Kendine Yabancı

by Ferhat Jak İçöz

Bir yanımız kendimize hep yabancı.

Bu kitabın ismi, kitabı yazmak için işlerden güçlerden çekilip ilk satırlarını yazmaya başladığım sırada adeta kendini kulağıma fısıldadı: Kendine Yabancı.
İlk kitabım Kendin Olmanın Dayanılmaz Hafifliği’nde Milan Kundera’ya bir gönderme yapmak hoşuma gitmişti, bu kitabımda ise başlığım aracılığıyla diğer bir edebi idolüm Albert Camus’ye gönderme yapmış oldum.

Albert Camus’nün kült kitabının kahramanı Meursault, sadece varoluşçu romanlarda, dev absürd trajedilerle yaşamıyor. Hepimiz o yabancıyız demek bir abartı olmaz. En azından bir yanımız kendimize hep yabancı kalacak. Neye mi? Yaşadığımız dünyaya, kendimize, içinde hayatta kalmaya çalıştığımız toplumlara ve topluluklara. Kendine yabancılık, hiçbirimizin içinden çıkamayacağı bir hal. Her daim anlamakta zorlandığımız deneyimlerin içinden geçmeye devam edeceğiz. İşin özü ve bu öykülerle ortaya koymaya çalıştığım temel iddia, kendine yabancılık insan olmanın bir yanı. Klinik psikolog ve varoluşçu psikoterapist, yazar Ferhat Jak İçöz, Kendine Yabancı’da on kurgusal terapi öyküsü sunuyor bize. Bizi seans odasının dönüştürücü atmosferine davet ederken, o hep biraz kendine yabancı kalacak yanımızla önce tanışmanın sonra uzlaşmanın kapılarını aralıyor.

Genres: Psychology

224 pages, Paperback

Published September 1, 2021

Reviews

[Beril · Rating 5 out of 5]

Yazarla bir dönem sınıf arkadaşıydık; arka çaprazımda otururdu. O kadar insani, o kadar naif, o kadar tarafsız ama tarafsızlığında da o kadar şeffaf bir anlatım olmuş ki. Bir terapinin her iki tarafını görebilmek büyük bir nimet; alanın uzmanı değil ilgilisi olmak yeterli tüm cümleleri anlamak için. Bana büyük dokundu, sıra hemen diğer kitapta.

[Seval · Rating 5 out of 5]

"Bana ne sorarsan sor/hiçbir cevap bulamayacaksın/ne kim olduğumu ne de nereye gittiğimi biliyorum/bana ne sorarsan sor/boşuna çabalayacaksın/biri olarak uyuyorum/bir başkası olarak uyanıyorum/bana istediğini sor/derin bir nefes al ve bırak/dün başka biriydim/yarın başka biri olacağım" (Synentefxi isimli şarkıdan)

"Hepimiz hem derin ilişkiler kurmak ister hem de o ilişkilerin getirdiği kırılganlıktan korkarız. Hepimiz kendimizi zaman zaman dışarıda, evsiz barksız, sağlam zeminden yoksun hissederiz. Ve de hepimiz sevdikçe, kaybetmenin soğuk gölgesini de hayatımızın tam merkezine davet ederiz"

Kendine yabancı olmak, sanırım asla bitmeyecek olan bu keşif yolculuğunun daima bizimle var olacak bir parçası. Kitapta da varoluşcu bir terapistin odasında kendisini keşfe çıkmış, ama bir yanıyla kendine yabancı insanların öyküsünden kesitler var. Anlatım akıcı. Terapistin de dediği gibi bazen kendi oykumuze benzer öyküler okumayı istemek, varolussal yalnızlığımızın üstesinden gelmenin bir yolu. Bazen ise ne kadar bize benzemedigini görmek istiyoruz, korktuğumuz ve sahip çıkmak istemediğimiz ontolojik ihtimalleri dışlamanin bir yolu olarak.

İnanıyorum ki, bu hayatta daha az acı verecegi yalaninin arkasina saklanarak kendimize yabancı kalmayı seçebilir ve doğru seçimler yaptığımızı sanabiliriz, ama sanmıyorum ki bir gün bize asıl acıyı verenin o göz ardı ettiğimiz yabancı yanımız olduğunu görmeyelim. Mücadele vermeyi reddedip kendinden kaçmayı seçen insanın çarpacagi ilk duvar muhakkak ki yine kendisi olacaktır.

