Jump to ratings and reviews
Rate this book

Werk is geen oplossing

Rate this book
Werk is geen oplossing, maar een probleem. We proberen onze bestaanszekerheid te bouwen op de stabiliteit van werk, maar juist werk is nu hoogst onbetrouwbaar. Het vraagt altijd meer van ons, verandert voortdurend de voorwaarden, en is het liefst vaag over de toekomst. Geen wonder dat iedereen moe is en niemand tijd heeft.

In 'Werk is geen oplossing' laat Marguerite van den Berg zien dat het anders kan én moet. Zij deelt verhalen over onzekerheid en over daden van verzet. Dit boek is voor iedereen die op adem wil komen en op zoek wil naar een ander bestaan.

"Dit boek toont 'precair werk' in al zijn genadeloosheid. Marguerite van den Berg stelt precies de goede vragen, maar wijst ook alternatieven aan. Daarvoor is het hoog tijd." - Marcel Ham, hoofdredacteur 'Sociale Vraagstukken'

'Waarom moeten we eigenlijk zo hard werken? Wie beslist dat? Dit is een noodzakelijk een absoluut actueel boek.' - Anja Meulenbelt, schrijfster, activiste, feministe

'Vanuit onze gemeenschappelijke uitputting zet Marguerite van den Berg aan tot de politisering van onze situatie om ons uit de houdgreep van werk te bevrijden.' - Prof. Dr. Gloria Wekker, emerita professor Gender Studies

186 pages, Paperback

First published October 1, 2021

21 people are currently reading
464 people want to read

About the author

Marguerite Van Den Berg

3 books6 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
51 (23%)
4 stars
111 (52%)
3 stars
45 (21%)
2 stars
6 (2%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 29 of 29 reviews
Profile Image for Dennis.
69 reviews
January 13, 2022
Met een combinatie van activistische en academische taal laat Marguerite van den Berg zien dat het voor heel veel mensen geen zin heeft om harder je best te doen voor betaald werk. In 'Werk is geen oplossing' toont ze aan dat je vaak toch niet echt kans maakt op hoger loon, leuker werk of meer sociale zekerheid.

Puntje van kritiek is dat ze vaak het kapitalisme aanvalt, alsof dit gedachtegoed een actor op zich is. Wellicht had ze vaker concrete voorbeelden kunnen aanhalen van kapitalisten. Laat de tegenstander aan het woord om ze daarna kapot te maken, zo gezegd. Ook zou ze vaker een bron kunnen aanhalen bij een uitspraak als: "En vaak zijn plunderaars zich veel meer bewust van de politieke implicaties van hun handelen dan gedacht". Wanneer ben je je ergens bewust van? Wanneer is iets politiek? Wie dacht dat het anders was, dan? Waar blijkt dit uit...?

Echter, Van den Berg haar maatschappijkritiek weegt daar zeker tegenop. Progressieven van sociaal-democratische of marxistische snit valt ze ook aan. Deze kritiek is w.m.b. tweeledig. In de eerste plaats omdat ze emancipatie definiëren als betaalde banen creëren. Dat hebben ze gemeen met neo-liberalen, zij het dat progressieven voor hogere lonen en meer baanbehoud zijn. Maar zodra iemand individualistisch een betaalde baan gaat doen, heeft die automatisch minder tijd om zgn. reproductieve arbeid te verrichten. Dit is (veelal onbetaald) werk dat gaat over kinderen (op)voeden, opruimen, sociale activiteiten, en zorgen voor zingeving en gemeenschap. Bovendien, kapitalistische bedrijven zullen altijd een manier zoeken om ons harder te laten werken voor minder geld.

Deze dominante opvatting van emancipatie en werk is, in de tweede plaats, niet verenigbaar met de emancipatie van vrouwen en mensen van kleur. Feminisme wordt immers vaak gedefinieerd als 'meer vrouwen moeten betaald werk doen'. Het probleem is echter dat die reproductieve arbeid dan blijft liggen. Deze wordt uitbesteed aan anderen -veelal vrouwen (van kleur)- die mogen schoonmaken, koken en passen op de kinderen. Vervolgens hebben zijzelf geen tijd om de reproductieve arbeid in hun eigen leven (goed) te doen. Vermarkting en de staat duwen ons alleen maar verder richting betaalde arbeid, waar bedrijven vooral financieel van profiteren.

