What do you think?
Rate this book
Wat doen we met de spullen?
Wie sterft, verdwijnt van de aardbodem. Wat achterblijft, zijn de spullen. Wat zeggen die spullen over ons?
Toen de Brabantse Jo van Overdijk achttien jaar was, had ze minder dan driehonderd bezittingen. Toen ze op negentigjarige leeftijd overleed, waren dat er meer dan tienduizend.
Aan de hand van een doorsnee nalatenschap vertelt journalist Dick Wittenberg niet alleen een aangrijpende familiegeschiedenis, maar laat hij ook zien hoe Nederland de afgelopen eeuw ingrijpend veranderde.
Toen de Brabantse Jo van Overdijk achttien jaar was, had ze minder dan driehonderd bezittingen. Toen ze op negentigjarige leeftijd overleed, waren dat er meer dan tienduizend.
Aan de hand van een doorsnee nalatenschap vertelt journalist Dick Wittenberg niet alleen een aangrijpende familiegeschiedenis, maar laat hij ook zien hoe Nederland de afgelopen eeuw ingrijpend veranderde.
- GenresNonfictionAudiobook
240 pages, Paperback
Published November 2, 2021
12 people are currently reading
363 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 75 reviews
January 12, 2022
Ik koos drie eierdopjes in het huis van mijn tante, draag de armband en wollen onderhemden van mijn Bomma. De lamp van mijn Moeke prijkt boven de tafel van mijn Bonneke. Op zolder staat de koekenkast, inclusief piepend scharniertje waardoor we steeds betrapt werden. De puzzelkast die later in het rusthuis van Bompa kwam te staan is nu de kostbare-spullen-kast. Vol herinneringen aan mijn schoonvader. Geen enkel meubel is gekocht, tenzij ons bed met de centen die ons Bomma mij naliet. Onze keuken is gebouwd van stukjes boekenkast van de grootouders van mijn lief en de oude waskamer van de mijne. Met nog wat afbraakmateriaal van her-en-der en de regenlaarzen met initialen 'M.P.' erin gemarkeerd die nog in het tuinkot stonden. Maat 43, maar we noemen ze "de botten van Magda Palings". Zo staat ons huis vol relikwieën van verloren gegane levens, inclusief het mijne: mijn jeugd.
Spullen leven, laat dat duidelijk zijn. Maar het is de kunst ze je eigen te maken en ze samen te knutselen tot je eigen leven. Want laat dat duidelijk zijn: het schuifjesmeubel bij mijn schoonvader is nooit hetzelfde geweest als wat het nu bij ons is, al zitten de restanten van zijn kaarsen erin. Je identiteit is niet meer dan een verzameling en kruisbestuiving van verleden invloeden. Laat die genetische banden nu net voor een groot deel invloed gezorgd hebben. Zo gezegd ervaar ik mijn inboedel als een weerspiegeling van 'mij', al staat er zo goed als niets 'van mij'.
Prachtig onderzoek van Wittenberg. Pijnlijk hoe oude huizen oude wonden open maken. Uit ervaring helpt het als er tussenstappen zijn: een verhuis naar een kleinere woning, een serviceflat, één van de twee die sterft, dan pas de andere, en al die vertrekken die jezelf aan de slag zetten om geen één spul teveel in je huis te laten staan. Behalve vanalles van alleman.
Spullen leven, laat dat duidelijk zijn. Maar het is de kunst ze je eigen te maken en ze samen te knutselen tot je eigen leven. Want laat dat duidelijk zijn: het schuifjesmeubel bij mijn schoonvader is nooit hetzelfde geweest als wat het nu bij ons is, al zitten de restanten van zijn kaarsen erin. Je identiteit is niet meer dan een verzameling en kruisbestuiving van verleden invloeden. Laat die genetische banden nu net voor een groot deel invloed gezorgd hebben. Zo gezegd ervaar ik mijn inboedel als een weerspiegeling van 'mij', al staat er zo goed als niets 'van mij'.
Prachtig onderzoek van Wittenberg. Pijnlijk hoe oude huizen oude wonden open maken. Uit ervaring helpt het als er tussenstappen zijn: een verhuis naar een kleinere woning, een serviceflat, één van de twee die sterft, dan pas de andere, en al die vertrekken die jezelf aan de slag zetten om geen één spul teveel in je huis te laten staan. Behalve vanalles van alleman.
November 23, 2021
Al mijn boeken houd ik, voorlopig. Ook de exemplaren die ik nooit herlees. Alleen al de ruggen zijn mij lief en vertrouwd. Ze weerspiegelen mijn leven.
Hoewel ik nog niet met de dood van een ouder te maken heb gehad, gelukkig, was het ontroerend om te lezen hoe dat rouwproces bij deze specifieke familie in zijn werk ging. Vooral de praktische kant deed me beseffen hoe intrigerend onze relatie met spullen kan zijn.
Ik zou hem niet per se willen aanraden, want ik denk dat je op emotioneel gebied ook klaar moet zijn om dit boek te kunnen lezen. Onbewust laat dit boek je ook nadenken over de (mogelijke) dood van je eigen ouders en dat kan heftige emoties oproepen. Desalniettemin denk ik wel dat dit boek een nieuwe kijk kan geven op de praktische kant van de dood van de laatste ouder en de relatie met spullen die voor een ieder anders is.
Hoewel ik nog niet met de dood van een ouder te maken heb gehad, gelukkig, was het ontroerend om te lezen hoe dat rouwproces bij deze specifieke familie in zijn werk ging. Vooral de praktische kant deed me beseffen hoe intrigerend onze relatie met spullen kan zijn.
Ik zou hem niet per se willen aanraden, want ik denk dat je op emotioneel gebied ook klaar moet zijn om dit boek te kunnen lezen. Onbewust laat dit boek je ook nadenken over de (mogelijke) dood van je eigen ouders en dat kan heftige emoties oproepen. Desalniettemin denk ik wel dat dit boek een nieuwe kijk kan geven op de praktische kant van de dood van de laatste ouder en de relatie met spullen die voor een ieder anders is.
October 18, 2022
Ontroerend en mooi boek. Een uniek kijkje achter de schermen bij het verdelen van een nalatenschap en alles wat daarbij komt kijken, ook de ongemakkelijke en pijnlijke dingen.
