Ode aan de verwondering

by Caroline Pauwels, Gerda Dendooven, Bart Moeyaert

Kinderen zijn vaak verwonderd. Waarom is de zee blauw? Waarom wordt het donker? Waarom is die meneer kaal? Ergens op weg naar de volwassenheid verliezen de meesten van ons die onbevangenheid. Gaandeweg wordt het vuur van de nieuwsgierigheid gedoofd: de dingen zijn nu eenmaal wat ze zijn, er is niets nieuws onder de zon.

En dat is jammer. Verwondering geeft het leven kleur, helpt om onze grenzen te verleggen en spoort ons aan om valse zekerheden in vraag te stellen. In Ode aan de verwondering houdt Caroline Pauwels een bezield pleidooi om opnieuw met die kinderlijke blik naar de wereld te kijken. In wetenschap en kunst, maar ook in de grote en kleine momenten van elke dag.

Voor deze nieuwe editie schreef ze een nawoord. Hoe helpt verwondering in moeilijke tijden, zoals de coronacrisis ? Illustratrice Gerda Dendooven en dichter Bart Moeyaert zorgden voor passende tekeningen en gedichten bij de tekst.

Genres: Nonfiction, Philosophy

140 pages, Hardcover

First published October 14, 2019

Reviews

[mariette leest]

ons hoofd is rond opdat het denken van richting wisselen kan :=)

[Ann · Rating 3 out of 5]

Wie moeite doet om te kijken, ziet een wereld in een zandkorrel, zoals William Blake ooit schreef. Een warm pleidooi voor openheid, flexibiliteit van de geest en - Hannah Arendt indachtig - ‘amor mundi’.

[Leone Mattheus · Rating 5 out of 5]

Onlangs kwam ik deze zin tegen van Thomas van Aquino "Dicendum, quod miraculi nomen a mirando est sumptum." [ Sum. Th. I, Q. cv, A. 7] ("Er moet gezegd worden dat de naam 'wonder' is genomen van 'verwondering'.") Het deed me denken aan het feit dat ik nog ergens een ongelezen boekje over verwondering in mijn kast had liggen, 'Ode aan de verwondering' van Pauwels.
Ik durf te wedden - en het gevoel zegt me dat ik gelijk heb - dat dit zo’n boekje is dat een ereplaats in mijn boekenkast zal krijgen, een stille metgezel die ik van tijd tot tijd weer ter hand neem. Caroline Pauwels, ex-rector van de VUB (helaas overleden in 2022), schrijft een lofzang op de verwondering zelf. Haar woorden, zorgvuldig geselecteerd en doordrenkt met scherpzinnige inzichten, worden aangevuld door de poëzie van Bart Moeyaert en de machtige illustraties van Gerda Dendooven. Het mooiste moment (dat heb ik gemarkeerd, onderlijnd en driemaal gelezen) is haar visie op hoe een universiteit gegrondvest zou moeten zijn: een plek waar studenten zich voortdurend verwonderen en alles in vraag durven stellen. Ongelooflijk meeslepend, knap en inspirerend werk. Na de examens zal ik het opnieuw lezen, met een frisse geest, en waarschijnlijk weer even verwonderd achterblijven.

[Pieter Serrien · Rating 4 out of 5]

prachtige woorden, oprechte ode aan de wetenschap en het vrije denken

[Marjan · Rating 4 out of 5]

Een fijn, inspirerend, laagdrempelig boek dat ik tussendoor las. Enkele citaten die me bijblijven omdat ze voor mij grote waarheden bevatten;

"Sommige dingen zijn echter gewoon belangrijk omwille van wat ze zijn, omdat ze een cruciale functie vervullen die niet in geld uit te drukken valt." (Over o.a. literatuur)

"Kunst is het beste middel tegen blikvernauwing."

"Laat kinderen al heel jong in contact met kunst komen. Laat ze veel zien, horen en meemaken. Laat ze verwonderd zijn. De rest doen ze zelf wel. Neem ze ernstig."

"In een wereld waar zoveel ons van elkaar scheidt of uit elkaar drijft, brengt een theaterzaal, waar de lichten worden gedoofd, ons samen."

[Kasper Nollet · Rating 3 out of 5]

Leuk, feel-good boekje, maar niet echt heel bijzonder. Toch haal je er hier en daar zeker wel een mooie zin of gedachte uit. Het is vooral ontspannend om te lezen, en je hebt het in een wip uit. In die zin dus wel een aanrader :)

[Minne Stevens · Rating 3 out of 5]

Het stuk over Nelson Mandela is een zeer belangrijk stuk. Iets wat veel mensen misschien zelfs niet weten. Hij aanvaardde de uitgestoken hand van de persoon die hem veroordeelde op basis van zijn huidskleur. Dit verrast heel veel mensen: ‘hoe kan dat nu, aan tafel zitten met racisten en ze bestaansrecht gunnen?’ Wel, Mandela toonde hoe het kan. Hij koos de moeilijke weg, bleef praten met iedereen. En uiteindelijk werd hij als president verkozen en benoemde hij zijn vroegere vijand tot vicepresident. Onwaarschijnlijk.