Zo laat Van den berg goed zien dat klassenemancipatie, feminisme en anti-racisme elkaar ook in de weg zitten, pijnlijk genoeg. Gelukkig draagt ze hier oplossingen voor aan, die voor sommige misschien wat vaag klinken. We zouden meer collectief moeten doen in zgn. commons, en ervoor waken dat die arbeid niet verMarkt. Commons zijn gemeenschappen groot en klein waarin we voor elkaar zorgen. Dat kan zijn iemand die haar hele boekencollectie openstelt, of een gezelschap dat meer in samenwerking voor al hun kinderen zorgt. Ook moeten we, als dat lukt, veel vaker 'nee' zeggen tegen onze werkgevers. Eén tip van Van den Berg is om verhalen over werkweigeren te delen. Nou okay. Daar komt ie.
(De namen hieronder zijn flink gefingeerd)

Er was eens een magazijn:
"Hmnou, mooi", dacht ik terwijl ik zat te lezen in de kantine op werk. Een collega, P geheten, kantelde zijn hoofd om de titel van het boek te zien. "[Linkse] propaganda aan het lezen?", grapte P. "Kapitalisme komt er niet echt goed vanaf, nee", antwoordde ik, "maar als het je troost: marxisme ook niet". Ik vervolgde over het boek: dat harder je best doen voor je betaalde baan vaak persoonlijk en maatschappelijk niet zo'n zin heeft. Collega S merkte op van "ja, maar eten is ook wel chill". Ik: "Ja, maar als je in dit magazijn ineens harder gaat werken, kun je dan meer eten kopen?" De ogen van onze teamleider, R, begonnen te fonkelen. "Dát zou chill zijn..." (Uit eten gaan is één van zijn hobby's).

R verklaarde dat als je iedereen zou moeten betalen naar hoe hard ie hier werkt, je grote loonverschillen zou krijgen. "Laatst nog," vertelde R, "werd collega V gemaand toch net iets harder te lopen, hmaarja, dat gaat ie natuurlijk niet doen". Dus wij lachen. Vaak worden V (en collega O trouwens ook) ervan beschuldigd niet hard te werken. Ik spreek V niet zoveel, en vraag me af of zijn (in)activiteit bewust politiek is. Na het lezen van dit boek hoop ik van wel. P, collega B en een aantal anderen zeggen over zichzelf wel eens dat ze hard werken. Grappend, weliswaar, maar ze geloven denk ik ook wel dat er een kern van waarheid in zit. En, cruciaal: dat dat ze iets brengt. Van oud-collega D weet ik dat ie het deed omdat voor zijn gevoel de tijd dan sneller ging.

Ook van teamleider C zegt iedereen dat ie de werksituatie vaak bemoeilijkt. "Zie je", zei ik, "je kan iemand wel meer betalen, maar soms creërt ie gewoon meer werk. Meestal ga ik niet eens naar 'm toe met een vraag, want dat kost heel veel tijd. Ik weet wel dat niet iedereen zo moet gaan doen, maar..." R: "Nou ja, dat is op zich wel chill, want C en ik hebben ook maar twee handen en..." ik: "Die van jou, bedoel je?" R: "Touché."

Een hoger loon kan niet echt onze motivatie zijn, noch leidt het tot betere werknemers. Dreigend ontslag ook niet, want dat gebeurt toch wel als een bedrijf of overheid vindt dat de economische situatie het vereist. In plaats daarvan gaat het ons vooral om sociale status. Het lijkt erop dat we ons zo tegen elkaar uit laten spelen, en vergeten collectiever te denken. Ik denk dat ik zelf ondertussen wel genoeg sociaal kapitaal heb opgebouwd in deze groep. Dus kan ik het maken geen stap te veel meer te zetten. R: "je hoeft ook geen stap te veel te zetten, als je ze maar in de goeie richting zet."