Het zet je wel echt aan tot nadenken, want wat hebben we toch belachelijk veel spullen met z'n allen. Dat kan best wat minder. Fijn voor ons, voor de planeet en voor onze erfgenamen die later de boel moeten gaan opruimen en verdelen.
Het zet je wel echt aan tot nadenken, want wat hebben we toch belachelijk veel spullen met z'n allen. Dat kan best wat minder. Fijn voor ons, voor de planeet en voor onze erfgenamen die later de boel moeten gaan opruimen en verdelen.
August 23, 2023
De ondertitel 'Een portret van Nederland' is wat misleidend: het boek is een haast antropologisch verslag van hoe broers en zussen omgaan met de erfenis van hun moeder. Wittenberg schrijft heel gedetailleerd over alle strubbelingen binnen de familie en de betekenissen die spullen voor ze hebben. Dat wisselt hij af met reflecties op de rol van spullen in de hedendaagse (consumptie)maatschappij. Het is interessant om zo diep in te gaan op de onderlinge relaties van de familieleden en hun rouwproces, ook al is die familie an sich niet heel bijzonder. Ik had door de ondertitel wel iets meer geschiedenis en iets minder antropologie verwacht, maar ik vond het alsnog een boeiend boek.
December 16, 2023
Wittenberg mag van dichtbij de afhandeling volgen van de nalatenschap van een oude Brabantse vrouw door haar zeven kinderen.
Ontroerend boek over familieverhoudingen en de emotionele waarde van spullen.
Er is een mooie Zweedse gewoonte om vanaf een bepaalde leeftijd je spullen uit te zoeken en weg te gooien om je nabestaanden daar niet mee te belasten. Ik ben nog niet begonnen.
Ontroerend boek over familieverhoudingen en de emotionele waarde van spullen.
Er is een mooie Zweedse gewoonte om vanaf een bepaalde leeftijd je spullen uit te zoeken en weg te gooien om je nabestaanden daar niet mee te belasten. Ik ben nog niet begonnen.
November 4, 2021
In 2 dagen uitgelezen, nogmaals mijn blijheid met het boekenabonnement van De Correspondent bevestigd. Zou het boek waarschijnlijk zelf niet opgepakt hebben (heb gelukkig het verlies van een ouder nog niet meegemaakt) maar zo blij dat ik het gelezen heb. Wellicht juist omdat ik die ervaring nog niet heb geeft het zo'n mooie inkijk in de details van het rouw-, en afhandelingsprocess na het overlijden van een laatste ouder. Bijzonder mooi en moedig dat de nabestaanden dit inkijkje hebben gegeven. Wat een aanrader!
February 18, 2025
*geluisterd* erg fijn voorgelezen. Had het boek denk ik niet kunnen lezen, maar dit was een fijne manier. Er wordt geschreven over iets wat ik (gelukkig) nog niet heb meegemaakt. Het overlijden van een ouder, en dan specifiek de laatste ouder. Wat gebeurd er daarna met : de spullen. Het is zo interessant om te horen dat een gezin, de kinderen van de overledene, de schrijver toelaten in hun leven en daarmee ook het rouwproces. De schrijver kende de overleden vrouw niet. Het geeft me inzage hoe het voor mijn ouders was toen ze wees werden en wat mij later te wachten staat én hoe goed het kan zijn om gesprekken te voeren over de dood en wat daarna moet gebeuren.
October 1, 2023
Aardig boekje waarin de auteur een gezin volgt waarvan moeder op hoge leeftijd is overleden en de kinderen onderling de spullen moeten verdelen. Zet op sommige punten je wel aan het denken, maar aan de andere kant is het erg eenzijdig op 1 gezin gebaseerd. het zou interessanter zijn geweest als er meerdere gezinnen gevolgd zouden zijn waarbij vergelijken getrokken hadden kunnen worden. 2.5 a 3 ster.
August 10, 2024
We hebben knijterveel spullen, wat betekent dat voor nabestaanden van mensen die overlijden? Hoe gaat dat eigenlijk, een erfenis verdelen? Bij vlagen wel ontroerend, soms een beetje teveel een inkoppertje of te oppervlakkig maar soms ook wel confronterend en herkenbaar. En ik ben er wel lekker snel doorheen gegaan.
October 28, 2023
Een etnografisch, semi-biografisch werk met filosofische, historische, en psychologische verwijzingen. Er is veel ruimte in het boek voor de persoonlijke, intieme gedragingen en opmerkingen van de nabestaande kinderen. Hun unieke familiedynamiek komt uitgebreid aan bot, en wordt afgewisseld met statistieken en verwijzingen naar experts of boeken.
De nadruk ligt op materialisme, de band met onze (laatste) ouder en de band die zij of nabestaanden hebben met de spullen van hun overleden ouder.
In algemenere zin gaat het verhaal over spullen die de tijd en locatie laten zien van Nederland doordat er zinnen in het Oirschots in worden aangehaald, gewoontes en verhalen van vroeger worden gedeeld, en herkenbare (Nederlandse) merken worden genoemd.
Er staan geen lijstjes met do's or don'ts in dit boek.
De lezer kan wel praktische tips tegenkomen, of kan juist besluiten om dingen totaal anders te doen dan de mensen die in het boek worden beschreven. Lessen kan de lezer zelf opmaken uit het verhaal. Of het werk juist zien als een opzichzelfstaand uniek familieverhaal.
"Intussen stijgt het aantal spullen dat mensen kopen nog steeds. In 2017 had elke Nederlander boven de 16 jaar gemiddeld 173 kledingstukken, blijkt uit onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam en MVO Nederland. Bijna een kwart daarvan werd nooit gedragen. Toch kocht diezelfde gemiddelde Nederlander er in 2017 nog eens 46 kledingstukken bij. In datzelfde jaar dankte hij er 40 af.
Bewaren past bij de generatie van Jo van Overdijk, een generatie die nog schaarste kende. Wat morgen je brengt, kun je vandaag niet weten. Het is de instelling van veel mensen die in de eerste vier decennia van de vorige eeuw geboren zijn."
De nadruk ligt op materialisme, de band met onze (laatste) ouder en de band die zij of nabestaanden hebben met de spullen van hun overleden ouder.