Dit verhaal deed me nadenken over mijzelf. Ik durf zelf het woord ‘racist’ snel in de mond nemen. Je schildert een persoon af als racist en besluit vervolgens niets meer met deze persoon te maken te willen hebben. Het oordeel is geveld en tegelijkertijd draag je bij aan de polarisatie die heerst in deze maatschappij. Ik ben mede verantwoordelijk voor de polarisatie, het onbegrip dat momenteel sterk aan het groeien is.

Caroline Pauwels leerde me hoe belangrijk het is in gesprek te blijven treden met mensen die uitspraken doen waar je het niet volledig eens mee bent. Misschien kunnen we wel iets van elkaar leren?
Vanaf het moment dat het gesprek stilvalt tussen twee uitersten, is de hoop tot begrip voor elkaar ver weg.

“Het is zoals steeds, makkelijker om over anderen te spreken, dan met die anderen in gesprek te gaan.”

Die neem ik mee!

Dankjewel Caroline, om je prachtige verwondering en kritische inzichten met ons te delen.

[PDW · Rating 2 out of 5]

Niet onverdienstelijk, dit korte pleidooi voor verwondering. Qui bono? Mensen die geen verwondering kennen zullen dit boekje wellicht links laten liggen; zij voor wie verwondering de motor van het leven is, moesten niet meer overtuigd worden. Een ideaal doorgeef-boekje dus, achter te laten in ruilboekenkastjes. Wie weet komt het goed terecht!

[Niki Vervaeke · Rating 4 out of 5]

Het is een tijdloos must-read boekje
ondanks de corona-link
de verwondering, de nieuwsgierigheid, het onbevooroordeeld blijven openstaan voor
het is mindfullness met zelfcompassie en het brengt verbinding, beweging en schoonheid
het zorgt voor mogelijkheden, nederigheid, flow
aanrader !!

https://www.stoerleesvoer.nl/ode-aan-...

[Jana · Rating 4 out of 5]

Omdat verwonderen één van mijn favoriete werkwoorden is

[Hanne Puype · Rating 5 out of 5]

Dit boek kwam er op de perfect timing in mijn leven (maar daar zal ik hier niet verder over uitweiden).
Wat een prachtvrouw was Caroline Pauwels.

Enkele citaten die mij aanspraken:
- Kennis is, net zoals de inzichten die ze genereert, nooit nutteloos.
- Kunst en wetenschap proberen elk op hun manier de wereld te ontraadselen, beseffend dat je daardoor alleen maar weer andere raadsels oproept. Daarom zal er, zolang er mensen zijn, altijd kunst en wetenschap worden bedreven. De verwondering houdt nooit op.
- Het is makkelijker om over anderen te spreken dan met die anderen in gesprek te gaan.
- Je kunt de onzekerheid ook, voorzichtig, omarmen. Het gegeven dat de toekomst niet vastligt, geeft immers ook openingen, geeft zuurstof en licht. Wat is, hoeft niet steeds zo te zijn. Wat altijd zo is geweest, kan ook anders. Het onzekere biedt ook mogelijkheden.

[Noémi · Rating 5 out of 5]

"Het is een wonderlijke wereld. Altijd en overal, voor wie er voor open staat, voor wie de moeite doet om te kijken, voor wie de verwondering toelaat in zijn of haar leven."

een openbaring van mijn ziel vervat in een heel klein boekje
al is het niet van mijn hand, het omvat alles waar ik voor sta

[Sophie Rutten · Rating 5 out of 5]

Must read!!!

[Lander Hardy · Rating 4 out of 5]

Amor mundi🤩

[Dries De Smet · Rating 4 out of 5]

Geleend van Jana

Vlot meeneemformaatboek

De kunst van het autotelisme, niet zo simpel om uit te oefenen, maar o zo mooi om volgens te leven

[Greet · Rating 4 out of 5]

Enkele jaren geleden was Caroline Pauwels uitgenodigd op het Research and Innovation Center van het bedrijf waar ik werk. Haar pleidooi voor openheid en het openstaan voor de wetenschap alsook voor de kunst, is mij bijgebleven. Enkele minuutjes had ik de kans om enkele woorden met haar uit te wisselen. Haar bereikbaarheid en haar spontaniteit maakten indruk op mij. Haar bevlogenheid herken ik in dit boek van haar “Ode aan de verwondering”. Het behouden van verwondering of het terugvinden ervan, het bewandelen van nieuwe paden of het herbewandelen van gekende paden met een open blik of vanuit de omgekeerde richting, het omgaan met onzekerheid en het ongekende, het doet je nadenken.

