In ‘Hersenorkaan’ van Ann De Craemer vertelt zij het verhaal van de depressie die haar een duistere kelder in trok. Het is een beklijvende, poëtische evocatie van de weg terug naar boven. Wrang maar ook met humor verhaalt ze over de donkerte, over haar angsten, over de surreële strijd met een ekster die een jaar lang als een schaduw boven haar hangt. Gelukkig is er de drang tot fotograferen, die haar naar buiten lokt. En de helende kracht van vriendschap en van de zee.
Een hyperpersoonlijk boek over neervallen en weer rechtkrabbelen. Over kleine grootsheid en grootse kleinheid. Heel helder geschreven waardoor je je erg betrokken voelt bij het verhaal. Een enkele keer begint het telkens opnieuw opduiken van bepaalde beelden een beetje tegen te trekken. Niettemin, echt de moeite. Ik maak er in elk geval mijn leerlingen warm voor. Opnieuw een stapje richting bespreekbaar maken van mentale gezondheid.
Diep zitten kan ook mooi zijn. In de dip zie je dat niet. Het zijn de gelukjes nadien die je eraan herinneren. Zonder dip had je hen niet vast gehouden. Niet toen - erin, niet nu - nadien.
De Craemer beschrijft in Hersenorkaan het beest dat ook mij een tijdje vanuit de zetel heeft aangestaard. En waar ik nog steeds mee wandelen ga. Aan zee soms. Nu en dan met camera. En altijd met een gelukje in m'n binnenzak.
Ik vind het te moeilijk om hier sterren op te kleven. Dit is zo'n persoonlijk verhaal, mooi geschreven maar autobiografisch, ik volg de auteur ook op Twitter, dus het voelt alsof ik een donkere episode uit het leven van een (virtuele) bekende zou moeten raten. Dat doe ik niet.
Zo herkenbaar dat ik soms moest stoppen met lezen om naar adem te happen. En de woorden te laten bezinken. Woorden die in mijn hoofd blijven hangen, die schuren tegen mijn ziel.
Weet je echt hoe depressie voelt? Ben je je bewust dat er stigma op degene die depressie hebben werd gelegd? We - mensen die het noot nooit hebben ervaren - draaien ons hoofd weg. Het is te moeilijk om het van zo dichtbij te moeten bekijken. We weten geen raad, we worden er liever niet mee geconfronteerd. Maar toch, het loert om de hoek en iedereen kan het zo maar krijgen. Het leven…bonjour tristesse.
“Depressie’ is een deuk in het leven, ‘depressief’ een knik in het gemoed. ‘Depressief’ is een uitgewoond woord dat wegdreef van zijn diepe betekenis, en daarom mag het hier, op deze plek, de vuilnisbak in. Ik schaf het af, zelfs al weet ik dat dat onmogelijk is omdat het woord al te lang genesteld zit in onze taal. In deze ongelijke strijd rest me niets anders dan het te omarmen. Ik herdoop ze, mijn zwarte ziekte. Zij gaf mij de afgrond, ik geef haar een geuzennaam. Een etiket dat haar bij buitenstaanders voelbaar kan maken: denkduister, verdondering, leefweer, leefweerzin, gevoelsleemte, gemoedsstorm, hersenorkaan. Ja, hersenorkaan: alles raast alle kanten op en elk houvast is zijn verankering kwijt, terwijl binnen in mij alle zuurstof wordt weggezogen en daar een gezwel groeit vol stilte en angst. Ik ben er niet, ik ben er wel, ik ben niet, ik ben wel — radeloosheid is in mij geslopen.”
Kwetsbaarder over depressie dan dit boek kan het niet. Ik ben diep ontroerd en herken ook een aantal passages uit het boek - ze weerspiegelen een fractie van wat ik zelf ooit heb doorgemaakt. Hoe vindt je de juiste woorden om zoiets machtigs, onvoorspelbaars te benoemen? Hoe kun je het donkerte dat je opvreet uitdrukken? Het grens tussen overleven en opgeven is haardun. “Ik schrijf dus ik leef”. Lees dit boek gewoon. Het is een juweel.
Ik las nog nooit iets van Ann, maar achteraan het boek kwam ik tot de ontdekking dat we wel een boek van haar in huis hebben: Groot Vlaams Wielerwoordenboek. Het staat in de wielerboekenkast van mijn man dus nu hebben we twee Annen in huis.
Hersenorkaan is het moedige, krachtige, persoonlijke verhaal van het dal van een depressie en de weg terug omhoog. Zo persoonlijk schrijven over iets pijnlijks is lastig; je balanceert voortdurend op de grens tussen openhartig en sentimenteel. De Craemer blijft aan de goede kant van grens, behalve in de stukjes over de ekster. Maar dat is ongetwijfeld mijn persoonlijk gevoel, voor andere lezers werkt het misschien wel. (Wat wél feitelijk en niet persoonlijk is: de vogel op de cover van het boek is geen ekster).
Hoewel ik zelf nooit een depressie had is het hebben van angsten mij niet vreemd. Hoe zij dat beschrijft kwam me heel herkenbaar voor. Ik ben blij voor haar dat het ondertussen beter gaat én dat ze de moed en kracht had om dit boek (voor Lieve?) te schrijven.
Een boek waar je je af en toe in herkent, dat lichtpuntjes biedt en je toont dat je niet alleen bent. Een rustpuntje in de orkaan.
Een boek van een taalvirtuoos met diepgang. Een boek om zin voor zin te lezen, om geregeld enkele paragrafen terug te nemen, niet zozeer om alles te vatten, maar om niets van die taalpalet te missen. Sommige passages staan dicht bij dichten. Dit maakt van dit boek, ondanks het donkere onderwerp, toch een genot om te lezen. Inhoudelijk beschrijft dit boek een depressie op een toegankelijke manier. Een depressie, haar depressie en niet alle depressies, is zo beter te volgen. Tegelijk brengt dit boek het besef dat een depressie een chronische neerslachtigheid is die eigenlijk niet te vatten is. Dit is ontzettend waardevol om deze ziekte in al zijn vormen een gelaat te geven en niet zomaar weg te zetten.
Nieuwste boek van Ann De Craemer waarin ze haar weg uit de depressie beschrijft. Het kon me minder bekoren dan de andere romans van haar. Haar taal en stijl, daar blijf ik echter fan van. Net als die typische West-Vlaamse of Tieltse gewoontes die ze plots zoals een cadeautje neerpent waardoor er een lade vol herinneringen openbarst.
Een zeer persoonlijke getuigenis van een verwerking. Een belangrijk boek voor Ann de Craemer, en vermoedelijk zeer herkenbaar voor mensen die zich in een vergelijkbare situatie hebben bevonden (of zich nog steeds bevinden). Of zelfs voor mensen die als 'toeschouwer' zo'n situatie meemaakten.
Mooi en beklijvend. …”Ja, hersenorkaan: alles raast alle kanten op en elk houvast is zijn verankering kwijt, terwijl binnen in mij alle zuurstof wordt weggezogen en daar een gezwel groeit vol stilte en angst. Ik ben er niet, ik ben er wel, ik ben niet, ik ben wel-radeloosheid is in mij geslopen.”…