What do you think?
Rate this book
Waarheidszoekers
Actueel boek over het ontstaan en het karakter van complotdenken en hoe we met complotdenkers moeten omgaan.
De bestorming van het Capitool en de anticoronaprotesten hebben het complotdenken definitief in de openbaarheid gebracht. Onder invloed van bekende Nederlanders zoals Lange Frans en Thierry Baudet heeft een nieuwe vorm van complotdenken ook in Nederland stevige voet aan de grond gekregen. Inmiddels kennen we allemaal wel iemand die zich een waarheidszoeker noemt en die meent dat een wereldwijde elite bezig is duistere plannen uit te voeren.
In dit boek maken we kennis met het nieuwe complotdenken. In klare taal maakt Cees Zweistra duidelijk waar het nieuwe complotdenken vandaan komt en welke rol technologie heeft in het ontstaan en verspreiden van complottheorieën. Via aansprekende beelden neemt hij een stevige positie in. Want is het nieuwe complotdenken een vorm van kritiek, een on - schuldig tijdverdrijf of een alarmerend signaal van een technologische cultuur die dreigt te ontsporen?
De bestorming van het Capitool en de anticoronaprotesten hebben het complotdenken definitief in de openbaarheid gebracht. Onder invloed van bekende Nederlanders zoals Lange Frans en Thierry Baudet heeft een nieuwe vorm van complotdenken ook in Nederland stevige voet aan de grond gekregen. Inmiddels kennen we allemaal wel iemand die zich een waarheidszoeker noemt en die meent dat een wereldwijde elite bezig is duistere plannen uit te voeren.
In dit boek maken we kennis met het nieuwe complotdenken. In klare taal maakt Cees Zweistra duidelijk waar het nieuwe complotdenken vandaan komt en welke rol technologie heeft in het ontstaan en verspreiden van complottheorieën. Via aansprekende beelden neemt hij een stevige positie in. Want is het nieuwe complotdenken een vorm van kritiek, een on - schuldig tijdverdrijf of een alarmerend signaal van een technologische cultuur die dreigt te ontsporen?
320 pages, Paperback
Published September 1, 2021
10 people are currently reading
183 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 15 of 15 reviews
October 19, 2021
In zijn boek Waarheidszoekers gaat filosoof Cees Zweistra de uitdaging aan om een filosofische duiding te geven van het hedendaagse complotdenken. In zijn boek definieert hij het hedendaagse complotdenken als "een zelfgerichte en via technologie vormgegeven verhouding tot een absurd gemaakt bestaan."
De sterke kanten van het boek zijn, wat mij betreft, het begin en het einde van het boek. Zweistra schrijft overtuigend als hij laat zien hoe de wereld tot absurditeit kan vervallen en hij is met name overtuigend als hij beschrijft welke rol daar de nieuwe (online) technologieën in spelen. Hij tekent met scherpe pen de mateloosheid die deze onlinewereld schept en maakt voelbaar hoe de 'losers' van deze wereld zich in deze nieuw geschapen wereld kunnen ontwikkelen tot niets ontziende haters van alles wat er om hen heen volgens hen misgaat.
Ook het einde van het boek is overtuigend als Zweistra een weg schetst naar herstel en hij laat merken hoezeer 'het gewone leven' en 'het gewone werken' kan gelden als antidosis tegen de vergiftigende invloed die er uitgaat van de technologische ontsporingen die hij vooral ziet in relatie tot het internet. Hij is terecht kritisch op de mateloze machtsaanspraken die er vanuit de techreuzen op de wereld afkomt en roept zowel politiek als individu op om in deze relevante keuzes te maken die ons weer grip kunnen geven op de wereld om ons heen en hoe deze wereld weer ons 'thuis' kan worden.