De goeie richting is in dit geval minder hard werken, en zoveel mogelijk energie overhouden voor zingeving in mijn leven. Althans, als we Van den Berg moeten geloven, en goeddeels doe ik dat.
Profile Image for Marloes.
5 reviews
May 5, 2022
Toegankelijk geschreven zonder simplistisch te worden. Net als in de hoorcolleges die ik van haar volgde, legt Marguerite van den Berg duidelijk en overtuigd haar punt uit, zonder belerend te worden.
Ik moest lachen om het stukje over tactieken om tijd terug te stelen van de baas, want ik heb dit boek onder werktijd gelezen.
Profile Image for Marieke Dwarswaard.
55 reviews5 followers
April 9, 2022
Goed en toegankelijk geschreven, stevig onderbouwd en de auteur draagt veel interessante punten aan. Toch een ster aftrek omdat ik enigszins onbevredigd achterblijf, en ik kan niet helemaal duiden waar dat door komt.
Profile Image for Aike.
421 reviews9 followers
July 7, 2024
belangrijk boek. ik ben niet de juiste persoon om dit te beoordelen maar voor zover ik dat kan: kraakheldere uitleg van soms moeilijke begrippen rond precarisering & commons, met veel duidelijke voorbeelden (uit verschillende vormen van werk) hoewel af en toe in beetje stoffige taal. hoofdstuk 'werk is geen emancipatie' zou verplichte kost voor (witte) feministen moeten zijn, & stipt belangrijke misverstanden aan rond werk binnen hedendaags (wit) feminisme, waarbij het de standaard uitwegen uit paradoxen om werk (moet dan al het zorg 'werk' worden om gewaardeerd te worden?) ontwijkt door de radicalere stelling dat we werk uberhaupt niet als hoogste/belangrijkste goed moeten waarderen (of als oplossing moeten zien, etc)
Profile Image for Frank Keizer.
Author 5 books46 followers
February 2, 2022
Een inspirerend boek om te leren werkloos te worden en tijd terug te stelen van de baas, door te vertrouwen op wat we elkaar kunnen geven.
Profile Image for Gerko.
98 reviews1 follower
January 9, 2023
Van dit boek gaat mijn rode hart sneller kloppen. Morgen extra lang lunchen!
Profile Image for Julia.
59 reviews8 followers
February 8, 2022
Boek dat ingewikkelde theorie afwisselt met heel praktische en herkenbare voorbeelden. Inspirerend en eye opening. Vandaag meld ik me ziek!
Profile Image for Geertje.
102 reviews4 followers
August 30, 2022
Veel herhaling door het boek heen maar verfrissend en activistisch.
867 reviews5 followers
March 26, 2023
Het boek was toch wat diepgaander dan ik had verwacht , waardoor het niet heel vlot leest , ik heb wat er wat bedenkingen bij , iedereen ( de meeste ) hebben graag goed werkende spullen of diensten tegen een prijs die betaalbaar is voor iedereen ( de meeste ) enzo probeert men werk te creëren ( het nadeel is dat er ook een maximale winst moet (?) behaald worden )
Het voorbeeld van de commons vind ik mss moeilijker toepasbaar ( het komt toch weer neer op werkverdeling) bij afgelegen stammen in moeilijke omstandigheden Bv jungle , Noordpool enz is het noodzakelijk, de stammen zijn klein en overleven erbuiten is bijna onmogelijk , in grote stukken van de wereld leven de mensen dichter op elkaar en lopen de stammen door elkaar en is het kapitalistisch systeem toch wat gebaseerd op concurrentie met bijhorend valsspelen waardoor het oprichten van commons met bijhorend vertrouwen moeilijker wordt ,
Ik ben het wel eens dat men het einde van de rek op de verdeling van werk en kapitaal niet moet opzoeken , en dat het werktoneel beter geschreven kan worden dan het nu is ,
Profile Image for Bram van Kooten.
4 reviews
July 22, 2025
Vurig, radicaal, eclectisch. Er wordt zeker veel goede kritiek geleverd op de status als 'vanzelfsprekend' die werk kent in onze maatschappij. Echter worden bepaalde spanningen tussen hedendaags kapitalisme en vormen van postkapitalisme niet echt goed doorgetast, zoals die tussen individuele zelfontplooiing en collectivistische plichten, Arendt en Marx, basisinkomen als liberale pleister of als socialistische zekerheidsvoorziening. Desondanks worden er veel goede perspectieven uitgelicht en zette het mij zeker aan het denken. Hoewel er geen coherent raamwerk uit voortkomt die we kunnen gebruiken wordt de vanzelfsprekendheid van werk goed aan de kaak gesteld, een begin om morgen een echte oplossing te vinden.
Profile Image for Roos Ferrero.
68 reviews
March 3, 2025
Vond het lijstje met tips praktisch en daardoor fijn. Werkweigering op grote schaal als staking zie ik nu niet voor me; ben bang dat veel mensen het zich niet kunnen veroorloven. Zeker zzp’ers kunnen het niet altijd, want dan worden ze vervangen misschien wel. Maar wel een goed idee om de bazen wakker te schudden en dingen te eisen, denk ik?

