Wedloop met een nova

by Carl Lans

onder camouflage van een reclamestunt steunen de Grote Mogendheden een wanhoopspoging de verre planeet Saturnus te bereiken. Met hun verborgen hulp is het proefterrein Schiermonnikoog - gelegen in de gedempte Waddenzee - in een jaar tijds uitgebouwd tot een reusachtige raketbasis van waaruit de expeditie opstijgt. Ze wordt begeleid door het gejuig van miljoenen.
Doch nauwelijks in de buitenaardse ruimte gekomen, krijgen captain Ros en zijn team te kampen met een serie dodelijke gevaren en menselijke problemen. Tenslotte onstaat een ondraaglijke spanning tussen de expeditieleden wanneer blijkt dat zich een saboteur onder heb verbergt.
Talloze malen gaat het erop of eronder. Doch maast de humane maar jonge captain Ros staat de oudere, onaandoenlijke dr. Thomson, die steeds, door methodisch ingrijpen, het ergste voorkomt.

277 pages, Paperback

Published May 1, 1966

Reviews

[Johan Haneveld · Rating 4 out of 5]

Ik kan geen objectieve bespreking schrijven van dit boek. Ik las het (en het vervolg 'Testwerelden van de galaxie') namelijk meerdere malen als jonge tiener, omdat mijn vader ze in de kast had staan en ik alles las dat SF leek te zijn. Bij het herlezen nu merk ik dat het van grote invloed is geweest op mijn eigen schrijven. Was het toevallig dat de hoofdpersoon van de eerste boeken die ik als tiener schreef Joost heette? Of dat in mijn debuutroman 'Neptunus' iemand tollend van het ruimteschip wegdrijft en door een ander moet worden teruggehaald? Of dat Hal Denbris - eerst bijfiguur en daarna hoofdpersoon van vervolg 'De derde macht' wel heel veel weg heeft van een personage uit deze verhalen?
Ja, ik zie ook wel enkele tekortkomingen. De enige andere recensie van dit boek op Goodreads geeft het maar één ster en dat is vanuit het perspectief van de recensent waarschijnlijk helemaal terecht. Het taalgebruik is archaisch terwijl het boek anderzijds voor een YA-publiek geschreven lijkt te zijn, de 'infodumps' zijn niet zo elegant, de dynamiek tussen de hoofdpersonen wel heel erg tot het dramatische opgedreven en de man/vrouw-verhoudingen vanuit onze tijd gezien wel wat twijfelachtig.
Maar als je bedenkt dat dit boek in 1966 verscheen, maar gebaseerd was op een hoorspel van eind jaren '50 en Nederland destijds geen sterke eigen SF-traditie kende, vallen vooral de positieve aspecten op. De wetenschap (banen van planeten en ruimteschepen, de levensloop van sterren, de ringen van Saturnus) komt nog steeds overtuigend over-in de kern heeft dit boek eenzelfde plot als 'Project Hail Mary'. De misschien onwaarschijnlijke uitvindingen van einzelgängers (destijds nog een vaste trope in de SF) worden in de loop van het verhaal uitgeschakeld en kunnen geen wonderen verrichten. Ideeën over buitenaardse levensvormen die ontstaan in de zon deden me denken aan verhalen van Stephen Baxter en ook het spel met het multiversum en alternatieve realiteiten vond ik modern aandoen. Wat me ook opviel was hoeveel de auteur (misschien houterig, dat geef ik toe) inging op de psychologie van de personages, die allemaal van elkaar verschilden en onderlinge wrijving vertoonden. Ze hebben allemaal tekortkomingen en die veroorzaken problemen. In de 'golden age' van de SF was dat nog niet zo gebruikelijk en leken de hoofdpersonen vaak meer op de onverstoorbare dr. Thomson, die overal een handige oplossing voor weet te suggereren. Toch weet de auteur de personages, zelfs terwijl er onderlinge wrijving is, sympathiek te houden. Ook Elsje (een vanuit moderne blik gezien cringeworthy personage) maakt veel groei door in het verhaal en kan uiteindelijk op de sympathie van de lezer rekenen.
De situatie aan het eind suggereert dat het vervolg heel verschillend zal zijn, maar dat er ook veel op het spel staat. Ik heb het natuurlijk als tiener gelezen, maar ik ga ernaar op zoek, want ik wil ook dat nog wel een keer lezen.
De verhalenbundel 'Werelden onder de horizon' van Carl Lans was een van de eerste, zo niet de eerste, SF-bundel van een Nederlandse auteur en bevat ook fantastische verhalen die ik echt kan aanraden. Ook die moet ik maar een keer herlezen ...

[John Tetteroo · Rating 1 out of 5]

Lieve Help! Rotterdammers en Vlaardingers in de ruimte... Ik had dit moeten vreten als doorgebakken buikspek. Dirk, het genie uit Vlaardingen, dubbel gemankeerd, omdat hij in de nieuwe orthodoxe tijden ook nog eens uit Vlaardingen komt, vind de sneller dan het licht radio uit en krijgt er niet eens de Nobelprijs voor. Helaas voor onze maasstad en aanpalende gemeenten is dit verhaal onleesbaar geworden. Het is dubbel gemankeerd, niet alleen is het hopeloos slecht geschreven, maar het is ook nog eens hopeloos gedateerd. Laten we er aan toevoegen dat Carl Lans ook nog eens een archaïsch soort Neerlands gebruikt en dan is het alreeds volkomen onleesbaar geworden.

Je kunt alleen begrijpen dat dit ooit is uitgegeven als je weet dat Carl ook hoofdredacteur en vertaler van de SF Tijgerreeks was en er een milde publiciteit op gang was gekomen toen dit verhaal in 1961/62 als hoorspel werd uitgezonden. Het verklaart ook meteen waarom ik de meeste vertaalde SF uitgaves in de tijgerreeks met kromme tenen zit te lezen. De letterlijke vertalingen van zegswijzen in het Engels zijn niet van de lucht. Jeetje.. wat een modderige ervaring. Wederom is alleen de cover-art nog enige ster waard.Het verhaal zelf, daar kwam ik niet doorheen. Ik heb het voor het einde opgegeven.