In algemenere zin gaat het verhaal over spullen die de tijd en locatie laten zien van Nederland doordat er zinnen in het Oirschots in worden aangehaald, gewoontes en verhalen van vroeger worden gedeeld, en herkenbare (Nederlandse) merken worden genoemd.
Er staan geen lijstjes met do's or don'ts in dit boek.
De lezer kan wel praktische tips tegenkomen, of kan juist besluiten om dingen totaal anders te doen dan de mensen die in het boek worden beschreven. Lessen kan de lezer zelf opmaken uit het verhaal. Of het werk juist zien als een opzichzelfstaand uniek familieverhaal.
"Intussen stijgt het aantal spullen dat mensen kopen nog steeds. In 2017 had elke Nederlander boven de 16 jaar gemiddeld 173 kledingstukken, blijkt uit onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam en MVO Nederland. Bijna een kwart daarvan werd nooit gedragen. Toch kocht diezelfde gemiddelde Nederlander er in 2017 nog eens 46 kledingstukken bij. In datzelfde jaar dankte hij er 40 af.
Bewaren past bij de generatie van Jo van Overdijk, een generatie die nog schaarste kende. Wat morgen je brengt, kun je vandaag niet weten. Het is de instelling van veel mensen die in de eerste vier decennia van de vorige eeuw geboren zijn."
June 27, 2024
Een makkelijk leesbaar boek dat een bijzonder inkijkje geeft in het proces dat begint na de uitvaart, de afhandeling van het nalatenschap. Door het volgen van de familie van Overdijk komen de praktische zaken, de familiedynamiek en de (soms ingewikkelde) emoties aan bod, en af en toe wordt er een relevant onderzoek aangehaald.
Voor wie dit zelf eerder heeft meegemaakt zal er herkenning zijn in meer of mindere mate. Voor wie dit nog niet heeft meegemaakt is het informatief en wordt een beeld geschetst van wat de lezer nog te wachten staat.
Ik zeg makkelijk leesbaar, maar gelijktijdig ga ik door hetzelfde proces en moest ik het af en toe voor langere tijd wegleggen. Maar ik vond het fijn en op een bepaalde manier verfrissend om te lezen hoe andere mensen hiermee omgaan. Een waardevolle documentatie van iets waar we (bijna) allemaal mee te maken krijgen, maar waar we nog te weinig over praten.
.
Voor wie dit zelf eerder heeft meegemaakt zal er herkenning zijn in meer of mindere mate. Voor wie dit nog niet heeft meegemaakt is het informatief en wordt een beeld geschetst van wat de lezer nog te wachten staat.
Ik zeg makkelijk leesbaar, maar gelijktijdig ga ik door hetzelfde proces en moest ik het af en toe voor langere tijd wegleggen. Maar ik vond het fijn en op een bepaalde manier verfrissend om te lezen hoe andere mensen hiermee omgaan. Een waardevolle documentatie van iets waar we (bijna) allemaal mee te maken krijgen, maar waar we nog te weinig over praten.
.
May 15, 2022
An interesting book. To me it was quite something to be reading about all that happened after the passing of Jo van Overdijk, mum to 7 children.
Her children needed to decide 'wgat to do with her belongings' (hence the title) and the author of the book was a witness to that process, from a few days after death, till all was taken care of.
It was an interesting insight in the mechanisms of dealing with the death of the last remaining parent, to the roles the children have/play in the period that follows.
It is recognizable, who doesn't know a family like this/has experiences of their own.
An intriguing book, that read like a true page turner.
Her children needed to decide 'wgat to do with her belongings' (hence the title) and the author of the book was a witness to that process, from a few days after death, till all was taken care of.
It was an interesting insight in the mechanisms of dealing with the death of the last remaining parent, to the roles the children have/play in the period that follows.
It is recognizable, who doesn't know a family like this/has experiences of their own.
An intriguing book, that read like a true page turner.
August 17, 2024
Dit boek geluisterd tijdens de reis naar Frankrijk en terug. Het is een beschrijving een situatie waar bijna iedereen mee te maken krijgt. De schrijver mag meekijken bij een Brabants gezin gedurende het leeghalen en verkopen van de woning. Hij doet dat zo precies dat het voelt alsof je er bij aanwezig bent. Daarnaast spaart Dick Wittenberg zichzelf niet. Hij stelt vragen aan zichzelf en zijn omgeving over het proces dat hij 10 jaar eerder doorlopen heeft bij het overlijden van zijn eigen moeder. Plezierig voorgelezen door de schrijver zelf. Plezierig en nuttig boek.
July 18, 2022
Een boek met meer dubbele boodschappen. Dank aan familie Overdijk voor het laten meekijken in dit bijzondere proces.
Toch voel je aan het einde dat de schrijver zelf nog veel meer emotie heeft liggen in zijn verhaal, in zijn verlies. Dat verlies wordt helaas niet op ingegaan, al probeert hij dat wel. Een heel waardig en emotioneel stuk waar ik nog op hoopte. Maar prachtig boek, iets te objectief, maar zo is het proces zo ook
Toch voel je aan het einde dat de schrijver zelf nog veel meer emotie heeft liggen in zijn verhaal, in zijn verlies. Dat verlies wordt helaas niet op ingegaan, al probeert hij dat wel. Een heel waardig en emotioneel stuk waar ik nog op hoopte. Maar prachtig boek, iets te objectief, maar zo is het proces zo ook
August 27, 2024
Dit verhaal laat je de mooie en moeilijke kanten zien van het omgaan met het erven. Ik vond het ergens ook confronterend, als je uit een groot gezin komt en je komt altijd bij de ouders bij elkaar, wat doe je dan als die ouder(s) er niet meer zijn? Het is knap hoe zowel de erfenis van spullen als de meer sociale erfenis naar voren komen, het luisterboek vond ik hierbij een fijne meerwaarde hebben.
May 10, 2023
Dit fantastische boek, als research voor nieuwe voorstelling, vandaag in 1 ruk uitgelezen. Alles wat me fascineert, staat hier op papier. I 🧡 Dick
September 5, 2024
Heel interessant en een beetje bizar om de band van volwassen broers en zussen op deze manier te bekijken.