Voelde me dommig, snapte veel in de eerste helft niet omdat dat niet concreet leek. Theoretisch. Veel quotes en aanhalen van denkers waar niet dieper op wordt ingegaan.

Waarschijnlijk miste ik de nodige voorkennis.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Will.
488 reviews1 follower
August 6, 2022
Ja!!! In een ruk uitgelezen. Verzet je tegen werken (in loondienst), tegen de uitputtingsslag van het kapitalisme op onze lichaam, tegen de extractie van onze aarde! Laten we aub grootschalig en langdurig gaan staken. Wie doet er mee?
Profile Image for Wendy.
56 reviews5 followers
October 17, 2022
Ondanks de voetnoten is dit boek geschreven als een essay. Het is goed dat dit het onderwerp 'we zijn allemaal moe en hebben geen tijd' aangekaart wordt. Maar de 'oplossingen' zijn hetzij lastig uitvoerbaar, hetzij een open deur. Het had wat mij betreft ook in 5 pagina's samengevat kunnen worden.
3 reviews
December 3, 2023
“Iedereen is moe, niemand heeft tijd. Dat is het voorstel voor verbinding in dit boek. Daarom is het een refrein waarnaar ik terug zal keren. Zonder te doen alsof we gelijk zijn, kunnen we op zoek naar dat wat we gemeen hebben.”

Hup Marguerite!
Profile Image for Anouk de Vlieg.
8 reviews
November 18, 2024
In essentie een krachtige boodschap die goed verpakt is. Gekocht naar aanleiding van een podcast/interview over dit boek. Toen ik het boekje dicht kon doen vroeg ik me wel af wat dit boek voor meerwaarde heeft gehad naast wat al in de podcast gedeeld was.
Profile Image for Hazel .
102 reviews2 followers
November 17, 2025
3.5 Stars

This book was interesting, and a surprisingly quick and accesible read. I read this for my bookclub, and I am very curious to see what the discussions around this book will be like.

If you have read many similar works (like the often referenced feminism for the 99%) a lot of this book will not be new to you. Still, there were a few topics that made me think some more. The examples are very Netherlands-specific, which also provided an interesting perspective for this Belgian.
479 reviews1 follower
January 1, 2022
Interessant. Ik ben het heel eens met de analyse dat werk niet het belangrijkste kan/moet zijn. Snap daarentegen niet helemaal de switch naar de ‘commons’.
Profile Image for Bas Romijn.
24 reviews1 follower
January 14, 2022
Een analyse over vele hedendaagse arbeids- en persoonlijke problemen. Met een activistische oplossing. Verrassend en vernieuwend!
68 reviews
August 13, 2022
Geweldig inspirerend boek. Marguerite van den Berg is standvastig en duidelijk. Ze opent deuren en maakte me enthousiast.
1 review
January 28, 2023
Een goede beschouwing, met uitleg, en historische referenties. Daarnaast is het verfrissend om te zien hoe bepaalde lessen in de praktijk gebracht kunnen worden.
Profile Image for Nikki.
1,144 reviews17 followers
February 10, 2023
Een geweldig interessant boek dat je uitnodigt om vastgeroeste aannames in vraag te stellen. Vooral het laatste deel, waarin de auteur concrete alternatieven bespreekt, was een eye-opener.
Profile Image for Maarten.
Author 1 book3 followers
May 4, 2023
Scherpe bevraging van rol van werk in ons leven en samenleven, met interessante en soms radicale oplossingsrichtingen.
Profile Image for Kyra.
107 reviews
June 5, 2023
Uiteindelijk toch uitgelezen na een pauze van een paar maanden. Voel me bij de tweede helft wederom net zo geïnspireerd als bij de eerste helft
Profile Image for Bart.
57 reviews4 followers
June 30, 2023
Iedereen moet dit lezen.

TROUWENS download Storygraph en voeg me toe (Bartvdz) het is leuker, mooier en niet van Amazon
4 reviews
November 5, 2021
Erg interessant en veel herkenning. 
De centrale boodschap in dit boek zou veel meer mogen leven in onze samenleving. 

Jammer van het taalgebruik. 
Het taalgebruik is hier en daar heel academisch en vaak gewoon onnodig complex. Dat is erg jammer, want het is daardoor veel minder toegankelijk voor een groter publiek. 
Displaying 1 - 29 of 29 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.