Vitaminli Ekonomiks

by Asaf Savaş Akad, Ege Cansen

287 pages, Paperback

First published January 1, 2021

Reviews

[Cem · Rating 5 out of 5]

Her ne kadar söyleşi tarzında (TV programlarının kitaplaştırılmış hali) olsa da şu ana kadar okuduğum en başarılı Türkçe ekonomi kitabıydı. Amerika'dan kopyala/yapıştır formülleri Türkiye gibi çift paralı ve kronik dış açık (döviz bağımlığı) sorunu yaşayan, dolayısıyla kendine özgü koşulları olan bir ekonomiye uyarlamaya çalışan papağan güruhu arasında gerçekçi çözüm yolları ortaya koyan çok az ekonomist var. Asaf Savaş Akat, ve bilhassa Ege Cansen bu isimlerden ikisi. Ekonomist olmayan arkadaşlarıma da tavsiye edebileceğim, Dr. Barış Esen'in başarılı editörlüğü sayesinde kolay okunan ve keyifli bir kitap. Umarım TV programının yeni bölümlerinden oluşan ikinci bir kitap yaparlar. Durumun bu kadar anlaşılır ve akıcı bir dille anlatılması takdire şayan. Mümkün olsa 6 yıldız verirdim.

[Ew]

Makro ekonomi konusu genel itibariyle geyik yapmaya müsait; iş kahvehane muhabbetine dönünce benim konsantrasyon kayboluyor.

Kitapta doğru tespitler var fakat bir noktada kitap tekrara düşmüş. Toplam 24 tane bölümün herbirinde benzer öneriler tekrarlanıyor.

[Bora Donmez · Rating 2 out of 5]

Böylesine deneyimli yüksek profil profesörlerin bu kadar basit konularda uzun uzadıya ahkam kesmesini garipsedim. Daha yaratıcı daha ekstrem konulardan bahsetmelerini beklerdim. İşsizlik aslında istihdam edilmeyenler aslında istihdamsızlar demektir gibi laf kalabalıkları geçiyor. Hayal kırıklığına uğradım.

[Salih Ağar · Rating 4 out of 5]

Ülkede dönen üçkağıtları daha iyi nasıl anlarım diyorsanız, bu yalın ama etkili kitap tam size göre.

+Ege cansenin fıkraları ise mizah katmış. Keyifle,soluksuz bitirmeme yardımcı oldu :)

[Uğur Alkan · Rating 5 out of 5]

Kitap cok iyi, tek kitap ile Turkiye ekonomisindeki problemleri ve donguleri anlamak icin muthis bir kaynak.

[Hasan Yilmaz · Rating 4 out of 5]

ege cansen ve asaf savaş akat keşke dedem olsalardı

[Ahmet Kaya · Rating 3 out of 5]

Türkiye ekonomi camiasından iki duayen ismin diyaloglarından oluşan, kolayca okunan ve genel itibarıyla (özellikle meslek dışından olanlar için) faydalı bir kitap. Kitaptaki birçok tartışmayı beğendim ve doğru buldum. Medyada sıkça yer alan bazı ekonomik ezberlere yönelik eleştirileri de oldukça yararlı ve isabetli değerlendiriyorum. Fakat yazarlar bunları eleştirirken bir taraftan da başka klişelere sığınıyor (üretim ekonomisi, sanayileşme takıntısı, ithal ikamecilik, vs.). Özellikle Ege Cansen'in faiz-enflasyon ilişkisine dair (yer yer haklı tarafları olsa da) hükümetin mevcut politikasına yönelik son derece pozitif ve destekleyici tavrını temelsiz buldum.

Buradaki akıl yürütme dış açığın sürekli olarak kur üzerinde baskı yaratıp enflasyonu tetiklemesi ki ilk bakışta doğru görünüyor. Ancak, en başta dış açığın neden olduğunu üzerine ikna edici bir argüman sunamadığı için çözüm olarak da yalnızca kuru değersizleştirip dış ticarette fiyat rekabeti elde etmekten başka bir çare sunamıyor. Oysa yapılan ampirik çalışmalar (bu fakirin de literatüre bu yönde bir katkısı mevcut: https://scindeks.ceon.rs/article.aspx...), devalüasyonun dış ticaret üzerindeki olumlu etkisinin düşük olduğunu ve küresel değer zincirlerinde ilerlemenin bu etkiyi daha da azalttığı sonucunu gösteriyor. Buradan çıkan şudur: kur rekabeti ancak düşük kalite ve düşük katma değerli ürünlerin ticaretinde rekabet avantajı sağlar ki burada Türkiye'nin rakipleri Bangladeş ve Vietnam'dır. Çin dahi inanılmaz geniş bir işgücü kapasitesi ve birim işgücü maliyet avantajına karşın bu rekabetten ayrılmış durumda (ilgilenenler için Güneydoğu Asya'daki kalkınma patternine yönelik uçan kazlar paradigmasını inceleyebilir: https://en.wikipedia.org/wiki/Flying_...).

Coğrafi konum itibarıyla bu alanda o ülkelere göre avantajlarımız mevcut ama kişi başına gelir açısından bu rekabet Türkiye'yi gelişmiş ülkeler sınıfına sokamaz. Bu model ancak ve ancak düşük katma değerli imalat sektöründeki patronların ucuz işgücü taleplerine karşılık veren bir modeldir. Çünkü birim işgücü maliyetleri arttığında ve/veya kur değerlendiğinde (ki her ikisi de Türk vatandaşlarının alım güçlerini yükseltir) bu avantaj anında ortadan kaybolur ve tekrar açık vererek başa dönmüş oluruz. Yapılması gereken (her ne kadar yazarlar bunu klişe olarak görse de) katma değerli üretim yapabilmektir, bunun yolu da nitelikli işgücünü mümkün olduğunca ülke içinde tutabilmektir. Çalışanların satın alma güçlerinin kaybolduğu bir ortamda nitelikli işgücünün daha fazla kalmayacağı ya da niteliksizlere yakınlaşacağını bilmek için roket bilimi okumaya herhalde gerek yok! Zaten Sayın Cansen'in teorisi geçerli olmuş olsaydı kendisinin canhıraş savunduğu "yeni ekonomi modeli"ne geçtiğimiz günden beri cari açığımız 10 kattan fazla artmazdı!

Her ikisi de Keynesçi iktisatçılar olsa da Asaf Savaş Akat akademik profili itibarıyla elbette daha temkinli ve akılcı bu konuda. Ancak kendisi de adeta ekonomi alanının İlber Ortaylı'sı konumunda, netameli konularda net ve açık bir duruş sergilemekten ısrarla kaçınıyor. Bunun etkisini de kitabın tamamında görüyoruz. Türkiye ekonomisinin yaklaşık son 5 yılının değerlendirildiği bir kitapta ekonomik ve politik kurumların erozyonunun, demokratik standartların gerilemesinin, özgür ve serbest bir medya ortamının, rekabetçi bir piyasa yapısının ve daha birçok gerilemenin yarattığı ekonomik tahribata değinilmemesi gerçekten büyük bir hayal kırıklığı.