[Meltem · Rating 4 out of 5]

Terapiye ilgi duyuyorsanız, psikoloji ile ilgili okumayı seviyorsanız zevkle okuyacağınız 10 kurgu terapi seansı.

Teori yok denecek kadar az bu da okumayı kolaylaştırıyor. Karakterlerin anlattıkları gerçek olmasa da (iyi ki - son sözde nedeniyle belirtiliyor ve buna da ayrı saygı duydum) ben çoğunu anlatmak istediğini okuyucuya geçirecek kadar gerçekçi buldum.

Kendine yabancı olmayı, ötekine yabancı olmayı, üstenci ve tek tip çözüm sunmadan okuyana bu da bir bakış açısı işte diye anlatan öyküler.

Öyküleri terapistin kendi gözünden anlatması benim hoşuma gitti ve zaman zaman kendimi danışanları dinlerken düşündüklerini düşünürken bulmamla da ayrıca eğlendim 😀

Tek eksiği veya tadı azaltan kısmı ise yazarın da belirttiği gibi 5-10 seansta kat edilen yolu tek seansta anlatmak zorunda olması olmuş. Bir de tarz itibariyle okuyucunun boşluk doldurması pek mümkün değildi, sonların mecburen çok belirli olması da okuma zevkini azaltıyordu.

[Emrys · Rating 2 out of 5]

Danışanların konuşmalarının otantik olmak maksatlı konuşma dilinde yazılmasının, kurguda eğer bir aksan ve şive ile karakterin kim olduğuna dair bilgi vermek amaçlı kullanılmadığı takdirde, yazarın konuşma dilini, yazım dilinde kullanmasının eserin kurgusal ve edebi anlamda değerini düşürdüğüne inandığımdan oldukça itici buldum. Sürekli iç sesini dinlemek ve sormak istedileri için kendine yaptığı telkinleri okumak inanılmaz sıkıcıydı. Yazarın kurguya sürekli dahil olması- ki terapist açısından olaylara bakışını aktarmaya çalışmasını anlıyorum - okumayı güçleştirmekte ve genel akışı bozarak kitaptan kopmaya sebep olmakta. Ayrıca karakterleri terapistin gözünden ve yorumlarından tanırken, yazarın/terapistin tek taraflı düşünce akışlarına maruz kalmak, danışanların gerçekçi olmaktan uzak, sorulara yanıt veren karton karakterlere dönüşmelerine neden olmaktaydı.

[Ceren · Rating 3 out of 5]

Merakla beklediğim ve elime geçtiğinde severek okuduğum bir kitaptı. Terapi öykülerini konu alan kitapları seven biri olarak keyif aldığımı söyleyebilirim. Özellikle Türk yazarlarda pek sık rastlamadığım bir şekilde, kimi zaman kendimden ya da çevremdekilerin hayatlarından kesitler okuyormuş gibi hissetmek beni şaşırttı. Yazarın yanıt verirken yaşadığı içsel ikilemleri ve düşünme sürecini paylaşması ise anlatımı daha samimi ve yakın kılıyor.

Bununla birlikte, her öykünün sonunda biraz “havada kalmış” bir his bıraktığını da itiraf etmeliyim. Yazarın son bölümde bahsettiği gibi, insanın kendine yabancı hissetmesi aslında insan olmanın bir parçası ve kendini tanımak uzun bir yolculuk. Kendi ifadeleriyle: “Sizlere seans öyküleri anlattım ve bu öykülerle sizi baş başa bıraktım.” Bu yaklaşımı anlıyor olsam da, bir okur olarak her seansın sonunda sanki önemli bir noktaya varacakken süre bitmiş ve hikâye yarıda kalmış gibi hissettim. On öykünün tamamında bu durum tekrarlanınca, ilerlemenin merak uyandırıcı etkisi biraz azaldı. Bazen öykülerin devamını, bazen de yazarın bir terapist olarak çıkarımlarını okumak istedim. Tabii ki bu tamamen kişisel bir görüş :)

“Çektiğin acıyı bastırmak için, beraberinde yaşadığın mutluluğu da yok etme. Sırf acını bastırmak için hissettiğin her şeyi bastırmak, ne büyük kayıp.”

“Burada kendimi çok yabancı hissediyorum, daha doğrusu yabancı olduğum bana sık sık hatırlatılıyormuş gibi geliyor.”

