Frits Veerman (1944-2021) is Nederlands bekendste klokkenluider. In 1975 trok hij als technisch fotograaf aan de bel toen hij merkte hoe collega Abdul Khan achter ultracentrifugegeheimen aan zat. Daarop belandde hij in een nachtmerrie. Terwijl de uitgeweken Khan zijn vaderland Pakistan aan een atoombom hielp, kreeg Veerman de Nederlandse veiligheidsdienst op zijn dak. Hij moest vooral zijn mond houden, er stonden grote belangen op het spel. Zakenbelangen. Veerman kreeg ontslag, werd hinderlijk gevolgd, afgeluisterd en ook in het buitenland liet men hem niet met rust. Maar zijn mond houden vertikte hij, daarvoor vond hij de proliferatie van kernwapens die onder de ogen van Nederland in gang was gezet te ernstig. Eenmaal in de internationale publiciteit streed hij zijn verdere leven voor genoegdoening. Mei 2020 oordeelde het Huis voor Klokkenluiders dat Veerman door zijn werkgever inderdaad was benadeeld. Maar excuses, ook van de overheid, en een compensatie voor meer dan veertig jaar geleden schade heeft Frits Veerman niet meer mogen meemaken. Splijtstof is een verhaal vol drama, spionage en onverzettelijkheid in een – mede dankzij Nederland – onveiliger wereld.
Eigenlijk wel duidelijk dat Amerika betrokken was bij het geven van de atoombom aan Pakistan. Nederland heeft niets gedaan om bedrijven die duidelijk atoomtechnologie leverden tegen te houden, waarschijnlijk uit handelsbelang. Maar nu heeft, mede door NL, Pakistan een atoombom en Iran bijna. Onduidelijk hoeveel de ultracentrifuge heeft bijgedragen aan atoombom van Noord-Korea. In ieder geval is de wereld bang voor de kenniseconomie de Nederland was.
Het boek was oke. Toch vrij technisch in het begin en voor een leek als ik is het technische aan wetenschap omtrent kernbommen toch niet echt besteed. Daarna is de vertelling van de zaken wel leuker en het is goed dat dit op goede wijze nu is uitgegeven, nu mij duidelijk werd dat eerdere uitgaven van andere auteurs veel te wensen over lieten.
Je leest snel door het boek heen als je de eerste 60 bladzijden door komt. Toch ben ik van mening dat Frits Veerman wel wordt neergezet als een held die niet veel fout kan doen en de enige kritiek die de auteur geeft is dat Veerman wellicht naïef of te goedgelovig was.