What do you think?
Rate this book
Навои
Роман "Навои" - одно из самых крупных произведений Айбека, издан впервые в 1944 г. Автор создал в своем романе исторически правдивый образ замечательного сына узбекского народа Алишера Навои - поэта, мыслителя, гуманиста.
Hardcover
First published January 1, 1942
3 people are currently reading
47 people want to read
About the author
Oybek
13 books4 followers[Oybek - Aibek - Aybek - Aybak - آيبيك] is a nickname; his real name is Musa Toshmuhammedov.
He is a prominent representative of 20th-century Uzbek literature, a poet, scientist and public figure, was born in the family of a local weaver.
After graduating from high school 1922-1925. studied at the Tashkent College of Education and Parenting. After technical school, Aybek entered the Central Asian State University (the current National University of Uzbekistan) at the Faculty of Humanities. In 1930, he began his teaching career at his university, giving lessons in social economics.
Aybek's first work, which opened the way for him to literature, was a collection of poems "Emotions" published in 1926. Aybek's poems are light and airy on a variety of topics.
In 1949 he went on a trip to Pakistan. He sings in his essay Recollection of Pakistan, in the story In Search of the Light, describes the life and aspirations of a kindred nation.
In 1963, the autobiographical novel "Children's Memoirs" was released, where the author tells in detail about his life path.
Aybek was not only a writer, public figure, but also engaged in translations. He translated into Uzbek the novel in verses "Eugene Onegin", "Masquerade" and many works of classical and ancient literature.
Aybek became a member of the Academy of Sciences of Uzbekistan in 1943 and until 1950 was chairman of the humanities at the Academy and first secretary of the Association of Writers of Uzbekistan.
He is a prominent representative of 20th-century Uzbek literature, a poet, scientist and public figure, was born in the family of a local weaver.
After graduating from high school 1922-1925. studied at the Tashkent College of Education and Parenting. After technical school, Aybek entered the Central Asian State University (the current National University of Uzbekistan) at the Faculty of Humanities. In 1930, he began his teaching career at his university, giving lessons in social economics.
Aybek's first work, which opened the way for him to literature, was a collection of poems "Emotions" published in 1926. Aybek's poems are light and airy on a variety of topics.
In 1949 he went on a trip to Pakistan. He sings in his essay Recollection of Pakistan, in the story In Search of the Light, describes the life and aspirations of a kindred nation.
In 1963, the autobiographical novel "Children's Memoirs" was released, where the author tells in detail about his life path.
Aybek was not only a writer, public figure, but also engaged in translations. He translated into Uzbek the novel in verses "Eugene Onegin", "Masquerade" and many works of classical and ancient literature.
Aybek became a member of the Academy of Sciences of Uzbekistan in 1943 and until 1950 was chairman of the humanities at the Academy and first secretary of the Association of Writers of Uzbekistan.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 3 of 3 reviews
January 30, 2020
Ushbu kitob Navoiyning shaxsiyati va uning o'sha davrdagi ijtimoiy, siyosiy va iqtisodiy hayotga ko'rsatgan ta'siri, qilgan ishlarinin yoritib bergan eng sara kitob deb hisoblayman. Kitob qizg'in voqealar, falsafiy gaplar, muhokamalarga boy, shuningdek muallif o'sha davrdagi siyosiy va ijtimoiy hayotni yorqin gavdalantira olgan.
Kitob Navoiyning bolalik va yigitlik davrini aks ettirmagan, balki uning Xurosonda katta shoir va alloma sifatida tanilgandan so'ng, va do'sti Husayn Boyqaroning taxtga o'tirishidan keyingi voqealarni o'z ichiga oladi.
Kitobda voqealar va qahramonlar real faktlar asosida to'planganini yozuvchi ma'lum qilgan, ba'zi voqealar va qahramonlar esa o'ylab topilgandir. Bu kitobni qo'rqay jahonning nodir asarlaridan biri deyish mumkin.
Kitob Navoiyning bolalik va yigitlik davrini aks ettirmagan, balki uning Xurosonda katta shoir va alloma sifatida tanilgandan so'ng, va do'sti Husayn Boyqaroning taxtga o'tirishidan keyingi voqealarni o'z ichiga oladi.
Kitobda voqealar va qahramonlar real faktlar asosida to'planganini yozuvchi ma'lum qilgan, ba'zi voqealar va qahramonlar esa o'ylab topilgandir. Bu kitobni qo'rqay jahonning nodir asarlaridan biri deyish mumkin.