January 14, 2022
Hoewel het een feest der herkenning was, in goede en soms ook confronterende zin, blijft dit thema wat mij betreft erg particulier en daardoor moeilijk te delen of generaliseren. Ondanks dat heb ik het in twee sessies uitgelezen.
February 4, 2022
Een heel goed inzicht in hoe mensen doen met nalatenschap. Ik vind dit boek wel beetje te gedetailleerd en langdradig hoe de schrijver alles beschrijft. Wel goed om over onze spullen te nadenken: wat is de "purpose" voor alle spullen wij hebben? Wat en hoe heeft consumentisme ons veranderd? Waarom blijven wij alleen maar kopen terwijl wij als mensen toch niet zo veel spullen nodig hebben? Wij willen veel maar wij hebben zo veel ook niet nodig!
April 27, 2022
Wat een interessant boek. Het geeft een inkijkje hoe zeven broers en zussen de nalatenschap van hun moeder - nadat hun vader al langer geleden overleden is - verdelen en verwerken. Liefdevol beschreven. En hoe bijzonder is het toch altijd hoe ieder zijn/haar kindertijd anders beleeft. En hoe goed vind ik het dat mensen niet meer perse een groot gezin krijgen.
March 25, 2022
Eerst ging je vader dood. Nu je moeder. Of net andersom. Verdrietig en stressvol, er moet zóveel geregeld worden. En als dan de begrafenis / crematie is geweest, begint er een nóg moeilijker periode. Het uitzoeken van de spullen van je laatst-overgebleven ouder. Dick Wittenberg schreef met Wat doen we met de spullen uit 2021 een mooi en herkenbaar verslag met als rode draad het overlijden van Jo, en de ervaringen van haar 7 kinderen.
Journalist Dick volgde de familie ongeveer een jaar. Was erbij toen de spullen werden geïnventariseerd. Zat bij het familieberaad toen alles werd verdeeld. Had veel interviews met elk individueel kind. En weet dit op te schrijven in een aansprekende vorm, die heel objectief overkomt, maar waaruit zeker de emoties, karakters en (ongetwijfeld gekleurde) jeugdherinneringen van de kinderen naar voren komen. En hierdoor leren we moeder Jo, die al dood is bij het begin van het boek, steeds beter kennen. Mooi gedaan.
Herkenbaar
Het verhaal is voor mij heel herkenbaar: mijn vader overleed als laatste ouder in 2019. Ik heb dit dus al meegemaakt. Heb ik er dan niets van geleerd? Zeker wel. Dat mijn gevoelens van toen en nu, niet uniek zijn. Zoals deze paragraaf schetst, van Loes Janssen na het overlijden van haar vader: “Overal trof ik zijn laatste sporen aan, het open pak cornflakes, een leeg theekopje. Als ik ook maar één ding zou verplaatsen, begon het uitwissen van zijn sporen. En als zijn sporen waren uitgewist, wat bleef er dan nog van hem over?” Dat gevoel overheerst bij het opruimen van de spullen, al snel zo’n 10.000 objecten(!) voor de ouderen van nu.
Veel wordt dus bewaard, dat deed ik ook. Heel normaal, stelt het boek, vaak duurt het een jaar voordat je objectiever kunt kijken en een groot deel alsnog kunt wegdoen. De oudste dochter van Jo deed er maanden over om de meer dan 10.000 objecten in Jo’s huis te inventariseren, gooide niets direct weg. Het is emotioneel slopend. Ook zullen er zeker papieren voorbij komen waar je graag nog vragen over had gesteld. Omdat je het helemaal niet wist, of omdat je dacht dat je nog alle tijd had. Zo bleek Jo een geheime liefde te hebben gehad. Ontroerend.
Feiten en tips
Het verhaal wordt gelardeerd met statistieken, beschrijvingen van ‘hoe het werkt’ met erfbelasting en dergelijke, en tips. De doelgroep is dan ook zowel de toekomstige nabestaanden, die zo worden voorbereid op wat op hen af zal komen, als op de ouderen zelf. Ben jij laatst overgebleven ouder, dan kun je nadenken over de nut en noodzaak van het zelf categoriseren van je spullen, het opruimen van de zolder, het vernietigen van je geheime papieren en foto’s. Voor je eigen gemoedsrust en om het je kinderen makkelijker te maken.
De auteur doet dat in ieder geval wel. Hij gaat elk van zijn kinderen vragen wat ze later willen hebben. Dat kan dan niet nu al weg. Misschien geeft hij die spullen wel direct mee? (Recept voor ruzie, lijkt me, maar goed). De rest kan misschien al weg. Zijn boeken houdt hij. De ruggen zijn vertrouwd, ze weerspiegelen zijn leven. Na zijn dood kunnen ze naar een tweedehandsboekwinkel of het oud papier in. Dit lijkt me nuttig, maar heel moeilijk. Ik heb geen kinderen, maar iets weggooien of naar de kringloop brengen vind ik een hele opgave. Puur vanwege de emotionele waarde.
Spullen zijn de kapstok van herinneringen, zegt de auteur. Is spullen wegdoen dan vergeten?
Oud zeer
Tijdens het opruimen komt er bij de 7 kinderen veel oud zeer uit de jeugd naar boven. Niet één lijkt er goede herinneringen aan te hebben, en moeder Jo lijkt het heel zwaar gehad te hebben, met een eigen bedrijf, een huishouden, 7 kinderen (waarvan je je afvraagt of ze die wel wilde, maar ja, katholiek) en een man die meer in de kroeg zat dan thuis. Het leven vroeger wás ook zwaarder, goed om dat nog eens onder de neus gewreven te krijgen.
Mooi geschreven, herkenbaar en ontroerend boek. Sober uitgevoerd, maar wel met wat foto’s van de ‘spullen’, dat geeft een mooi sfeerbeeld. En ook weer een goede reden om bij leven toch op te ruimen, als je niet wilt dat het allemaal in een boek (of erger, op Facebook) terechtkomt.
Elly Stroo Cloeck is project- en interim-manager op het gebied van Finance, Internal Audit en Risk Management. Daarnaast schrijft ze recensies en samenvattingen van managementboeken via de site 1001managementboeken.