“Büyüdüm, buradayım, hayatımda her şey yolunda, gerçekten, çok şükür. Ama hepsi bu kadar mı? Bir daha âşık olmadan, bir daha öyle hissetmeden, bir daha birine böylesine ihtiyaç duymadan yaşamaya devam mı edeceğim? Her şey çok yolunda ama ben ne yapıyorum? Salak Amerikan filmleri gibi ‘her şey aşk için’ falan demek istemiyorum. Ama çok derin bir boşluk hissediyorum içimde. Her şey çok yolunda ama ben o yolda mı olmak istiyorum? O yolda olmak istiyorsam bile tek başıma mı olmak istiyorum? Kendimi çok yalnız hissediyorum. Hepsi bu mu hayatta? Kendimi çok kaybolmuş hissediyorum. Kayboldum.” Derin bir sessizliğe gömüldü. Ne diyeceğimi bilemediğim bir an yaşadım. Bildiğim tek şey, ‘kaybolmuşluğu’ çok güzel aktardığıydı. İçimde beklemediğim bir yere dokunmuştu. Dışarıdaki emellerimiz ne kadar da içerideki boşlukları doldurmak içindi. Dışarıdaki dünya bizi oyalamak anlamında o kadar çok imkân sunuyor ki — evler, tatiller, kariyerler, işler, kıyafetler… Aslında insan içine bakmadan, hayata ve varoluşuna dair sorular sormadan bir ömrü böylece tüketebiliyor.”

[Burcu · Rating 4 out of 5]

Her bolumde bir seansin anlatildigi ama okuyanin kendinden bircok sey bulabilecegini dusundugum, yazarin yaklasimindan, sorgulamalarindan ve bir terapist olarak seansta kendiyle ilgili kaygilardan rahatlikla bahsetmesinden cok keyif aldigim bir kitap. Seanslarin gercek terapi surecinden alinmamis olmasini da cok takdir ettim, cunku uzmanlarin kendi danisanlarinin surecleirni aktarmalarini bu kitapta da bahsedildigi gibi dogru bulmuyorum. Ayrica varolussal yaklasima ufak adimlar da vardi. Farkli iki ekolle calisan bir terapist olarak zaten istedigim farkli pencereleri aralamaya badlayan bir kitapti. Varoluscu yaklasimla calissin calismasin bence alanda calisan her terapistin okumasi gereken bir kitap.

[Aslı Fatoğlu · Rating 5 out of 5]

“Danışanların en sevdigi soru kalıplarından biri "neden". Sanki nedenini bulursak bir seyleri çözebileceğimize çok inanıyoruz. Modernizmin bize sattigi güzel bir yalan bu da oysaki. Çamaşır makinesi çalışmadığında "neden" diye sormak yerinde bir adım olur. Tıkanık mı, kırık mı, parça mı değişmeli, bulmak lazım ki tekrar çalışır hale getirelim. Ama insanlar için işler bu kadar düz hesap değil. Çünkü bize dair hiçbir şeyin bütünüyle kavrayabileceğimiz bir "nedeni" yoktur. Daha doğrusu vardır ama biz hepsini anlayamayız. Bulduğumuz bir nedene sıkı sıkıya yapışıp, bir açiklama getirmiş olmanın verdigi ferahlkla bir süre daha hayatlarimiza devam ederiz. Ama nedenleri bulmak nadiren gerçek anlamda bir dönüşüme yol açar.”

[Ece · Rating 3 out of 5]

Kitap 10 kurgu seans öyküsünden oluşuyor. Hikayeler boyunca seansları terapistin gözünden okuyoruz ve terapistin iç sesine de ortak oluyoruz. Kitabı bu açıdan ve varoluşçu terapiyi anlama açısından sevsem de 1 kişiye ait hikayeyi tek seansta okumam kişilerle bağ kurmamı güçleştirdi. Seanslar öykü tadında kaldığı için karakterler derinleşemedi ve yazarın beklediği gibi kendi hayatımızdan parçalar görme beklentisini tam karşılayamadı.
En azından kendine yabancı başlığının kitapla çok uyumlu olduğunu söyleyebilirim. Herkesin kendi içinde kesfedecekleri alanları olduğunu görme açısından güzeldi ve okurken devam etme hissi uyandırdı.