January 11, 2024
Buyuk sevgi bilan yozilgan asar.
Oybek ijodi bilan endi tanishdim. Kitobni o'qib bo'lib uzundan uzun satrlar bilan tanqidlagim keldi chunki adabiy jihatdan ko'pchilik qiladigan maqtovlarga sazovor emas manimcha. Kitobga e'tibor nega uncha katta ekan, deb o'zimdan so'rab, shu roman haqida izlandim. 1942-yilda yozilgan o'zbek tilidagi ilk tarixiy roman ekan. Shu faktni o'zi biroz yumshatdi. Qaysi soha bo'lmasin, unda birinchi bo'lish, chunonchi, kashf qilish juda qiyin ish. Oybek o'zbek adabiyotida oldin uchramagan yangi uslubdagi asarni yozdi. Shuni o'zi Oybekni ardoqlashga yetarli.
Asarni o'zi haqida qo'pol yozaman, uzr. Roman tarixiy shaxslardan va o'ylanma qahramonlardan iborat. Ikkalasi ham sayoz. Yomonlar yomon bo'lgani uchun yomon, ularning ko'nglida insoniylikdan bir parcha ham yo'q. Ular nega salbiy ekanligiga ishora ham yo'q. Yaxshilar esa yaxshi, farishtadek pok. "Umaro nomard, fuqaro mard, fuzalo esa shunchaki sarxush" agar asar tili bilan gapiradigan bo'lsam. Hech qaysi asarda ichkilik bunaqa ko'p uchraganini bilmayman. "Mavlonolar" bari ichkilik va maishatga mukkasidan ketgan kimsalar. Mulozimlarni-ku qo'yaverasiz. Asarga tayanagidan bo'lsak, ularning ishi faqat o'zaro yig'ilib may xo'plash, jirkanchliklar bilan band bo'lish va shuning orasida fuqaroni qiynab yangi soliqlar undirish. Bunaqa hukumat 5-6 yil yashasa katta gap, a Husayn Boyqaro sal kam 40 yil hukmronlik qildi. Mulozim bosh-oxiri hammasi shunaqa rasvo bo'lishi haqiqatga to'g'ri kelmaydi. Sovet davridagi pamfletlaridagi ko'chirmaga o'xshab qolgan shu joyi.
Navoiy deb nomlangan asarda manga Navoiy kamlik qildi. Mulozimlar va saroy tevaragidagi o'yinlar orasida gohida Navoiy uchrab turadi. Albatta, o'sha uchraydigan jumlalarda buyuk bir ko'ngil egasi, nihoyatda ziyrak kishi sifatida gavdalanadi, lekin Navoiy qanday buyuklikka yetgani haqida Oybek gapirmadi. Alisher Navoiy ulug'lugi uning chig'atoy turkchasida chiroyli she'r yozish mumkinligini ko'rsatganida va odil vazir bo'lganligida emas-ku. To'g'ri, asar o'zbek eli uchun dahshatli sovet mustamlakasi davrida yozilgan. U tizim bor mafkuralarni oyoq osti qilib o'rniga bolshevizmni tiqishtirdi. Balki shu senzura Navoiy shaxsiyatini to'liq yoritishga yo'l qo'ymagandir.
Alisher Navoiy tasavvuf shoiri edi. Aynan shu, dinni qattiq tutkanligi, uning insoniyligini yuksaltirdi. Shuning uchun u zot adolatparvar edi, saltanatda biror lavozimga yoki taxtga qiziqmadi. U bundan buyuk edi. Dinga kuchli rioya qilganidan Nizommiddin degan laqabni oldi. Shu juda kerakli tafsilotlardan bu roman quruq qolgan. Soxta fuzaloning ichkilik va raqs yig'ilishlarida Navoiy ham o'tirishini Oybek qog'ozga qoralaganligini ko'rib shokka tushib qoldim. Bilmadim, yozuvchi qaysi manbalarga tayanib bunday narsani yozdi ekan, lekin haqiqatdan juda uzoq narsaga o'xshayapti. Navoiydek solih kishilarga begona bu. Navoiyning tarjimai holini o'rganib bugungi adiblar yangi bir roman yozishlari shart! Navoiy haqida qancha gapirilsayam kam.