Waar het boek wat mij betreft de mist ingaat is in haar zeer gebrekkige definiëring van wat nu precies complotdenkers zijn. Talloze zinnen beginnen als volgt: "De hedendaagse complotdenker..." en dan volgen er doorgaans grootse uitspraken die zelfs leiden tot termen als caligulanisme, kwaadaardigheid etc. Hoewel Zweistra wel degelijk ruimte ziet voor terechte kritiek op overheid en systemen, dit noemt hij waarheidsprekers, maakt hij maar zeer gebrekkig duidelijk waar het verschil ligt tussen beide groepen. En doordat hij dat verschil niet goed inzichtelijk maakt leent het boek zich uitstekend, in ieder geval voor de vluchtige lezer, tot het opstellen van een karikatuur waarin iedereen die valt onder het kopje 'complotdenker' nu ook het predicaat 'kwaadaardig' opgeplakt kan krijgen. Het lijkt erop dat Zweistra niet doorheeft dat hij hiermee een potentieel gevaarlijk richting uitgaat omdat kwaadaardigheid bestreden moet worden. Juist in de huidige tijd, waarin het begrip complotdenker op een ieder wordt geplakt die welke kritiek dan ook heeft op het overheidsbeleid (bijvoorbeeld inzake de huidige coronacrisis) had de auteur veel duidelijker moeten maken waar de domheid van de simplistische Googleraar eindigt en waar de kwaadaardigheid van de echte complotdenker begint én waar deze zich onderscheidt van de waarheidssprekers, de groep die juist gekoesterd zou moeten worden in de samenleving.
Het tweede grote minpunt van dit boek is dat de auteur het ook vooral gebruikt als een voertuig om zijn eigen visie op bepaalde politieke partijen te ventileren. Poetin, Trump, Baudet en Van Haga worden voortdurend in één zin genoemd. Iets wat natuurlijk teveel eer is voor de laatste twee maar wat vooral getuigd van het probleem dat ook de auteur in zijn eigen valkuil is getrapt en, bij de beschrijving van deze politieke figuren, zelf een bepaalde mateloosheid aan de dag legt die ook een soort verklaring wil bieden voor alles wat er van deze politieke figuren is uitgegaan. Terwijl hij in het begin van zijn boek zijn lezers erop wijst dat: "Er is chaos, menselijk falen en menselijk tekort. Daaruit kunnen we verklaren wat we om ons heen zien gebeuren." lijkt hij dit adagium volledig te vergeten als hij de complotdenkers zelf beschrijft en met name die personen die hij ziet als politieke complotdenkers. Hij doet dan exact hetzelfde als dat wat hij de complotdenkers verwijt, namelijk iedere daad van betekenis voorzien, in dit geval een kwaadaardige.
Ik vermoed dat de auteur, over een jaar of 20, bij het herlezen van zijn boek en het her-evalueren van zijn woorden, zal bekennen dat hij mogelijk iets te grote woorden heeft gebruikt en iets teveel dacht dat hij wist wat werkelijkheid was en wat in ieder geval geen werkelijkheid kon zijn.
En zo is dit boek een wisselende mix tussen vreugde bij het lezen van rake formuleringen wanneer het huidige technologische tijdsbeeld wordt beschreven en frustratie als het op andere pagina's met grote stappen over miljoenen mensen heen dendert die allemaal een bepaalde dwaasheid hebben begaan (bijvoorbeeld de 50% van Amerika die zo dom waren dat ze op Trump stemden...)...
Voor de volledigheid, er is zeker wel nuancering in het boek te vinden. Bijvoorbeeld in de uitspraak dat wij allen ergens op de glijdende schaal van het complotdenken ons bestaan hebben of in de uitspraak dat de grote techbedrijven de echte aanjagers zijn van het complotdenken, maar deze passages zijn te kort en te weinig prominent om de teneur van het boek om te buigen. Dat dit niet wordt opgepikt getuigen ook wel de meeste recensies zoals ze tot nu toe zijn verschenen en diverse kranten en nieuwsbulletins.
De sterke kanten van het boek zijn, wat mij betreft, het begin en het einde van het boek. Zweistra schrijft overtuigend als hij laat zien hoe de wereld tot absurditeit kan vervallen en hij is met name overtuigend als hij beschrijft welke rol daar de nieuwe (online) technologieën in spelen. Hij tekent met scherpe pen de mateloosheid die deze onlinewereld schept en maakt voelbaar hoe de 'losers' van deze wereld zich in deze nieuw geschapen wereld kunnen ontwikkelen tot niets ontziende haters van alles wat er om hen heen volgens hen misgaat.
