Een man verdwijnt. Zelf weet hij niet waarheen, maar niets zal hem tegenhouden. Hij ijlt naar een verboden gebied waar zich, als een kloppend hart, een gebouw bevindt dat langzaam door de natuur wordt overwoekerd. De man ontmoet een beer, een koolmees, vlinders, een ekster – maar is het wel een ekster? In geheime holtes van het gebouw vindt de man lichamen. Zijn ze echt of zijn ze herinneringen? Zijn ze nog in leven? Wat betekent dat licht dat als een halo om de lichamen hangt? En waarom giet de man benzine over de vloer van de kamers? Lichamen is een hartstochtelijke liefdesverklaring aan de taal, aan beelden die beter nog dan herinneringen samenvallen met wat er in onze levens echt gebeurd is.
Ik heb de nieuwe novelle van de Vlaamse schrijver Peter Verhelst gelezen. In Lichamen dwaalt de hoofdfiguur door een appartementsgebouw, hij lijkt alleen op de wereld te zijn, iedereen is gevlucht, planten en dieren hebben alles heroverd. De sfeer is broeierig. Alles woekert. (Het woord woekeren is een uitstekend woord voor alles wat er in dit boek gebeurt.)
Overal zijn er dieren: honden, een koolmees, een beer. Hij ziet mensen met vogelkoppen. De man is in gevaar, er is dreiging, hij is bang en paranoïde. Hij draagt een wapen en gaat op zoek naar verborgen ruimtes, soms ontdekt hij een lichaam. Soms bekijkt hij een filmpje op zijn gsm. Hij leeft in zijn gedachten.
Het lezen van Lichamen is een belevenis: langzaam dringt er tot je door wat er echt aan de hand is, en zelfs dagen na het uitlezen zijn er stukjes die op hun plaats vallen. Lichamen is kort, slechts 140 bladzijden, en onvergetelijk. Het boek is schitterend geschreven, een overrompeling van beelden, en drijft op herhaling. Inhoud en vorm zijn één geheel, noodzakelijk en onvermijdelijk.
Meer en meer bij het schrijven over een boek bekruipt mij de schroom om teveel te verklappen, en zo de interpretatie te sturen en het leesplezier te beperken. Daarom enkel nog dit: Lichamen van Peter Verhelst is volgens mij een roman over verdriet, overrompelend verlies en vernietigende eenzaamheid. Wat een boek. Indrukwekkend.
Zowat een jaar geleden heb ik (eindelijk) _Zwerm_ gelezen, een boek dat 15 jaar hardnekkig op mijn nachtkastje had liggen wachten. Zover ging ik het niet laten komen met deze _Lichamen_. Helaas ziet het ernaar uit dat het niet gaat lukken, tussen Peter Verhelst en mijzelf. Ik vind niets aan die hermetische mystery meat literatuur die weliswaar heel intelligent overkomt, maar nog het meeste doet denken aan de text based adventure games waar ik al sinds de jaren 80 een grondige afkeer van heb. Die games worden ook omschreven als interactive fiction, iets want vanzelfsprekend helemaal ontbreekt in een roman, al doet Verhelst schampere pogingen ("Opnieuw!"). Postmodernisme, jaja.
Een leeservaring zoals enkel Peter Verhelst ze kan geven, verwarrend en verontrustend maar ook betoverend en ontroerend en dan weer spannend en eng en verwarrend, verontrustend,… herhaling opnieuw en opnieuw
Wat is de schil van eenzaamheid? Een deur die opengaat op een andere etage van het huis. Je hoort stappen. Je wacht, maar de stappen komen niet dichterbij.
Tussen Peter Verhelst en mij komt het niet meer goed. Met goede moed begin ik telkens aan een boek van hem, maar telkens bots ik op dezelfde weerstand: steriel proza, personages zonder ziel, bloedloos, klinisch koel, anoniem, gratuit, aanstellerig, pedant, vergezocht... Kortom zijn boeken raken me niet. Het is me gewauwel. Holle effectenjagerij. Pseudogewichtigheid. Pseudo-intellectueel. Woordenkramerij. Oeverloos. Gaat nergens over. Gaat nergens heen. Zo gelezen, zo vergeten.
Het kriebelt om er een parodie van te maken, maar ik wil mijn tijd nuttiger besteden: nu wacht Juli Zeh op me. Kijk, dat is pas een schrijver. Van haar wil ik alles lezen. Ze schrijft prachtige zinnen en het gaat ergens over.