Journalist Dick volgde de familie ongeveer een jaar. Was erbij toen de spullen werden geïnventariseerd. Zat bij het familieberaad toen alles werd verdeeld. Had veel interviews met elk individueel kind. En weet dit op te schrijven in een aansprekende vorm, die heel objectief overkomt, maar waaruit zeker de emoties, karakters en (ongetwijfeld gekleurde) jeugdherinneringen van de kinderen naar voren komen. En hierdoor leren we moeder Jo, die al dood is bij het begin van het boek, steeds beter kennen. Mooi gedaan.
Herkenbaar
Het verhaal is voor mij heel herkenbaar: mijn vader overleed als laatste ouder in 2019. Ik heb dit dus al meegemaakt. Heb ik er dan niets van geleerd? Zeker wel. Dat mijn gevoelens van toen en nu, niet uniek zijn. Zoals deze paragraaf schetst, van Loes Janssen na het overlijden van haar vader: “Overal trof ik zijn laatste sporen aan, het open pak cornflakes, een leeg theekopje. Als ik ook maar één ding zou verplaatsen, begon het uitwissen van zijn sporen. En als zijn sporen waren uitgewist, wat bleef er dan nog van hem over?” Dat gevoel overheerst bij het opruimen van de spullen, al snel zo’n 10.000 objecten(!) voor de ouderen van nu.
Veel wordt dus bewaard, dat deed ik ook. Heel normaal, stelt het boek, vaak duurt het een jaar voordat je objectiever kunt kijken en een groot deel alsnog kunt wegdoen. De oudste dochter van Jo deed er maanden over om de meer dan 10.000 objecten in Jo’s huis te inventariseren, gooide niets direct weg. Het is emotioneel slopend. Ook zullen er zeker papieren voorbij komen waar je graag nog vragen over had gesteld. Omdat je het helemaal niet wist, of omdat je dacht dat je nog alle tijd had. Zo bleek Jo een geheime liefde te hebben gehad. Ontroerend.
Feiten en tips
Het verhaal wordt gelardeerd met statistieken, beschrijvingen van ‘hoe het werkt’ met erfbelasting en dergelijke, en tips. De doelgroep is dan ook zowel de toekomstige nabestaanden, die zo worden voorbereid op wat op hen af zal komen, als op de ouderen zelf. Ben jij laatst overgebleven ouder, dan kun je nadenken over de nut en noodzaak van het zelf categoriseren van je spullen, het opruimen van de zolder, het vernietigen van je geheime papieren en foto’s. Voor je eigen gemoedsrust en om het je kinderen makkelijker te maken.
De auteur doet dat in ieder geval wel. Hij gaat elk van zijn kinderen vragen wat ze later willen hebben. Dat kan dan niet nu al weg. Misschien geeft hij die spullen wel direct mee? (Recept voor ruzie, lijkt me, maar goed). De rest kan misschien al weg. Zijn boeken houdt hij. De ruggen zijn vertrouwd, ze weerspiegelen zijn leven. Na zijn dood kunnen ze naar een tweedehandsboekwinkel of het oud papier in. Dit lijkt me nuttig, maar heel moeilijk. Ik heb geen kinderen, maar iets weggooien of naar de kringloop brengen vind ik een hele opgave. Puur vanwege de emotionele waarde.
Spullen zijn de kapstok van herinneringen, zegt de auteur. Is spullen wegdoen dan vergeten?
Oud zeer
Tijdens het opruimen komt er bij de 7 kinderen veel oud zeer uit de jeugd naar boven. Niet één lijkt er goede herinneringen aan te hebben, en moeder Jo lijkt het heel zwaar gehad te hebben, met een eigen bedrijf, een huishouden, 7 kinderen (waarvan je je afvraagt of ze die wel wilde, maar ja, katholiek) en een man die meer in de kroeg zat dan thuis. Het leven vroeger wás ook zwaarder, goed om dat nog eens onder de neus gewreven te krijgen.
Mooi geschreven, herkenbaar en ontroerend boek. Sober uitgevoerd, maar wel met wat foto’s van de ‘spullen’, dat geeft een mooi sfeerbeeld. En ook weer een goede reden om bij leven toch op te ruimen, als je niet wilt dat het allemaal in een boek (of erger, op Facebook) terechtkomt.
Elly Stroo Cloeck is project- en interim-manager op het gebied van Finance, Internal Audit en Risk Management. Daarnaast schrijft ze recensies en samenvattingen van managementboeken via de site 1001managementboeken.
December 22, 2025
(Ik heb het luisterboek geluisterd).
Het boek begint gimmiger en emotioneler dan dat ik dacht. Ik weet niet waarom ik dacht dat dit positief zou beginnen. Natuurlijk gaat het over de dood en het leven, gebeurtenissen en hoe wij in nederland omgaan met de spullen die daarbij komen kijken. Sterfelijkheid en spullen gaan hand in hand.
Heel mooi hoe een familie uit brabant een inkijkje heeft gegeven in het proces van rouwen, wat al eerder begon dan dat de dierbare overleed. Ook een interessant kijkje in hoe (mantel)zorg in Nederland werkt.
Ik had er meer van verwacht, maar na hoofdstuk 10 is het nogsteeds een roman over het leven van een brabantse moeder, niet meer dan dat. Een mooi iets als je deze vrouw gekend hebt, maar anders wat plat.
"Wij mensen zijn verweven met onze spullen, ons denken, onze persoonlijkheid, wat we belangrijk vinden is grotendeels terug te vinde in de spullen die we over een mensenleven verzamelen. We hebben een band met onze spullen zoals ook met mensen. Sommige zien we vluchtig een aantal keer per jaar, anderen dagelijks. Weer andere spullen vinen we na jaren weer terug als een uit het oog verloren vriendin en nodigen we met dankbaarheid terug uit in ons leven."