Ook het einde van het boek is overtuigend als Zweistra een weg schetst naar herstel en hij laat merken hoezeer 'het gewone leven' en 'het gewone werken' kan gelden als antidosis tegen de vergiftigende invloed die er uitgaat van de technologische ontsporingen die hij vooral ziet in relatie tot het internet. Hij is terecht kritisch op de mateloze machtsaanspraken die er vanuit de techreuzen op de wereld afkomt en roept zowel politiek als individu op om in deze relevante keuzes te maken die ons weer grip kunnen geven op de wereld om ons heen en hoe deze wereld weer ons 'thuis' kan worden.
Waar het boek wat mij betreft de mist ingaat is in haar zeer gebrekkige definiëring van wat nu precies complotdenkers zijn. Talloze zinnen beginnen als volgt: "De hedendaagse complotdenker..." en dan volgen er doorgaans grootse uitspraken die zelfs leiden tot termen als caligulanisme, kwaadaardigheid etc. Hoewel Zweistra wel degelijk ruimte ziet voor terechte kritiek op overheid en systemen, dit noemt hij waarheidsprekers, maakt hij maar zeer gebrekkig duidelijk waar het verschil ligt tussen beide groepen. En doordat hij dat verschil niet goed inzichtelijk maakt leent het boek zich uitstekend, in ieder geval voor de vluchtige lezer, tot het opstellen van een karikatuur waarin iedereen die valt onder het kopje 'complotdenker' nu ook het predicaat 'kwaadaardig' opgeplakt kan krijgen. Het lijkt erop dat Zweistra niet doorheeft dat hij hiermee een potentieel gevaarlijk richting uitgaat omdat kwaadaardigheid bestreden moet worden. Juist in de huidige tijd, waarin het begrip complotdenker op een ieder wordt geplakt die welke kritiek dan ook heeft op het overheidsbeleid (bijvoorbeeld inzake de huidige coronacrisis) had de auteur veel duidelijker moeten maken waar de domheid van de simplistische Googleraar eindigt en waar de kwaadaardigheid van de echte complotdenker begint én waar deze zich onderscheidt van de waarheidssprekers, de groep die juist gekoesterd zou moeten worden in de samenleving.
Het tweede grote minpunt van dit boek is dat de auteur het ook vooral gebruikt als een voertuig om zijn eigen visie op bepaalde politieke partijen te ventileren. Poetin, Trump, Baudet en Van Haga worden voortdurend in één zin genoemd. Iets wat natuurlijk teveel eer is voor de laatste twee maar wat vooral getuigd van het probleem dat ook de auteur in zijn eigen valkuil is getrapt en, bij de beschrijving van deze politieke figuren, zelf een bepaalde mateloosheid aan de dag legt die ook een soort verklaring wil bieden voor alles wat er van deze politieke figuren is uitgegaan. Terwijl hij in het begin van zijn boek zijn lezers erop wijst dat: "Er is chaos, menselijk falen en menselijk tekort. Daaruit kunnen we verklaren wat we om ons heen zien gebeuren." lijkt hij dit adagium volledig te vergeten als hij de complotdenkers zelf beschrijft en met name die personen die hij ziet als politieke complotdenkers. Hij doet dan exact hetzelfde als dat wat hij de complotdenkers verwijt, namelijk iedere daad van betekenis voorzien, in dit geval een kwaadaardige.
Ik vermoed dat de auteur, over een jaar of 20, bij het herlezen van zijn boek en het her-evalueren van zijn woorden, zal bekennen dat hij mogelijk iets te grote woorden heeft gebruikt en iets teveel dacht dat hij wist wat werkelijkheid was en wat in ieder geval geen werkelijkheid kon zijn.
En zo is dit boek een wisselende mix tussen vreugde bij het lezen van rake formuleringen wanneer het huidige technologische tijdsbeeld wordt beschreven en frustratie als het op andere pagina's met grote stappen over miljoenen mensen heen dendert die allemaal een bepaalde dwaasheid hebben begaan (bijvoorbeeld de 50% van Amerika die zo dom waren dat ze op Trump stemden...)...
