Toplu Şiirler 1

by Gülten Akın

Anadolu'da Celali Isyanlannın 1603'ten 1610'a kadar süren
döneminde bir büyük göç vardır. Halk buna "büyük kaçgun­
luk" demiştir. Bu dönemde çok kişi çiftlerini bozarak, köylerini
bırakarak, göçınüşlerdir. Kentlere, kasabalara göçmüşlerdir. Ka­
lelere, palankalara sığınmışlardır. Ulaşılması güç, sarp, orman­
lık yerlerde kurduklan yeni köylere taşınmışlardır. Doğuya, sı­
nır illerine göçmüşlerdir. Genç olanlar, güçleri yerinde olanlar,
levent bölüklerine karışmışlardır.
Niye göçmüştür halk?
Devletin gücü tükenmiştir çünkü. Vergi alma yöntemi
boyuna değiştirir olmuş, yasaya, geleneğe bakmadan, reayaya,
kaldırabileceğinden fazla vergi yüklemiştir. Özellilde topraktan
alınan vergileri çeşitlendirip artırmıştır.
Dirlik erbabı, ümera, "tekllif-i şakka" suretde salmalar
toplar olmuşlardır.
Ulufeliler (Yeniçeri, acemoğlanı, sipahi, silahtar vb.), cihet
sahipleri (kadı, müderris, naip), ellerinde nakit toplanm kişi­
ler, tefecilik yoluyla köylüyü borca batırmışlardır.
Para darlığı, ellerindeki toprağın yok pahasına ellerinden
çıkması sonucunu doğurmuş, "askeriler'', yerliden kudretlu
olanl, geniş çifter oluşturmuşlar, reayayı angarya çalıtır­
maya başlamışlır.
Sekban, levent, suhte soyguncu bölükleri, köylerden hiç
eksik olmamış, köylünün mal, can, ırz güvencesi kalmamıştır. "Büyük kaçgunluk", Anadolu halkının tümüyle ayakta ol­
duğu bir dönemdir.
1940'lardan bu yana, göç nedenleri oldukça değişmiş de ol­
sa, yoğunluğu artarak süren yeni bir göç dönemini yaşıyoruz.
Göçenler, köylerin eli iş tutan genç insanlandır. Bu diri iş­
gücü, önceleri kentler içine, çevresindeki sanayi koliarına ge­
rekmiştir. Bir yandan köy iterken, öte yandan kent, daha çok
para, daha uygarca yaşama özlemlerini kullanarak, çekmiştir.
Ata yurdundan, baba ocağından ıralacak kadar gözüpek,
diri, atak olanlar, sular gibi yürüşler, tarizdeki kaleler,
palankalar yerine, geceondular kurmuşlardır.
Çevirmişler koca kentlerim gecekondulanyla, korun­
muş, bannmışlard.
Kentlerin eski oturanın yakınmn, bu kıyılaan
doğru iri iri soluyan dev için, bir karıcanı soluğu gibi gel­
mektedir artık. Türkiye'nin toplumsal gelişmesi, ekonomik sıç­
raması, demokratikleşmesi, bu devin ellerindedir. Ve dev, elleri­
nin bilincindedir.
Destanımız "Seyran", bu büyük olgunun çizgilerin taşıyor.
Çizgilerin daha yoğun olmayışı, salt bizim kusurumuz değil,
sıkı dönemlerin.
1972-75 arasında yazıldı. Az eklendi çok ayıklandı.
Diliyoruz ki, bu "Seyran", ''Büyük Halk Destanı"mızın bir
girişi sayılsın.
Aralık 1978

Unknown Binding

Published October 1, 2000

About the author

Gülten Akın is a female poet, born in 1933. Her poetry is considered culturally significant to Turkey.