De verdeelde Nederlanden. Hoe een perfecte storm een klein land dreigt te splijten

by Sjoerd Beugelsdijk

Van Zwarte Piet tot corona, van immigratie tot het onderwijs, van boeren en stikstof tot de huizenmarkt: Nederland polariseert. In elk debat lijken de standpunten verder uit elkaar te groeien, en ook steeds harder te worden verkondigd. Ons land lijkt uiteen te zijn gevallen in ver van elkaar verwijderde kampen, die elkaar vanuit hun eigen sociale mediabubbels bestoken met verbale handgranaten. Waar is het land van tolerantie en compromissen gebleven? Hoe komen we ooit weer bij elkaar?

Sjoerd Beugelsdijk doet al jaren onderzoek naar de dieperliggende oorzaken van de toenemende polarisering. In dit boek laat hij op heldere wijze zien dat wij in een ‘perfecte storm’ zijn terechtgekomen: globalisering en individualisering hebben tot sterk uiteenlopende visies op identiteit geleid.

Maar deze zoektocht naar wie ‘wij’ zijn leidt alleen maar tot méér polarisatie. Zo wil de een nationale symbolen en tradities beschermen, terwijl de ander die juist in twijfel trekt. Het resultaat: opkomend extreemrechts, ‘cancel culture’, en een schijnbaar verdwijnend midden.

Is het gespleten Amerika ons voorland? Volgens Beugelsdijk hoeft het zover niet te komen. In dit fascinerende en uiterst toegankelijke boek maakt hij op basis van de laatste research en met tal van voorbeelden duidelijk dat de problemen niet vanzelf zullen verdwijnen. Tegelijk laat hij zien hoe de ernstigste gevolgen kunnen worden beperkt en het gesprek weer kan beginnen.

Genres: Nonfiction, Politics, Sociology

240 pages, Paperback

Published September 1, 2021

Reviews

[Frans Pollux · Rating 4 out of 5]

Wat verrassend helder geschreven.

[Jonah · Rating 5 out of 5]

Een van de beste boeken die ik dit jaar gelezen heb. Heldere uitleg over waar polarisatie in Nederland vandaan komt, en wat we eraan kunnen doen. Dit zou verplichte lectuur moeten zijn voor eenieder die zich wil mengen in het publieke debat.

[Vincie · Rating 3 out of 5]

Laat ik beginnen met dat ik het ontiegelijk irritant vind dat de vorige (of die daarvoor) lezer van dit boek letterlijk op elke pagina commentaar heeft geleverd. Dat hindert bij het lezen en vormt ook smet op mijn mening over het boek. Stop gewoon met het schrijven in bibliotheekboeken -> als je zo graag commentaar wilt leveren, koop het boek of lees hem digitaal en schrijf een mail naar de auteur. Verveel andere lezers er niet mee (of vorm een boekenclub).

Op zich een interessant boek. Vrij dun. Je hebt het zo uit, en ik mis daardoor ook wat diepgang die je bijvoorbeeld in boeken van De Correspondent wel tegenkomt. Het voelt eigenlijk meer als een samenvatting, maar wel een interessante met nieuwe informatie.

Ik vond het interessant om de wisselwerking tussen taal (het woordgebruik voor migranten en hun kinderen), globalisering en individualisering te lezen. Alles wordt eerst ook uitgewerkt, dat is prettig.
Want om polarisatie te begrijpen, moet je eerst weten hoe deze ontstaan is en hoe deze gevoed wordt. En wie is nu eigenlijk 'Dé Nederlander'?

Voor het eerst hoorde ik over bepaalde termen voor groepen, en hun definitie.
Twee groepen die volgens het SCP ontevreden zijn en hoog scoren op maatschappelijk ongenoegen:
- 'onzeker werkenden'; Nederlanders met een onzekere positie op de arbeidsmarkt, die vaak huren en een gemiddeld opleidingsniveau hebben
- 'precariaat'; Nederlanders met een beperkte opleiding, die van een uitkering afhankelijk zijn, huren, en vaak worstelen met hun gezondheid.
-> samen ± 30% van volwassen bevolking

"Om polarisatie tegen te gaan, zou de verzorgingsstaat ook in Nederland universeler en minder selectief moeten worden." ~ blz. 198/199
-> Een universeel systeem vereist minder controle dan een selectief systeem (bijv. huidig toeslagensysteem en de Toeslagenaffaire)
-> Iedere Nederlander kwalificeert zich (wordt onderdeel van wat het betekent om Nederlander te zijn)
-> Inkomenspolitiek om ongelijkheid te beperken kan efficiënter en effectiever bedreven worden via de inkomstenbelasting.
-> Universele verzorgingsstaat doet meer dan een bodem leggen bij pech en tegenslag in het leven: het voorkomt extreme ongelijkheid en bevordert gelijkheid van kansen. De ongelijkheid is door globalisering en technologische ontwikkeling toegenomen en wordt bron van permanente verschillen tussen arm en rijk die van generatie op generatie worden overgedragen -> de kans dat je iemand tegenkomt die op je lijkt wordt door groeiende structurele ongelijkheid en toegenomen onzekerheid over baan/toekomst kleiner, en dat voedt polarisatie.

Super interessant, met name het deel over de verzorgingsstaat. Ik had op zich wel de voorbeelden over de Scandinavische landen iets meer uitgewerkt willen zien. Aan Amerika en China wordt namelijk ook veel aandacht besteed in het boek, en dat is juist hoe we het niet willen... dus voorbeelden van hoe het wél zou werken zouden dan prettig zijn.

Aan het begin van het boek had ik wel het idee dat er een beetje gepolariseerd werd door de groepen tegenover elkaar te zetten. Dat vond ik jammer. Verder voelt het boek een beetje onsamenhangend doordat het zo 'kort' is. Wel absolute pluspunten voor het fotokatern in het midden, dat was leuk gedaan.

[Lara Van Den Bosch · Rating 4 out of 5]

Interessante sociologische vragen en economische redenen achter polarisatie. Identiteitspolitiek vind ik zelf een heel interessant fenomeen van deze tijd. Waar ik me ook erg aan erger trouwens.

Het boek is geschreven door een basisschool klasgenoot. Zeer goed leesbaar voor toch wel ingewikkelde materie. Goed gedaan Sjoerd!

[Lisa · Rating 3 out of 5]

Goed en duidelijk betoog en scherpe analyses over verschillende ontwikkelingen in de samenleving. Zitten wel veel claims tussen en soms ook wat politieke opvattingen van de auteur. Over het algemeen heel interessant.

[Polle Bergman · Rating 5 out of 5]

Een heel duidelijk en goed geschreven boek. Die aangeeft hoe de perfecte storm voor de enorme verdeeldheid zorgt

[Marco De Vries · Rating 4 out of 5]

Sterk boek dat een goed inzicht geeft van Nederland