Halverwege het boek wordt er meer ingegaan op onze manier van omgaan met spullen en wordt het verhaal van Jo van overdijk meer ondersteunende voorbeelden ipv een op zichzelfstaande roman
"Het is allemaal voorbij, maar het is er nog in de schatkamers van ons geheugen. Spullen zijn de ideale kapstok voor herinneringen, de aanblik is voldoende om de vreugde te voelen van een onbekommerde kindertijd,ceen hartverscheirende misverstand, een stille harmonie van een zomeravond in de tuin" mooie quote
En uiteindelijk wordt het een generic brei van drama die ik ook bij mijn familie met kerst te horen krijgt. Die vind dit vervelend, die snapt niet hoe je dat nou zo kan doen, irritaties aan elkaar die niet uitgesproken worden. Normale nederlandse familiedrama dingetjes. Dan ga ik toch liever naar mijn eigen oma om de roddels van mijn eigen familie aan te horen
Ook gaat het nog even over overconsumptie, maar na het noemen bleef het daar ook redelijk bij. Rijkdom is stromend water. De middenklasse heeft nog nooit zoveel rijkdom gekend. Daar staan we niet genoeg bij stil.
Wel worden er veel andere bronnen genoemd. Dus misschien was het boek gwn bedoeld als een soort kapstok voor wie "spullen" een interessant onderwerp vind en is dit de introductie.
Goede tip: ga eens per zoveel jaar eens na wat je bezit. Laat de spullen door je handen gaan, met kinderen erbij. Haal herinneringen op en geef alvast wat weg. Zo hebben ze het na je dood makkelijker
Wel mooi dat het luisterboek wordt voorgelexen door een van de zoons van de 'hoofdpersoon'. Daar kwam ik pas achter bij het slot.
Het boek begint gimmiger en emotioneler dan dat ik dacht. Ik weet niet waarom ik dacht dat dit positief zou beginnen. Natuurlijk gaat het over de dood en het leven, gebeurtenissen en hoe wij in nederland omgaan met de spullen die daarbij komen kijken. Sterfelijkheid en spullen gaan hand in hand.
Heel mooi hoe een familie uit brabant een inkijkje heeft gegeven in het proces van rouwen, wat al eerder begon dan dat de dierbare overleed. Ook een interessant kijkje in hoe (mantel)zorg in Nederland werkt.
Ik had er meer van verwacht, maar na hoofdstuk 10 is het nogsteeds een roman over het leven van een brabantse moeder, niet meer dan dat. Een mooi iets als je deze vrouw gekend hebt, maar anders wat plat.
"Wij mensen zijn verweven met onze spullen, ons denken, onze persoonlijkheid, wat we belangrijk vinden is grotendeels terug te vinde in de spullen die we over een mensenleven verzamelen. We hebben een band met onze spullen zoals ook met mensen. Sommige zien we vluchtig een aantal keer per jaar, anderen dagelijks. Weer andere spullen vinen we na jaren weer terug als een uit het oog verloren vriendin en nodigen we met dankbaarheid terug uit in ons leven."
Halverwege het boek wordt er meer ingegaan op onze manier van omgaan met spullen en wordt het verhaal van Jo van overdijk meer ondersteunende voorbeelden ipv een op zichzelfstaande roman
"Het is allemaal voorbij, maar het is er nog in de schatkamers van ons geheugen. Spullen zijn de ideale kapstok voor herinneringen, de aanblik is voldoende om de vreugde te voelen van een onbekommerde kindertijd,ceen hartverscheirende misverstand, een stille harmonie van een zomeravond in de tuin" mooie quote
En uiteindelijk wordt het een generic brei van drama die ik ook bij mijn familie met kerst te horen krijgt. Die vind dit vervelend, die snapt niet hoe je dat nou zo kan doen, irritaties aan elkaar die niet uitgesproken worden. Normale nederlandse familiedrama dingetjes. Dan ga ik toch liever naar mijn eigen oma om de roddels van mijn eigen familie aan te horen
Ook gaat het nog even over overconsumptie, maar na het noemen bleef het daar ook redelijk bij. Rijkdom is stromend water. De middenklasse heeft nog nooit zoveel rijkdom gekend. Daar staan we niet genoeg bij stil.
Wel worden er veel andere bronnen genoemd. Dus misschien was het boek gwn bedoeld als een soort kapstok voor wie "spullen" een interessant onderwerp vind en is dit de introductie.
Goede tip: ga eens per zoveel jaar eens na wat je bezit. Laat de spullen door je handen gaan, met kinderen erbij. Haal herinneringen op en geef alvast wat weg. Zo hebben ze het na je dood makkelijker
Wel mooi dat het luisterboek wordt voorgelexen door een van de zoons van de 'hoofdpersoon'. Daar kwam ik pas achter bij het slot.
January 13, 2025
Prima boekje. Had meer een roman kunnen zijn dan journalisme, maar goed. De sticker op de voorkant ‘zeldzame journalistieke klasse’ vind ik bijzonder overdreven, net als de ondertitel ‘een portret van Nederland in één nalatenschap’. Zoals de auteur al aangeeft is elke nalatenschap anders en wordt de vergelijking met Nederland in het geheel zelden en niet overtuigend gemaakt. Veel vragen in de inleiding blijven naar mijn idee onbeantwoord. Daarnaast vult de auteur gehele pagina’s door e-mails te kopiëren en plakken en WhatsApp gesprekken inclusief emojis…zo kan iedereen wel een boek schrijven. Vooral een leuk verhaaltje over een rouwende familie en ik herkende veel door het recent overlijden van mijn oma. Maar om nou van een journalistiek hoogtepunt te spreken, niet echt. Af en toe komen er interessante hoofdstukken langs over onze verzameldrift en de evolutie van onze drang naar spullen, maar deze zijn zeldzaam en bieden mij als lezer niet genoeg.
Ik vind het bijzonder om te lezen hoe mensen zoveel waarde kunnen hechten aan spullen en alles maar om sentimentele redenen willen bewaren. De interesse in de hoeveelheid spullen erven leek overeenkomstig te zijn met de relatie die de dierbaren hadden met moeder Jo. Sommige kinderen wilde een handjevol voorwerpen en hadden een weinig diepgaande relatie met hun moeder, terwijl iemand anders weer de halve inboedel meenam om zo verdriet te verwerken en onopgeloste emoties. Ook dit herkende ik door een recent verlies in onze familie.