This is a Dutch book from a Dutch writer, well known from his poetry, stories and short stories. It's a story about a nameless man, who seems to live in a dystopian world with nothing but loneliness. There are hulans, but he's avoiding them with his loneliness and grief. There are animals (bears, dogs...) who seems to live and roam freely. The city is dying or has collapsed and there are dead bodies to be found. The story radiates loneliness, despaire and grief.
Heel lang geleden las ik van dezelfde auteur "Zwerm", een boek waar ik niets van begreep en waar ik tot nu toe nog steeds niet van weet waar het over gaat. Wat ik me wel herinner is dat toen ik het las, ik het regelmatig opzij moest leggen omdat ik een onderhuidse angst voelde, een gevoel van onbehagen. Ergens leeft er ook nog een beeld in mij van een strijder die in de gang van een appartementsgebouw zit te wachten. Volgens mij komt dat beeld uit Zwerm. Toen ik eerder deze week 's avonds laat in het schijnbaar verlaten treinstation van Brussel Noord in "Lichamen" begon te lezen, had ik direct het gevoel dat ik bij diezelfde strijder was uitgekomen. We zijn vele jaren later, de strijd is gestreden, alles is vernietigd behalve de natuur die haar plaats terug opeist. De strijder leeft nog steeds in oorlogsmodus, voelt zich achtervolgd. Hij is oud, moe, vreselijk moe en eenzaam. De eerste woorden die in mij opkwamen terwijl ik de eerste paragrafen van dit boek las waren "desolate and void", twee woorden uit het prachtige "Ne irascaris domine & Civitas sancti tui" van William Byrd, de Engelse versie. Maar ook in die reddeloze eenzaamheid, in de onvolmaaktheid en de totale vernietiging van de mens, is er schoonheid. De vlinders, de koolmezen, het licht. Het licht dat de eenzaamheid verjaagt om weer over te gaan in het volledige zwart. De strijd is gestreden, het is voorbij.
https://www.youtube.com/watch?v=Wo8qf... Bow thine ear, O Lord, and hear us: Let thine anger cease from us. Sion is wasted and brought low, Jerusalem desolate and void.
geweldig griezelig en mysterieus, er is niet echt een plot te ontdekken en dat is juist de schoonheid ervan. een fascinerende, ongrijpbare wereld die er omschreven wordt. het deed me denken aan ons verwaarloosde klushuis twee herfsten geleden, Uncharted spelen als tiener, een van mijn lievelingsfilms Angels Egg en de nachtmerries die mijn ex vriend had.
Ik loop al lange tijd met een grote boog om het werk van Peter Verhelst heen. Nu hij laatst de Constant Huygens-prijs ontving, besloot ik zijn recent verschenen novelle ‘Lichamen’, een kans te geven. Na lezing moet ik helaas concluderen dat die boog in de toekomst enkel groter zal worden. Dat ik het boekje toch uitgelezen heb, komt omdat Verhelst op zich zeer zintuigelijk schrijft en bij de lezer zeer sterke en originele beelden weet op te roepen. Zijn proza is zeer poëtisch. Maar… - en dat is vermoedelijk een conservatief trekje van mij – het moet ook nog ergens over gaan en ik zou begot niet weten waar deze novelle over gaat. Wie is het hoofdpersonage? Waar bevindt hij zich? Waarom is hij daar? Wat is er gebeurd? Het zal Verhelst worst wezen. We komen het niet te weten. De ik-figuur beweegt zich door een soort dystopisch landschap waar begrippen als plot en verhaallijn op de vuilnisbelt beland zijn. Mijn leeservaring zou ik dan ook willen omschrijven als twee uur lang aandachtig spieden naar een aquarium vol wondere exotische vissen: fascinerend, maar al bij al toch tijdverspilling.
Is dit geniaal? Of alleen maar interessantdoenerij? Ik twijfel tussen vijf en twee sterren. (Drie sterren zou een belachelijk compromis zijn.) Maar vijf sterren blijkt te staan voor 'it was amazing', en dat is 'Lichamen' zeker.
'Een fluittoon in je hoofd, zo hoog dat je kunt voelen hoe een metalen draad als een vioolsnaar uit je schedel wordt getrokken.'
