Był dwór, nie ma dworu. Reforma rolna w Polsce

by Anna Wylegała

Reforma rolna, czyli wywłaszczenie wielkich właścicieli ziemskich i przekazanie części ziemi chłopom, przeprowadzona latach 1944–1945 przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego to jedno z najsłabiej zbadanych wydarzeń w powojennej historii Polski. W czasach PRL próbowano przede wszystkim udowodnić, jak bardzo polepszyła sytuację chłopów i robotników rolnych. Po 1989 roku ukazały się liczne wspomnienia ziemian, opisujące proces wywłaszczenia, a publikacje dotyczące wsi skupiły się na okresie późniejszym, zwłaszcza na chłopskim oporze wobec kolektywizacji i na społecznych konsekwencjach funkcjonowania PGR-ów.

Książka Anny Wylegały wypełnia tę lukę i wpisuje się w obecny trend szerszego zainteresowania historią przez pryzmat losów zwykłych ludzi. Odpowiada na pytanie, jakim doświadczeniem była reforma rolna dla poszkodowanych, czyli ziemian, dla tych, którzy z niej skorzystali, a zatem służby folwarcznej i bezrolnych chłopów, a także rzeszy mniej lub bardziej zaangażowanych świadków.

Autorka przygląda się również konkretnym miejscom i społecznościom: dworom, które po 1945 roku zamieniono na biura spółdzielni, mieszkania dla kierowników PGR-ów, przedszkola, świetlice, domy dziecka i ośrodki zdrowia; wsiom, w których na skutek podziału pańskiej ziemi zmieniła się struktura przestrzenna, hierarchia społeczna, tradycje i życie codzienne. Jest to również opowieść o tym, jaka jest pamięć o reformie – wśród potomków chłopów i potomków ziemian, jakie są współczesne postawy wobec dawnego dworskiego i ziemiańskiego dziedzictwa oraz jak funkcjonuje dzisiaj podworska przestrzeń.

Genres: Nonfiction, Polish Literature, History, Poland

392 pages, Hardcover

First published November 10, 2021

Reviews

[Wieczna Piwonia · Rating 5 out of 5]

Bardzo zajmująca opowieść o reformie rolnej, widzianej z wielu stron. Cytaty rozmówców autorki to złoto, pozwalają się poczuć jak uczestnicy jej badań. Duża praca! Ciekawie jest zobaczyć elementy, które do dziś funkcjonują w pamięci.
Równolegle z czytaniem sprawdzałam w internecie, jak teraz wygladają opisywane miejsca. Polecam.
Książka jest ciekawym suplementem do "Chłopek".

[Gero · Rating 5 out of 5]

Bardzo dobra książka, która w ciekawy sposób przedstawia reformę rolną na wsi z wielu stron. Część z zawartych tu historii spokojnie mogłaby zostać przekształcona w osobną powieść (np. ta o problemach z eksmisją i najazdem bandytów). 5/5

[Łukasz Kaczyński · Rating 5 out of 5]

Fantastyczna ksiazka — niesamowicie rzeczowa, oparta na glebokim research‘u, wciagajaca jak kryminal a przy tym pozbawiona ideologicznego podszycia sugerujacego kto jest bialym a kto czarnym charakterem.

Zdecydowanie jedna z najlepszych ksiazek faktu, jakie w zyciu czytalem a czytalem ich wiele.