[Zeynep · Rating 2 out of 5]

Kitabın kapağında da yazdığı gibi bir terapistin seans odasından öyküler okuyorsunuz. Ama okuduğunuz öyküler ne yazık ki çok sığ. Genel olarak kitabı beğenemedim. Psikoloji türü üzerine okuyan, Irvin Yalom, Gülseren Budayıcıoğlu gibi yazarlarla tanışan biri olarak bu öyküler bana sığ kaldı. Her öyküde hayatta kendine yer edinememiş bazı durumları anlamlandıramamış insanlardan bahsediliyor. Öykülerin kahramanları tam acaba bu sorunum bu durumdan mı kaynaklanıyor dediği anda yani kendini keşfetmeye başladığı anda sonu evet bu terapi böyle bittiyle kapanıyor. Ne süreç, ne de psikolojik desteğin danışanlara etkisi tam anlamıyla anlatılmamış.
Özetle kitabı tavsiye etmiyorum.

Kitapla kalın.

[Görkem Emek · Rating 4 out of 5]

Alandan olmadığını düşündüğüm okuyucuların öyküleri bir yere oturtmakta zorlandıklarını gördüm, yorumlara bakarken. Aslında terapi seansları biraz da böyle, hatta 5-10 seans gücünde bile olsalar. Hikayenin başı ve sonu çok belirsiz, olay örgüsü pek de alıştığımız gibi giriş-gelişme-sonuç şeklinde ilerlemiyor terapi odasında. Kitabın bu duyguyu çok iyi verdiğini düşünüyorum; herkes ve her hikaye bir parça kayıp, eksik ve belirsiz.
Yazım dili yazarın genel bir okuyucu kitlesine hitap etmeye çalıştığını düşündürdü ama insana dair bu kadar derin kavramlardan bahsederken edebi dil de buna eşlik edebilseydi keşke diye düşündüm. O zaman tadından yenmezdi.
Belki sonraki kitaplarda.

[Emre Güneş · Rating 4 out of 5]

İlk kitabını bir solukta okuduğum ve bayıldığım için bunu da hızlıca yiyip yuttum. Seans deneyimine biraz içten bakmak (Kurgu ve 5-10 seans gücünde de olsa) çok hoşuma gitti. Yazarın elinden çıkan herşey bir yandan da Varoluşçu felsefeyle yolculuk gibi. O yüzden konuya yakın ve meraklı herkese tavsiye ediyorum.

[Ceren · Rating 5 out of 5]

Etik değerlerle, kurgu ama bu kadar gerçek giden örnekler beni her seferinde oldukça etkiledi. Hemen hemen her hikayede kendimden bir parça görüp sarsıldığım, benzer yanlar gördüğüm oldu. Kitap bana da öneriydi, bu pencereye çok ihtiyacım varmış cidden.

[Lokum Çocuk Kutuphanesi]

10 öyküden birini okurken çok zorlandım, bıraktım. Orada beni zorlayan şeyi görmeye pek hazır hissetmedim kendimi.

Kitabı genel olarak sevdim, terapistin iç sesini duymak ilginç geldi.

[mika · Rating 5 out of 5]

okurken çok eğlendim ve öğrendim, herkese tavsiye ederim!! :)

[İremnur]

Bir varoluşçu terapistin seans odasında neler yaşandığını öğrenebilmek için hocamın önerisiyle okudum bu kitabı, gayet de faydalı oldu sanırım.

[S · Rating 5 out of 5]

Kurgu hikayelerini anlatırken, satır aralarında Varoluşçu terapiyle ilgili teorik bilgilerde bekledim ama sade bir dille

[Irem · Rating 2 out of 5]

Kitaptaki hikayeler kurgu olmasına rağmen gerçek hayattanmışcasına hissettirdi. Geniş bir yelpazeden kişiler ve hayatlar sunulmuştu.
Bazı hikayelerden parça parça edindiğim çıkarımlarım oldu. Ancak sanırım bu kitaba başlarken gerçekten anlaşılmaya ihtiyaç duyuyordum. Bir hikaye ile kendimi bağdaştırabilmeyi çok istedim.
Ancak böyle bir hikaye yoktu, bu duygu biraz hayal kırıklığı yaratmış olsa da yazarın kalemini sevdim diyebilirim.
Kitabın sonunda yer alan son sözler oldukça samimiydi. Acaba başta olsa daha mı iyi olurdu diye düşünmedim değil.
Hikayeler bence okumaya değerler.