'Wat is de schil van de eenzaamheid? Herinneringen die vervagen - een vrouw loopt de trap af. Ze ziet me niet. Ze trekt haar jas aan en gaat het huis uit terwijl ik weet dat ik haar misschien nooit meer ga zien. Ik ben niet in staat een geluid te maken, haar naam te roepen. Wat is het vruchtvlees van de eenzaamheid? Ik wil dat ze nog één keer over haar schouder kijkt, maar ze is de deur al uit. Wat is de pit van de eenzaamheid? Ik kan me haar naam niet meer voor de geest halen. Zelfs haar gezicht niet meer. Haar stem.'
Een novelle die hakt, verpulvert en je verweesd achter laat.
Een novelle waarin echo’s weerklinken van Cormac McCarthy The Road en Shyamalan’s The Happening.
Waar natuur en mens op de rand van de afgrond balanceren, waar één man, één overlever de herinneringen van voorheen levend probeert te houden, maar ook herinneringen vervagen en verdwijnen.
Waar koolmees, ekster, hond en beer heersen en waar iets angstaanjagends zijn opmars maakt.
'Wat is de schil van eenzaamheid? Het vergeten is de schil van eenzaamheid. Herinneringen die verharden en zo hard worden dat je er niet meer bij kunt. Wat is het vruchtvlees van de eenzaamheid? Herinneringen aan wat en wie je niet meer hebt. Wat is de pit van de eenzaamheid? Het besef dat wat je hebt je al ontglipt. Dat je mist wat je nu hebt. Dat je nu al rouwt om wie je omhelst.'
Dit boekje is alweer een parel. Het leest organisch want het is organisch. De gevormde beelden kon ik zien groeien en kon ik bijna ruiken. Wederom een fantastisch boek.
Jeetjemineetje ik heb nooit zo lang over een novelle gedaan want er is geen houvast aanwezig. Oprecht, ik lees twee zinnen en ik ben afgeleid. Misschien is dat de bedoeling? Wie zal het zeggen…
Opnieuw! Ik zou niet snel zeggen dat een boek mij leest en ik zou dat ook niet van dit boek zeggen maar ik zou het minder snel van andere boeken zeggen dus dat zegt wat denk ik. Hier zat een gedachte achter maar ach…
Opnieuw! Ik geef dit boek en hogere score dan mijn hartje [mij] ingeeft. Dat wil zeggen, als kunstwerk schat ik het hoog in maar als casual lezer heb ik zo’n stemmetje dat zegt dat het niet heel relax was of zo en dat Tongkat een stuk makkelijker was om van te genieten en wellicht hoopte ik dat ik meer onder de indruk was?
Opnieuw(ish)! Ik ben oprecht verbaasd dat mensen dit soort dingen uit hun brein kunnen wringen want als ik iets zou proberen te schrijven zou het een soort… nou ja, dit zijn. Gewoon elke zin is een nieuwe gedachte en hoe kan je zoveel nieuwe en originele gedachtes hebben? En dan ook nog met samenhang? Dat is vijf sterren waard als je het mij vraagt.
Opnieuw! De reden dat ik het gelezen heb is dat ik niks had om te laten signeren bij de nacht van de poëzie en toen heb ik snel dit gekocht… Ik ging ervan uit dat het goed was, tho, en dat is het ook, ik zou zeggen dat het een aanrader is als het je een leuk boek lijkt.
Opnieuw! Moet ik misschien een inhoudelijke recensie schrijven? Hmm daar ben ik niet zo goed in. Ok, dit boek is een soort van droom, beter kan ik het niet omschrijven. Je snapt nooit helemaal in wat voor situatie je zit of zo, en het is half magisch of zo, en ik kan echt geen gedachtes vormen hierover.
Opnieuw! Ik heb met het idee gespeeld om het boek vier sterren te geven en toen herinnerde ik me het bestaan van de eerste helft van bladzijde 44.
Opnieuw! Ik vrees dat ik dit “Opnieuw”-gebeuren niet helemaal goed uitgevoerd heb, zowel inhoudelijk als typografisch. Sorry.
PS. Nog meer sorry’s want ik moet nog twintig bladzijden lezen en ik heb de review al geschreven… Je kan dit dus zien als een recensie van deel één en dan volgt nu de recensie van deel twee (hopelijk).
