθησε σταθερή συνεργασία). Γύρω στο 1902 ο πατέρας του εγκατέλειψε την εργασία του και ασχολήθηκε με οικοδομικές επιχειρήσεις. Στο εργοστάσιο σιδηρουργίας που έχτισε εργάστηκε αρχικά και ο Δημοσθένης. Στην περίοδο αυτή τοποθετείται η δημοσίευση του διηγήματος «Ο Λαγκάς», που έγινε δεκτό με επαινετικά σχόλια από τον Παλαμά και τον Ξενόπουλο (1903). Ακολούθησαν νέες δημοσιεύσεις έργων του σε λογοτεχνικά περιοδικά, μεταξύ άλλων και στα Παναθήναια. Γύρω στο 1904 παντρεύτηκε τη Μπετίνα Φέξη, με την οποία απέκτησε μερικά χρόνια αργότερα δυο κόρες.

Η ζωή του άλλαξε δραματικά μετά την οικονομική καταστροφή και την αυτοκτονία του πατέρα του το 1905. Προσπάθησε να αναλάβει τη συνέχιση της επιχείρησης, απέτυχε όμως και την οδήγησε στην ολοκληρωτική πτώχευση. Δυο χρόνια αργότερα μετακόμισε με τη σύζυγό του στο Κουκάκι και στράφηκε στην επαγγελματική πεζογραφία, πουλώντας διηγήματα σε περιοδικά και εφημερίδες της εποχής. Η καταξίωσή του ως πεζογράφου προήλθε αρχικά από τον ελληνισμό της Διασποράς, συγκεκριμένα από την Αλεξάνδρεια. Μετά το 1920 άρχισε να γίνεται γνωστός και στην Αθήνα. Η πορεία του ήταν ανοδική και μέχρι το 1923, οπότε τιμήθηκε με το Αριστείο των γραμμάτων και των Τεχνών, είχαν τυπωθεί ήδη δέκα βιβλία του. Λόγω της συνεχιζόμενης οικονομικής του ανέχειας ασχολήθηκε επίσης με τη συγγραφή σχολικών συγγραμμάτων σε συνεργασία με τον Μ.Παπαμιχαήλ, η προσπάθεια όμως ναυάγησε καθώς το αναγνωστικό της τρίτης δημοτικού που ολοκλήρωσαν καταργήθηκε από τη δικτατορία του Παγκάλου. Συνέχισε να ζει από τη συγγραφή και το 1931 τιμήθηκε με το Αριστείο του Δήμου Πειραιώς. Λίγους μήνες πριν την κήρυξη του πολέμου από την Ιταλία πρόλαβε να γιορτάσει τα σαράντα χρόνια της λογοτεχνικής του δράσης στην ταβέρνα Μπογράκου στην Κυψέλη, όπου σύχναζε. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής τάχθηκε υπέρ της Αντίστασης. Μετά το τέλος του Εμφυλίου, σε ηλικία 80 χρόνων δημοσίευσε το «Αργό Ξημέρωμα». Ως το θάνατό του έζησε κατάκοιτος, φτωχός και παραγνωρισμένος από την κρατική εξουσία (η Ακαδημία Αθηνών αρνήθηκε την πρόταση για υποψηφιότητά του σε δυο συνεχείς εκλογές). Πέθανε το 1954.

Το πεζογραφικό έργο του Βουτυρά, σχεδόν αποκλειστικά διηγηματικό, εντάσσεται στο πλαίσιο του κοινωνικού ρεαλισμού και οριοθετεί το πέρασμα από την ηθογραφία στην αστική πεζογραφία. Ως μόνιμο θέμα του κυριαρχεί η ζωή των περιθωριακών (λούμπεν) ομάδων της Αθήνας και του Πειραιά. Έχοντας ζήσει κοντά τους ο Βουτυράς περιέγραψε τη ζωή και την ψυχοσύνθεσή τους με έντονα ζοφερά χρώματα και καταθλιπτικό ύφος, παρουσιάζοντας ωστόσο και μια τάση προς την ουτοπία. Παράλληλα απεικόνισε την άρνηση των ομάδων αυτών να ενταχτούν στην οργανωμένη κοινωνία, άρνηση η οποία αποτυπώθηκε και στην άναρχη δομή των έργων του, σε κάποια από τα οποία συναντούμε επίσης στοιχεία μεταφυσικής και επιστημονικής φαντασίας, τα οποία λειτουργούν συμβολικά.
(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.).