Shu kamchiliklarga qaramay, Oybekning bu asari katta o'rin egallaydi. Odil Yoqubovning Ko'hna dunyo va Ulug'bek xazinasi, man juda sevgan, Pirimqul Qodirovning Yulduzli tunlar kabi tarixiy asarlarning paydo bo'lishiga shu roman zamin bo'ldi.
5dan 2 yulduz.
Oybek ijodi bilan endi tanishdim. Kitobni o'qib bo'lib uzundan uzun satrlar bilan tanqidlagim keldi chunki adabiy jihatdan ko'pchilik qiladigan maqtovlarga sazovor emas manimcha. Kitobga e'tibor nega uncha katta ekan, deb o'zimdan so'rab, shu roman haqida izlandim. 1942-yilda yozilgan o'zbek tilidagi ilk tarixiy roman ekan. Shu faktni o'zi biroz yumshatdi. Qaysi soha bo'lmasin, unda birinchi bo'lish, chunonchi, kashf qilish juda qiyin ish. Oybek o'zbek adabiyotida oldin uchramagan yangi uslubdagi asarni yozdi. Shuni o'zi Oybekni ardoqlashga yetarli.
Asarni o'zi haqida qo'pol yozaman, uzr. Roman tarixiy shaxslardan va o'ylanma qahramonlardan iborat. Ikkalasi ham sayoz. Yomonlar yomon bo'lgani uchun yomon, ularning ko'nglida insoniylikdan bir parcha ham yo'q. Ular nega salbiy ekanligiga ishora ham yo'q. Yaxshilar esa yaxshi, farishtadek pok. "Umaro nomard, fuqaro mard, fuzalo esa shunchaki sarxush" agar asar tili bilan gapiradigan bo'lsam. Hech qaysi asarda ichkilik bunaqa ko'p uchraganini bilmayman. "Mavlonolar" bari ichkilik va maishatga mukkasidan ketgan kimsalar. Mulozimlarni-ku qo'yaverasiz. Asarga tayanagidan bo'lsak, ularning ishi faqat o'zaro yig'ilib may xo'plash, jirkanchliklar bilan band bo'lish va shuning orasida fuqaroni qiynab yangi soliqlar undirish. Bunaqa hukumat 5-6 yil yashasa katta gap, a Husayn Boyqaro sal kam 40 yil hukmronlik qildi. Mulozim bosh-oxiri hammasi shunaqa rasvo bo'lishi haqiqatga to'g'ri kelmaydi. Sovet davridagi pamfletlaridagi ko'chirmaga o'xshab qolgan shu joyi.
Navoiy deb nomlangan asarda manga Navoiy kamlik qildi. Mulozimlar va saroy tevaragidagi o'yinlar orasida gohida Navoiy uchrab turadi. Albatta, o'sha uchraydigan jumlalarda buyuk bir ko'ngil egasi, nihoyatda ziyrak kishi sifatida gavdalanadi, lekin Navoiy qanday buyuklikka yetgani haqida Oybek gapirmadi. Alisher Navoiy ulug'lugi uning chig'atoy turkchasida chiroyli she'r yozish mumkinligini ko'rsatganida va odil vazir bo'lganligida emas-ku. To'g'ri, asar o'zbek eli uchun dahshatli sovet mustamlakasi davrida yozilgan. U tizim bor mafkuralarni oyoq osti qilib o'rniga bolshevizmni tiqishtirdi. Balki shu senzura Navoiy shaxsiyatini to'liq yoritishga yo'l qo'ymagandir.
Alisher Navoiy tasavvuf shoiri edi. Aynan shu, dinni qattiq tutkanligi, uning insoniyligini yuksaltirdi. Shuning uchun u zot adolatparvar edi, saltanatda biror lavozimga yoki taxtga qiziqmadi. U bundan buyuk edi. Dinga kuchli rioya qilganidan Nizommiddin degan laqabni oldi. Shu juda kerakli tafsilotlardan bu roman quruq qolgan. Soxta fuzaloning ichkilik va raqs yig'ilishlarida Navoiy ham o'tirishini Oybek qog'ozga qoralaganligini ko'rib shokka tushib qoldim. Bilmadim, yozuvchi qaysi manbalarga tayanib bunday narsani yozdi ekan, lekin haqiqatdan juda uzoq narsaga o'xshayapti. Navoiydek solih kishilarga begona bu. Navoiyning tarjimai holini o'rganib bugungi adiblar yangi bir roman yozishlari shart! Navoiy haqida qancha gapirilsayam kam.