Ik dacht in ieder geval bij het lezen van dit boek: horen onze herinneringen aan dierbaren niet gecreëerd te worden aan de hand van ervaringen, interacties, etc.? Waarom hangen wij zo krampachtig vast aan zwemdiploma’s, onafgemaakte schilderijen, tierelantijntjes, en andere voorwerpen waar wij niet eens bij waren toen het in het bezit kwam van onze dierbaren? Aan mijn toekomstige kinderen: ik zal jullie in ieder geval niet 60 broeken nalaten…
Ik vind het bijzonder om te lezen hoe mensen zoveel waarde kunnen hechten aan spullen en alles maar om sentimentele redenen willen bewaren. De interesse in de hoeveelheid spullen erven leek overeenkomstig te zijn met de relatie die de dierbaren hadden met moeder Jo. Sommige kinderen wilde een handjevol voorwerpen en hadden een weinig diepgaande relatie met hun moeder, terwijl iemand anders weer de halve inboedel meenam om zo verdriet te verwerken en onopgeloste emoties. Ook dit herkende ik door een recent verlies in onze familie.
Ik dacht in ieder geval bij het lezen van dit boek: horen onze herinneringen aan dierbaren niet gecreëerd te worden aan de hand van ervaringen, interacties, etc.? Waarom hangen wij zo krampachtig vast aan zwemdiploma’s, onafgemaakte schilderijen, tierelantijntjes, en andere voorwerpen waar wij niet eens bij waren toen het in het bezit kwam van onze dierbaren? Aan mijn toekomstige kinderen: ik zal jullie in ieder geval niet 60 broeken nalaten…
February 27, 2023
Een heel toegankelijk geschreven boek over een onderwerp waar niet veel over gesproken wordt: de spullen van overledenen... wat doen we daarmee? En die vraag staat centraal in het boek moet de pakkende titel Wat doen we met de spullen?
De schrijver van dit boek mocht de nalatenschap volgen van een vrouw met 7 kinderen. En je weet het eigenlijk wel maar iedereen heeft een geheel eigen manier om om te gaan met het overlijden van zijn/haar moeder en alles wat er dan bij komt kijken. Het regelen van de begrafenis, naar de notaris en vervolgens het leeghalen van een huis, vaak een ouderlijk huis. En dan komen er zo veel spullen te voorschijn. Dat is heel anders dan vroeger. Het aantal bezittingen is enorm toegenomen. En wat dan te doen met al die dingen die je in eerste instantie niet ziet. Het gaat niet alleen om meubels en kleding, maar ook om de vele dingen in kasten en laatjes, tassen en broek- of jaszakken. En als je dan een aardig idee hebt van wat je moeder allemaal nog had (vader was al veel eerder overleden in het gezin wat de schrijver volgt), dan volgt de verdeling tussen de 7 kinderen.... of verkoop of kringloop of de container. Voor de één heel emotioneel terwijl de ander een rationele benadering heeft.
In het verhaal verweven zitten ook citaten uit andere relevante boeken en cijfers van het CBS e.d. Dat geeft het verhaal nog iets meer diepgang. Ik vind het knap dat de schrijver zo'n persoonlijk relaas zo op heeft weten te schrijven dat het toegankelijk is voor een breed publiek. En het laat je wel echt nadenken over de hoeveelheid spullen die je hebt, en wat als dat allemaal verdeeld zou moeten worden... wat dan.... Het antwoord mag je natuurlijk zelf invullen.
De schrijver van dit boek mocht de nalatenschap volgen van een vrouw met 7 kinderen. En je weet het eigenlijk wel maar iedereen heeft een geheel eigen manier om om te gaan met het overlijden van zijn/haar moeder en alles wat er dan bij komt kijken. Het regelen van de begrafenis, naar de notaris en vervolgens het leeghalen van een huis, vaak een ouderlijk huis. En dan komen er zo veel spullen te voorschijn. Dat is heel anders dan vroeger. Het aantal bezittingen is enorm toegenomen. En wat dan te doen met al die dingen die je in eerste instantie niet ziet. Het gaat niet alleen om meubels en kleding, maar ook om de vele dingen in kasten en laatjes, tassen en broek- of jaszakken. En als je dan een aardig idee hebt van wat je moeder allemaal nog had (vader was al veel eerder overleden in het gezin wat de schrijver volgt), dan volgt de verdeling tussen de 7 kinderen.... of verkoop of kringloop of de container. Voor de één heel emotioneel terwijl de ander een rationele benadering heeft.
In het verhaal verweven zitten ook citaten uit andere relevante boeken en cijfers van het CBS e.d. Dat geeft het verhaal nog iets meer diepgang. Ik vind het knap dat de schrijver zo'n persoonlijk relaas zo op heeft weten te schrijven dat het toegankelijk is voor een breed publiek. En het laat je wel echt nadenken over de hoeveelheid spullen die je hebt, en wat als dat allemaal verdeeld zou moeten worden... wat dan.... Het antwoord mag je natuurlijk zelf invullen.
July 25, 2024
Een interessant, en confronterend boek. Hoe verhouden we ons met onze spullen, wat zeggen onze bezittingen over ons? Je volgt de afwikkeling van een nalatenschap door een gezin van zeven kinderen die afscheid neemt van hun laatste ouder, moeder Jo van Overdijk. Je leest over hun karakters, hun levens, hoe ze zich verhouden tot elkaar en tot hun overleden moeder, en wordt meegenomen in hun vroegere gezinsleven. Je krijgt daardoor het gevoel dat je ze ook écht leert kennen: Wanneer Louis weer eens te laat binnen kwam, betrapte ik me er zelfs op dat ik direct geërgerd dacht “Altijd weer die Louis!”. Je mag als het ware even deel uit maken van de familie. Dit zorgt er ook voor dat het boek makkelijk wegleest.
De familiepassages worden afgewisseld met feiten en cijfers over onderwerpen zoals nalatenschap en de geschiedenis van de consumptiemaatschappij in Nederland. Deze stukken waren soms misschien wat eentonig of langdradig. Maar juist deze passages laten je reflecteren op je eigen situatie. Hoeveel spullen heb ik zelf eigenlijk? Waar sta ik in de consumptiemaatschappij? Heb ik eigenlijk zelf wel iets op papier staan met betrekking tot mijn nalatenschap, en hoe zit dat met de mensen om me heen?
Ik heb het boek geluisterd als audioboek: Het is erg leuk dat het boek wordt voorgelezen door Toon zelf, een van de broers. Het boek is al met al een mooie familiegeschiedenis, en portret van moeder, dat je daarnaast ook laat nadenken over hoe je zelf omgaat met spullen en bezittingen.