Voor de volledigheid, er is zeker wel nuancering in het boek te vinden. Bijvoorbeeld in de uitspraak dat wij allen ergens op de glijdende schaal van het complotdenken ons bestaan hebben of in de uitspraak dat de grote techbedrijven de echte aanjagers zijn van het complotdenken, maar deze passages zijn te kort en te weinig prominent om de teneur van het boek om te buigen. Dat dit niet wordt opgepikt getuigen ook wel de meeste recensies zoals ze tot nu toe zijn verschenen en diverse kranten en nieuwsbulletins.
November 27, 2022
Het hedendaagse complotdenken verschilt wezenlijk van zijn klassieke verschijningsvorm, aldus Zweistra. Waar de klassieke complotdenker gericht was op het ontdekken van waarheden over deze wereld, leeft de hedendaagse complotdenker niet meer in deze wereld, maar in een parallelle wereld. Dit vergt een andere benadering van het moderne complotdenken. Het ontkrachten van waarheden biedt bijvoorbeeld geen soelaas, omdat de waarheden van de hedendaagse complotdenker existentieel van aard zijn: met die waarheden bouwt deze denker een nieuw thuis. Dit bedoelt Zweistra allerminst vergoelijkend. Hij kwalificeert het hedendaagse complotdenken expliciet als kwaadaardig. Zijn analyse mondt uit in een pleidooi voor herstel van de wereld, wat concreet neerkomt op een oproep tot het verkrijgen van een stevigere democratische controle over technologieën en het verkondigen van een politiek verhaal dat mensen zin geeft. Deze ideeën zijn op hoofdlijnen goed te volgen en zullen in die vorm naar mijn inschatting op veel instemming kunnen regelen, maar als filosofisch essay viel dit werk mij tegen. Het essay is te lang uitgesponnen, definities blijven lang onduidelijk, onderscheidingen onscherp, herhalingen zijn talrijk en genuanceerde filosofische citaten worden afgewisseld met boude stellige beweringen die uit de toon vallen. Een betere redactie had dit essay zeker beter gemaakt, zowel qua inhoud als qua stijl. Zonde.
October 23, 2021
Zeer overtuigende uiteenzetting over de hedendaagse complotdenker. Boek balanceert op een fijne manier tussen sociologisch onderzoek, psychologische analyses en filosofische achtergronden. Daarbij wordt je kennis op al deze terreinen verruimd en beproefd.
March 7, 2022
Totaal vergeten de review destijds te plaatsen. Heel sterke aanrader over het onderwerp complotdenken.
Erg ondergewaardeerd ook, naar mijn mening.
Erg ondergewaardeerd ook, naar mijn mening.
March 30, 2023
In dit boek wordt een gedegen en mijns inziens moedige poging gedaan het nieuwe complotdenken te voorzien van een filosofische duiding, bij wijze van een filosofische fenomenologie.
In het begin van het boek zet de auteur een aantal theorieën over complotdenkers op een rij, en voorziet deze van sterke analyses, van waaruit hij bekijkt in hoeverre deze theorieën hout snijden en afgezet kunnen worden tegen de ontwikkeling van de moderne complotdenker.
Het is van hieruit dat hij tot een onderscheid komt tussen de klassieke en moderne complotdenker, en gelooft dat eerdere sociologische, psychologische en filosofische duidingen wellicht hielpen de eerstgenoemde te begrijpen, voor de laatstgenoemde groep is dat niet het geval.
Dat komt, stelt de auteur, omdat de klassieke complotdenker nog een realiteit met ons deelde, zij het dat zij die wezenlijk anders interpreteerden door grotere betekenissen en patronen toe te schrijven aan rampzalige gebeurtenissen en politieke keuzes in het verleden. Dat complotdenken, zegt de schrijver, ging derhalve nog ergens over.
Het nieuwe complotdenken, daarentegen, is volgens Zweistra volledig losgezongen van de realiteit, en reageert daar dan ook niet op met een wezenlijke kritiek of theorie, maar sticht simpelweg een eigen realiteit waar "alternatieve feiten" bestaan en de werkelijkheid radicaal anders in elkaar zit. In die zin deelt de complotdenker geen 'common sense' meer met de rest van de wereld.