Shu kamchiliklarga qaramay, Oybekning bu asari katta o'rin egallaydi. Odil Yoqubovning Ko'hna dunyo va Ulug'bek xazinasi, man juda sevgan, Pirimqul Qodirovning Yulduzli tunlar kabi tarixiy asarlarning paydo bo'lishiga shu roman zamin bo'ldi.
5dan 2 yulduz.
March 6, 2021
Kitobning bir joyiga kelganda o'zimni yig'idan to'xtata olmadim - Navoiy o'ldi...
Qancha vaqt yig'laganimni eslay olmayman, lekin shunisi aniq esimdaki yaqinlarim oldimga kelib o'ta xavotirda nima bo'lganini so'ray ketishdi - Navoiy o'ldi dedim men. Shu payt onamning ko'zlarida yoruqlik - tashvish ariganlik hissi ko'rindi. Men nima bo'libdi debman, Navoiyning vafot etganiga necha asrlar bo'lgan qizim dedilar. Shoirni faqat she'rlari uchun e'zozlashadi deb o'ylaysizmi?
Yo'q, shoirni she'rlari va hayotlikdagi vaqtida jamiyatlarini isloh qilish uchun qilgan harakatlari (ingliz tilida commitment deymizmi) uchun yaxshi ko'rishadi. Menchi? Men Navoiyning o'rnak olguvlik hislatlari bilan yaxshi ko'raman, insoniyligi va jamiyatni qayg'urganligi uchun ham o'qib tushunishga qiyin bo'lgan asarlarining ba'zilari o'qiganman maktablik darvrlarim. Hurmatim bu insonga shunchalik oshgandiki, hattoki Oybekni (asar muallifi) asarni shu darajaga yetkazib yozgani uchun juda hurmat qilaman.
O'zbekmisiz? Albatta shu kitobni ochiq qalb bilan (open-minded bo'lib) o'qib ko'ring.
Asarni katta taassurotlar bilan tugatishingiz aniq. Siz buni qayerdan bilasiz deysizmi?
- Chunki o'qiganimdan deyarli 12 yil o'tib hali ham shu fikrdaman, hali ham asar voqealari ko'z oldimda turibdi. Navoiy deganda hali ham ular haqida o'qiganlarim gavdalanib meni o'zimdan ham kattaroq ishlarga qo'l urushga undaydi. Shuning o'zi yetarli emasmi Sizga?
Qancha vaqt yig'laganimni eslay olmayman, lekin shunisi aniq esimdaki yaqinlarim oldimga kelib o'ta xavotirda nima bo'lganini so'ray ketishdi - Navoiy o'ldi dedim men. Shu payt onamning ko'zlarida yoruqlik - tashvish ariganlik hissi ko'rindi. Men nima bo'libdi debman, Navoiyning vafot etganiga necha asrlar bo'lgan qizim dedilar. Shoirni faqat she'rlari uchun e'zozlashadi deb o'ylaysizmi?
Yo'q, shoirni she'rlari va hayotlikdagi vaqtida jamiyatlarini isloh qilish uchun qilgan harakatlari (ingliz tilida commitment deymizmi) uchun yaxshi ko'rishadi. Menchi? Men Navoiyning o'rnak olguvlik hislatlari bilan yaxshi ko'raman, insoniyligi va jamiyatni qayg'urganligi uchun ham o'qib tushunishga qiyin bo'lgan asarlarining ba'zilari o'qiganman maktablik darvrlarim. Hurmatim bu insonga shunchalik oshgandiki, hattoki Oybekni (asar muallifi) asarni shu darajaga yetkazib yozgani uchun juda hurmat qilaman.
O'zbekmisiz? Albatta shu kitobni ochiq qalb bilan (open-minded bo'lib) o'qib ko'ring.
Asarni katta taassurotlar bilan tugatishingiz aniq. Siz buni qayerdan bilasiz deysizmi?
- Chunki o'qiganimdan deyarli 12 yil o'tib hali ham shu fikrdaman, hali ham asar voqealari ko'z oldimda turibdi. Navoiy deganda hali ham ular haqida o'qiganlarim gavdalanib meni o'zimdan ham kattaroq ishlarga qo'l urushga undaydi. Shuning o'zi yetarli emasmi Sizga?
Displaying 1 - 3 of 3 reviews