De familiepassages worden afgewisseld met feiten en cijfers over onderwerpen zoals nalatenschap en de geschiedenis van de consumptiemaatschappij in Nederland. Deze stukken waren soms misschien wat eentonig of langdradig. Maar juist deze passages laten je reflecteren op je eigen situatie. Hoeveel spullen heb ik zelf eigenlijk? Waar sta ik in de consumptiemaatschappij? Heb ik eigenlijk zelf wel iets op papier staan met betrekking tot mijn nalatenschap, en hoe zit dat met de mensen om me heen?
Ik heb het boek geluisterd als audioboek: Het is erg leuk dat het boek wordt voorgelezen door Toon zelf, een van de broers. Het boek is al met al een mooie familiegeschiedenis, en portret van moeder, dat je daarnaast ook laat nadenken over hoe je zelf omgaat met spullen en bezittingen.
This entire review has been hidden because of spoilers.
July 29, 2023
Ik ruimde vorige zomer het huis van mijn opa op na het overlijden van mijn oma, voordat opa ging verhuizen naar een verzorgingstehuis. Ik vind het heerlijk om op te ruimen, om te rommelen in huis, maar dit is toch anders. Waar begin je en wat is er belangrijk. Je kunt het vragen, maar aan alles zit een verhaal. Je bent zo dagen, weken verder. Er waren zoveel spullen en nooit iets weggedaan, net zoals bij Jo. Alle kaarten die ze ooit hadden ontvangen waren bewaard. Eerst nog netjes in plakboeken, daarna in dozen.
Ik vind het boek een mooi inkijkje in hoe het bij anderen gaat. Ik vond veel herkenning. In hoe je alles zo goed mogelijk probeert vast te leggen, maar dat het simpelweg zoveel spullen zijn dat je altijd wel iets vergeet. Ik kan het zeker aanraden om dit boek te lezen. Als je deze situatie gehad hebt, maar ook als die nog moet komen.
Ik vind het boek een mooi inkijkje in hoe het bij anderen gaat. Ik vond veel herkenning. In hoe je alles zo goed mogelijk probeert vast te leggen, maar dat het simpelweg zoveel spullen zijn dat je altijd wel iets vergeet. Ik kan het zeker aanraden om dit boek te lezen. Als je deze situatie gehad hebt, maar ook als die nog moet komen.
August 25, 2022
Bij de eerste 50 pagina’s twijfelde ik nog een beetje over dit boek, maar daarna kon ik het niet wegleggen tot ik het uit had. In de basis is het een ontroerende reportage over een Brabantse familie, bestaande uit zeven volwassen kinderen, die de spullen van hun overleden moeder moet uitzoeken en verdelen. Het is bijzonder hoe de auteur dit familieverhaal zonder enige nasmaak van voyeurisme weet te vertellen, en het individuele nalatenschapsverhaal bovendien in een bredere culturele, maatschappelijke en psychologische context plaatst. Het boek heeft een luikje in mijn hoofd opengezet over wat onze spullen over ons zeggen, en over de impact die onze fysieke en emotionele erfenis kan hebben op degenen die we achterlaten.
December 16, 2023
Op zich een prima boek om te lezen, mooi geschreven, leest makkelijk weg. Het is een heel gedetailleerd en persoonlijk verhaal, ik denk dat het vooral voor de zeven kinderen heel dierbaar moet zijn.
Ik vind het wel een beetje intens om zoveel privacygevoelige informatie te lezen, waarvan ik ook niet weet of de kinderen dat zelf hebben doorgelezen omdat daar niet over gesproken wordt. Ik neem aan van wel, maar je weet het niet, er ontbreekt een verantwoording.
Verder een heel herkenbaar verhaal, ik herken wel een beetje van toen m'n opa overleed, dat was ook zo'n chaos met het huis leegruimen toen. Alleen zou ik het persoonlijk niet heel fijn vinden om zoveel informatie over gesprekken, familiegeheimen enzovoorts terug te lezen in een gepubliceerd boek.
Ik vind het wel een beetje intens om zoveel privacygevoelige informatie te lezen, waarvan ik ook niet weet of de kinderen dat zelf hebben doorgelezen omdat daar niet over gesproken wordt. Ik neem aan van wel, maar je weet het niet, er ontbreekt een verantwoording.
Verder een heel herkenbaar verhaal, ik herken wel een beetje van toen m'n opa overleed, dat was ook zo'n chaos met het huis leegruimen toen. Alleen zou ik het persoonlijk niet heel fijn vinden om zoveel informatie over gesprekken, familiegeheimen enzovoorts terug te lezen in een gepubliceerd boek.
This entire review has been hidden because of spoilers.
May 13, 2022
Lief verhaal over een familie die de nalatenschap van hun moeder moeten verdelen.
Daarnaast wordt er ook wat inhoudelijker in de psychologie van het alles ingegaan.
Het voelde wel heel erg boomer aan.
De kinderen die het moesten verdelen waren allemaal rond pensioengerechtigde leeftijd aangezien moeder 91 jaar was geworden. Dat is toch echt een heel andere generatie dan de mijne.
Ook een gezin met 7 kinderen zie je tegenwoordig niet veel meer.
Maar het rouwproces dat met zo'n nalatenschap gepaard gaat zal wel hetzelfde blijven.
Gaf toch wat inzicht in wat de toekomst zou kunnen brengen nu mijn ouders ook ouder worden.
Daarnaast wordt er ook wat inhoudelijker in de psychologie van het alles ingegaan.
Het voelde wel heel erg boomer aan.
De kinderen die het moesten verdelen waren allemaal rond pensioengerechtigde leeftijd aangezien moeder 91 jaar was geworden. Dat is toch echt een heel andere generatie dan de mijne.
Ook een gezin met 7 kinderen zie je tegenwoordig niet veel meer.
Maar het rouwproces dat met zo'n nalatenschap gepaard gaat zal wel hetzelfde blijven.
Gaf toch wat inzicht in wat de toekomst zou kunnen brengen nu mijn ouders ook ouder worden.
Displaying 1 - 30 of 75 reviews