Het unheimliche gevolg hiervan is dat het daarom volgens Zweistra iedere poging de complotdenker te weerleggen (debunken, ontkrachten of aan fact-checks, tegenargumenten of tegenbewijs tegen aan te voeren) volstrekt vruchteloos zullen blijven. Dat is dan ook zijn kritiek op auteurs die denken dat we heil moeten zoeken in de humanistische verlichting en de complotdenker moeten helpen diens slordige denken beteren door kritisch te leren denken.
Dit maakt ook dat de nieuwe complotdenker niet alleen in een feitelijk parallelle wereld leeft, maar daarin ook een eigen, existentiële waarheid heeft gevonden die hem helpt omgaan met een absurd geworden wereld, maar in plaats van die absurditeit af te wijzen, omarmt hij deze en bouwt de absurditeit verder uit door theorieën te volgen en in het leven te blazen die geen enkel (aanwijsbaar) contact met de wereld heeft, en deze ook weigert aan te gaan.
De complotdenker blijft liever in een beheersbare bubbel, want daar zal hij tenminste niet weersproken worden. Dat maakt dat de complotdenker volgens Zweistra volledig in zichzelf gekeerd en op zichzelf gericht is en niet de wereld waarover hij stelt dé waarheid te hebben, die hij vervolgens radicaal afwijst.
Het is technologie die dit voor de complotdenker mogelijk heeft gemaakt, hetwelk daarom medeplichtig is aan het nieuwe complotdenken, gegeven binnen een online wereld de complotdenker mateloos aan de slag kan om een eigen realiteit te stichten. Later zal Zweistra stellen dat in die richting ook de oplossing gezocht moet worden: het reguleren van tech-bedrijven die er nu geen commercieel belang bij hebben desinformatie en problematische influencers tegen te gaan.
In het midden van het boek geeft Zweistra een diepere filosofische duiding van de complotdenker met behulp van denkers als Arendt, Camus en een klein beetje Heidegger.
Het boek leest vaak als een polemiek, die zij deze gedegen is, soms wel wat in herhaling valt en ook wel eens sterke aannames bevat over de huidige complotdenker, hoe terecht de geuite kritiek soms ook indachtig en invoelbaar te maken is.
Aan het einde pleit Zweistra voor een herstel tussen de online en offline leefwereld, middels regulering van de eerstgenoemde en ziet daarin ook een rol weggelegd voor scholen (die gebruik van social media bijvoorbeeld daarbinnen moeten verbieden).
Ik denk dat dit boek een nodig boek is, en ik vind het moedig dat Zweistra, zeker als filosoof, een polemiek aandurft, zeker gegeven we tegenwoordig alsmaar opgeroepen worden de ander altijd maar eindeloos te moeten begrijpen, en dat dan alles goedkomt. Dat komt het niet, laat Zizek in een interview elders zien. Immers, als we despoten en oorlogscriminelen maar begrijpen, en met ze in gesprek kunnen gaan, komen we er dan? Of moeten we, met Popper, het intolerante niet tolereren?
De intolerante van nu, in dit geval, zijn wellicht sommige van de complotgelovers (zoals ik ze liever noem) van heden ten dage, zonder dit te willen zeggen over álle complotdenkers.
In het begin van het boek zet de auteur een aantal theorieën over complotdenkers op een rij, en voorziet deze van sterke analyses, van waaruit hij bekijkt in hoeverre deze theorieën hout snijden en afgezet kunnen worden tegen de ontwikkeling van de moderne complotdenker.
Het is van hieruit dat hij tot een onderscheid komt tussen de klassieke en moderne complotdenker, en gelooft dat eerdere sociologische, psychologische en filosofische duidingen wellicht hielpen de eerstgenoemde te begrijpen, voor de laatstgenoemde groep is dat niet het geval.
Dat komt, stelt de auteur, omdat de klassieke complotdenker nog een realiteit met ons deelde, zij het dat zij die wezenlijk anders interpreteerden door grotere betekenissen en patronen toe te schrijven aan rampzalige gebeurtenissen en politieke keuzes in het verleden. Dat complotdenken, zegt de schrijver, ging derhalve nog ergens over.