PPS. Het einde is waardig!! Ik snap er nu nog minder van maar dat is misschien de bedoeling. Ik vroeg me trouwens af of het moeilijker of makkelijker is om iets wel of niet samenhangends te schrijven. Ik denk van wel. Also, het boek heeft geleverd, lichamen zijn aanwezig maar iets aan deze situatie geeft me het gevoel dat een slim persoon zou zeggen dat het boek zelf een lichaam is. Terugkijkend zou ik wensen dat ik meer concentratie had tijdens het lezen maar misschien lees ik het ooit opnieuw. Dag dag. Bedankt voor het lezen, Hanna.
Lichamen" van Peter Verhelst is een opmerkelijk werk dat de grenzen tussen proza en poëzie doet vervagen. Het boek is moeilijk rationeel te beschrijven, maar juist daardoor weet het een diepe emotionele snaar te raken. In deze korte maar intense tekst neemt Verhelst de lezer mee op een reis door een oud huis dat overwoekerd word.
Wat "Lichamen" zo bijzonder maakt, is de manier waarop het geschreven is: poëtisch en cinematografisch. Elk woord, elke zin is zorgvuldig gekozen om een visuele en emotionele impact te creëren. Dit zorgt voor een leeservaring die voelt als het kijken naar een film vol levendige, soms verwarrende, maar altijd intrigerende scènes. Hoewel het boek voor sommige lezers misschien te abstract en fragmentarisch aanvoelt, werkt deze benadering perfect voor degenen die zich willen laten meevoeren door de sfeer en emoties in plaats van een concreet verhaal te volgen.
De timing van het lezen van dit boek zat goed bij mij: ik ben net een groot hoofdstuk van mijn leven aan het afsluiten. Voor mij ging "Lichamen" over herinneringen en het verlies ervan. Het verhaal, of beter gezegd, de indrukken en emoties die het oproept, voelen als een intieme reflectie op het verleden en de manier waarop herinneringen ons vormen en vervagen. Maar dat is natuurlijk mijn interpretatie.
De kracht van Verhelst's werk ligt erin dat verschillende mensen er een verschillende betekenis aan gaan geven. Iedereen kan zijn eigen ideeën vinden in de beelden en metaforen die hij schetst. Dit maakt "Lichamen" niet alleen een boek om te lezen, maar ook om te ervaren en over na te denken. Het is een interessant werk dat zeker de moeite waard is voor lezers die openstaan voor een niet-traditionele, poëtische benadering van literatuur.
'Lichamen' is een novelle die je in één ruk zou moeten kunnen uitlezen. Heden en verleden en werkelijkheid en fantasie vloeien door elkaar tot een literaire koortsdroom. Telkens opnieuw worden beelden en herinneringen heel fragmentarisch herhaald en overschreven als om de eenzaamheid te verjagen door verschillende versies te creëren van dezelfde taferelen en gebeurtenissen, maar bij het ontdekken van elk nieuw lichaam, bij het beschrijven van elke nieuwe versie (opnieuw!) wordt het alleen-zijn van het hoofdpersonage enkel maar benadrukt. Wat is werkelijk waarheid en wat wordt waarheid door middel van zijn fantasie?
"Misschien beeld ik me jou in om de heel eenvoudige reden dat het leven onuitstaanbaar lijkt zonder verhaal." - P96
Verhelst is een unieke schrijver in ons taalgebied. Love him or hate him. Sterke beelden, poëtische taal, filosofisch. Voor ieder een aparte ontdekkingstocht/beleving. Net geen vier sterren, maar toch hier geplaatst. Waar speelt het zich af? De menselijke wereld is deels vergaan? McCarthy of zelfs Blade Runner 2049 kwamen even voor de geest, net als Tsjernobyl en zelfs de pandemie die ons teistert(/de). Ja, ieder hoofdstuk roept beelden en gedachten op. De natuur neemt over, of is het de geest die overneemt. De beelden die het personage ziet: zoek zelf wat echt en wat ingebeeld is. Lees het met open geest of laat je zintuigen de hermetische muur van het boek aftasten. Toch is er de spanning. En de diepgang.
? Ik was op zoek naar een kortere roman/ novelle en de cover en de samenvatting maakte me nieuwsgierig.. 🤔Meestal wel boeiend en soms even doorbijten dus in deze hallucinerende, beklemmende maar vooral poëtische novelle. MW 24/7/23
Wat een Abstracte schrijfwijze. Op deze manier bleef ik in het verhaal en wilde ik niet stoppen met lezen. Het verhaal ontrafeld zich stukje bij beetje maar blijft vervreemd. Zo blijft het voor de lezer in te vullen wat er nu aan de hand is. Heel interessant!