Net als Caroline kijk ik met bewondering naar jonge kunstenaars, zoals bijvoorbeeld “de Gezusters Hirngespinst” en “Oogst”, die zich in Coronatijden hebben moeten heruitvinden. Met de theaters gesloten hebben beide gezelschappen hun publiek, jonge kinderen, weten te bereiken met “Pak-Ket-Mee-Pakket”. Hun pakketten zetten de jonge mensen aan het werk met plastic flessen, met krijt en zaadbommen, met restjes wol en koekjesdeeg. Zij vroegen aan de jonge kinderen “Hoe zou jij de wereld repareren” en stonden open en keken met verwondering naar de reacties. Mooie projekten zijn eruit gegroeid en uitgewerkt zoals op “Spoor Noord” in Antwerpen en op “Theater aan Zee” in Oostende.

Deze verwondering zou ik willen vasthouden. Dank aan Caroline, dank aan wetenschappers en kunstenaars en allen rondom ons die de verwondering in ons levend houden.

[Sebastian Joren · Rating 5 out of 5]

Fantastisch boekje. Als rector van de VUB bevond ze zich op de intersectionaliteit van de academische wetenschappen, het hoger onderwijs, de kunst, maar met een belangrijke functie in de maatschappij. Al deze thema's worden behandeld en in een groter geheel geplaatst. Ik kan me ook niet van de indruk ontdoen dat dit een soort manifest van haar wereldbeeld is, wetende wat haar medische diagnose was destijds. Het is een kort boekje, maar desalniettemin enorm inspirerend.

[Goke · Rating 4 out of 5]

Heel mooi, feelgood, laagdrempelig boek dat ons uitdaagt om meer verwonderd te zijn. Ik vond het inspirerend. Ook het nawoord was een kleine plottwist en interessante benadering van de hedendaagse maatschappij. Door dit boek heb ik de dichter Bart Moeyaert ook leren kennen, zijn prachtige teksten waren een echte meerwaarde. Leest heel vlot.

[Philippe Verlinden · Rating 4 out of 5]

Interessant, kort en luchtig tussendoortje over het belang van verwonderd te blijven…

[Diederik · Rating 4 out of 5]

Iedereen zou eens moeten stilstaan bij het feit of hij de verwondering nog in zijn leven toelaat.

5 jaar terug was ik dit even kwijt.

Caroline Pauwels brengt in dit boekje de geruststellende gedachte in de laatste ode weer: Verwonderen kun je leren.
In een vijftal pagina’s rijkt zij de handvaten om verwondering opnieuw in je leven toe te laten.
Het leek uit mijn leven gegrepen.
Het is menselijk om verwondering te verliezen in deze ratrace. Kijk even in de spiegel en breng desgevallend terug kleur in het alledaagse, voor een rijker en dieper leven.

Lang leve de verwondering.
Lang leve deze Odes.

[Piet Vervaecke · Rating 5 out of 5]

Lees hier https://pietvervaecke.blog/2023/01/14...

[Eva Langenaken · Rating 4 out of 5]

Dankbaar voor deze ode van Caroline Pauwels, een boekje om te koesteren!

[Charlotte · Rating 3 out of 5]

Uitgeluisterd in de auto vanmorgen. Eerste druk had me kunnen smaken, maar was me volledig kwijt vanaf dat onnozele bijkomende COVIDhoofdstuk.

[Lukas Simons · Rating 4 out of 5]

Een prachtig betoog voor zachtheid en eenheid van mensen, en het jezelf toelaten je te verwonderen over alles en niets.

[Jente Verbesselt · Rating 4 out of 5]

'Ons hoofd is rond opdat het denken van richting wisselen kan.' (Francis Picabia)

[lies(je) · Rating 3 out of 5]

inspirerend boekje, verdient een 3,8

[Joke Drabs · Rating 4 out of 5]

Ik ben welgeteld 2x opgestaan tijdens het lezen van deze ode. (De eerste keer om een potlood te zoeken om naarstig dingen aan te kunnen duiden, een tweede keer om een nóg rustiger plekje in huis te zoeken zodat ik ongestoord verder kon lezen.) Een aanrader!

[Hanna Behiels · Rating 5 out of 5]

Ik las de nieuwe versie met gedichten van Bart Moeyaert en tekeningen van Gerda Dendooven inclusief extra coda.
Wat een inspirerende vrouw is dit toch. Zonder klef te doen zet ze aan tot positiviteit, openheid, respect en dialoog. Een boekje om te lezen, herlezen en dan nog eens.

[Maryse Polfliet · Rating 4 out of 5]

In 1 dag uitgelezen

[Roos · Rating 5 out of 5]

Prachtig, inspirerend boekje