Het nieuwe complotdenken, daarentegen, is volgens Zweistra volledig losgezongen van de realiteit, en reageert daar dan ook niet op met een wezenlijke kritiek of theorie, maar sticht simpelweg een eigen realiteit waar "alternatieve feiten" bestaan en de werkelijkheid radicaal anders in elkaar zit. In die zin deelt de complotdenker geen 'common sense' meer met de rest van de wereld.
Het unheimliche gevolg hiervan is dat het daarom volgens Zweistra iedere poging de complotdenker te weerleggen (debunken, ontkrachten of aan fact-checks, tegenargumenten of tegenbewijs tegen aan te voeren) volstrekt vruchteloos zullen blijven. Dat is dan ook zijn kritiek op auteurs die denken dat we heil moeten zoeken in de humanistische verlichting en de complotdenker moeten helpen diens slordige denken beteren door kritisch te leren denken.
Dit maakt ook dat de nieuwe complotdenker niet alleen in een feitelijk parallelle wereld leeft, maar daarin ook een eigen, existentiële waarheid heeft gevonden die hem helpt omgaan met een absurd geworden wereld, maar in plaats van die absurditeit af te wijzen, omarmt hij deze en bouwt de absurditeit verder uit door theorieën te volgen en in het leven te blazen die geen enkel (aanwijsbaar) contact met de wereld heeft, en deze ook weigert aan te gaan.
De complotdenker blijft liever in een beheersbare bubbel, want daar zal hij tenminste niet weersproken worden. Dat maakt dat de complotdenker volgens Zweistra volledig in zichzelf gekeerd en op zichzelf gericht is en niet de wereld waarover hij stelt dé waarheid te hebben, die hij vervolgens radicaal afwijst.
Het is technologie die dit voor de complotdenker mogelijk heeft gemaakt, hetwelk daarom medeplichtig is aan het nieuwe complotdenken, gegeven binnen een online wereld de complotdenker mateloos aan de slag kan om een eigen realiteit te stichten. Later zal Zweistra stellen dat in die richting ook de oplossing gezocht moet worden: het reguleren van tech-bedrijven die er nu geen commercieel belang bij hebben desinformatie en problematische influencers tegen te gaan.
In het midden van het boek geeft Zweistra een diepere filosofische duiding van de complotdenker met behulp van denkers als Arendt, Camus en een klein beetje Heidegger.
Het boek leest vaak als een polemiek, die zij deze gedegen is, soms wel wat in herhaling valt en ook wel eens sterke aannames bevat over de huidige complotdenker, hoe terecht de geuite kritiek soms ook indachtig en invoelbaar te maken is.
Aan het einde pleit Zweistra voor een herstel tussen de online en offline leefwereld, middels regulering van de eerstgenoemde en ziet daarin ook een rol weggelegd voor scholen (die gebruik van social media bijvoorbeeld daarbinnen moeten verbieden).
Ik denk dat dit boek een nodig boek is, en ik vind het moedig dat Zweistra, zeker als filosoof, een polemiek aandurft, zeker gegeven we tegenwoordig alsmaar opgeroepen worden de ander altijd maar eindeloos te moeten begrijpen, en dat dan alles goedkomt. Dat komt het niet, laat Zizek in een interview elders zien. Immers, als we despoten en oorlogscriminelen maar begrijpen, en met ze in gesprek kunnen gaan, komen we er dan? Of moeten we, met Popper, het intolerante niet tolereren?
De intolerante van nu, in dit geval, zijn wellicht sommige van de complotgelovers (zoals ik ze liever noem) van heden ten dage, zonder dit te willen zeggen over álle complotdenkers.
January 12, 2022
Goede inzichten in het ontstaan van de wappiecultuur en andere complotdenkers. Er wordt veel gerefereerd aan de filosofie van Albert Camus, wat een absolute plus voor me is, alsmede aan diverse andere moderne filosofen.
Nadelen zijn er ook: er wordt te weinig aandacht besteed aan de psychologie van de complotdenkers - hoe komt iemand tot de beslissing om de absurde werkelijkheid te omarmen door in complottheorieën te gaan denken en waarom iemand anders niet? Wat is de invloed van de coronamaatregelen (eenzaamheid door lockdowns) geweest op de geestesgesteldheid van de complotdenkers?
Verder wordt het boek behoorlijk repetitief in de latere hoofdstukken.
Ik had ook graag meer willen lezen over hoe we de complotdenkers het beste aan kunnen pakken - verder dan het reguleren van de technologie (=social media) komt de auteur niet.
Desalniettemin een belangrijk boek in deze tijd waar lering uit getrokken moet worden.
Nadelen zijn er ook: er wordt te weinig aandacht besteed aan de psychologie van de complotdenkers - hoe komt iemand tot de beslissing om de absurde werkelijkheid te omarmen door in complottheorieën te gaan denken en waarom iemand anders niet? Wat is de invloed van de coronamaatregelen (eenzaamheid door lockdowns) geweest op de geestesgesteldheid van de complotdenkers?
Verder wordt het boek behoorlijk repetitief in de latere hoofdstukken.
Ik had ook graag meer willen lezen over hoe we de complotdenkers het beste aan kunnen pakken - verder dan het reguleren van de technologie (=social media) komt de auteur niet.
Desalniettemin een belangrijk boek in deze tijd waar lering uit getrokken moet worden.
April 30, 2022
Het zal wel aan mij liggen en mijn beperkte abstracte vermogen maar ik kan mij zo voor stellen dat dit soort elitair geneuzel iemand tot een complot theoreticus maakt. Daarnaast als de schrijver dezens zoveel moet steunen op anderen om zijn betoog te ondersteunen vraag ik mij af wat het doel is van zijn boek. Indien ik de woorden van Sattre en consorten tot mij moet nemen, lees ik liever hun gedachte in hun boeken wel na, een derde hands interpretatie is echt niet nodig. Praktisch gezien zal dit werk ons niet nader tot elkaar brengen of begrip kweken voor hen wiens denkbeelden (complotten) haaks staan op de als algemene waarheden bij het andere deel van het volk. Dit is een leuke exercitie maar tot een glimlach van (h)erkenning komt het niet. Voor wie interesse heeft in dit onderwerp: "How America Lost its Mind, the assault on reason that's crippling our democracy"door Thomas E. Patterson.
August 25, 2022
Van de quote van Paul van Tongeren ('Rijk, prikkelend, spannend!') is wat mij betreft geen woord gelogen. Het is een interessant onderzoek naar de achtergrond waartegen het huidige complotdenken kan bestaan en hoe dit anders is dan het 'traditionele complotdenken' van voor het internettijdperk.
Echter, terwijl ik zojuist een review las van iemand die vooral het begin en einde zeer kon waarderen, vond ik juist de eerste vier hoofdstukken en het laatste erg lastig te plaatsen.
In de eerste drie hoofdstukken was ik een beetje zoekende. Voor wie wordt dit geschreven? Wat gaat er komen? Wat is het punt? Dat wordt aan het einde van hoofdstuk 4 pas duidelijk. Zweistra is dan tot een definitie van het huidige complotdenken gekomen en de verschillende perspectieven op die definitie is het onderwerp van zijn zoektocht. Dan zijn we echter wel op pagina 116 beland.
Na hoofdstuk 9 (10 totaal) dacht ik vervolgens ook: 'Prima verhaal verder, mooi uitgewerkt voor de filosofische lezer.' Maar daarna kwamen er nog 40 pagina's waarin het voorgaande herhaald werd, van nieuwe vleugjes voorzien met wat er nog niet gezegd was of aangevuld met Zweistra's persoonlijke visie over hoe de wereld eruit moet zien.
En dan nog is de kern van het boek en de boodschap van Zweistra reuze interessant.
Echter, terwijl ik zojuist een review las van iemand die vooral het begin en einde zeer kon waarderen, vond ik juist de eerste vier hoofdstukken en het laatste erg lastig te plaatsen.
In de eerste drie hoofdstukken was ik een beetje zoekende. Voor wie wordt dit geschreven? Wat gaat er komen? Wat is het punt? Dat wordt aan het einde van hoofdstuk 4 pas duidelijk. Zweistra is dan tot een definitie van het huidige complotdenken gekomen en de verschillende perspectieven op die definitie is het onderwerp van zijn zoektocht. Dan zijn we echter wel op pagina 116 beland.
Na hoofdstuk 9 (10 totaal) dacht ik vervolgens ook: 'Prima verhaal verder, mooi uitgewerkt voor de filosofische lezer.' Maar daarna kwamen er nog 40 pagina's waarin het voorgaande herhaald werd, van nieuwe vleugjes voorzien met wat er nog niet gezegd was of aangevuld met Zweistra's persoonlijke visie over hoe de wereld eruit moet zien.
En dan nog is de kern van het boek en de boodschap van Zweistra reuze interessant.
April 2, 2025
Klassieke (zijn op zoek naar een waarheid in de werkelijkheid) vs moderne complot denkers (hebben het absurde (Camus) omarmd en hun eigen wereld gecreëerd, los van elke werkelijkheid, mogelijk gemaakt en actief bevorderd door big tech en hun verdienmodel. Men is zijn huis kwijtgeraakt in een ontheemde, afkalvende, en individualiserende wereld, zowel thuis, als in het publieke domein, als in het religieuze. Vrij naar Hannah Arendt zou idealiter in het publieke domein door ontmoetingen een gedeelde werkelijkheid (common sense - wetgeving ?) worden gevormd. De mens is geprimed om betekenis te vinden in gebeurtenissen en daarom schuilt er een complot denker in ieder van ons. De complotdenker is mateloos en wordt gevaarlijk als hij macht heeft (Caligula, Trump). De een wilde de maan, de ander Mars.
April 26, 2022
Interessante analyse van deze tijd vol complotdenkers. Zweistra neemt een erg lange aanloop langs allerlei ingewikkelde redeneringen waarom de hedendaagse complotdenker anders is dan de klassieke; een betoog dat mij door het hoge abstractieniveau niet echt kan overtuigen. Maar hij landt uiteindelijk bij de rol van technologie in deze wereld en de betekenis van 'wonen' - een actieve levenshouding om je omgeving tot een zinvol thuis te maken.
October 18, 2022
Sterk boek qua inzichten in het wat, hoe en waarom van de complotdenker. Het boek is gelaagd en kent per behandeld thema een goede afbakening (bijv. rol van technologie, onderscheid klassieke en hedendaagse complotdenker). Filosofische theorieën weet Zweistra kernachtig maar helder uit te leggen. Het boek lijkt wel haastig geschreven en dito geredigeerd; er is veel herhaling in woord- en zingebruik en enkele voetnoten bevatten foutjes.
November 20, 2021
Boek met twee kanten. Bevat tal van haakjes over complotten en de rol van technologie daarin. Het einde is erg sterk met verwijzingen naar Hannah Arendt. Als je me nu vraagt Wat is een complotdenker, dan haak ik af. Ik verlang bijna naar een heldere definitie. Of zou Zweistra de bedoeling hebben ons aan het denken te zetten.
Absoluut een aanrader.
Absoluut een aanrader.
January 15, 2023
Zweistra geeft in dit boek een goede analyse van de moderne complotdenker en hoe deze verschilt van de klassieke complotdenker. Duidelijk wordt hoe moderne techniek en social media een grote rol spelen.
Het betoog van de auteur is inhoudelijk sterk, met als enige minpunt dat gedachtegangen onnodig herhaald of te uitgebreid beschreven worden, waardoor het zo nu en dan aan scherpte ontbreekt.
Het betoog van de auteur is inhoudelijk sterk, met als enige minpunt dat gedachtegangen onnodig herhaald of te uitgebreid beschreven worden, waardoor het zo nu en dan aan scherpte ontbreekt.
July 7, 2022
‘Het hedendaagse complotdenken is expliciet kwaadaardig. Het maakt misbruik van de mogelijkheden die er zijn om een narratief te ontwikkelen dat op alle punten strijdig is met de realiteit. De complotdenker kiest welbewust de leugen en daarmee het kwaad.’ (p. 240-241)
Read
April 19, 2022Smaakt wel weer naar meer van Cees Zweistra
Displaying 1 - 15 of 15 reviews