Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της

by Roderick Beaton, Δέσποινα Κανελλοπούλου (Translator)

It has been called the age of revolution. The white heat of it came in the decades either side of the year 1800. But it lasted a full from the American Declaration of Independence in 1776 to the great national unifications of Germany and Italy during the 1860s. Right in the middle of this long age of revolution and, as it turns out, the pivotal point within it, comes the Greek Revolution that broke out in the spring of 1821. Historians have been slow to recognise the key role of the Greek uprising in 1821, and the international recognition of Greece as a sovereign, independent state nine years later, in 1830, in this process that did so much to shape the geopolitics of the European continent, and indeed of much of the world. This little book sets out to explain what happened during these nine years to bring about such far-reaching (and surely unanticipated) consequences, and why the full significance of these events is only now coming to be appreciated, two hundred years later.

Genres: Greece, History, Nonfiction

96 pages, Paperback

First published January 1, 2021

About the author

Roderick Macleod Beaton, FBA, FKC (born 1951) is a retired academic. He was Koraes Professor of Modern Greek and Byzantine History, Language and Literature at King's College London from 1988 to 2018.

Reviews

[Ian]

A book that provides a very short introduction to…what it says in the title really. Officially the page count has 79 pages of text, but the book is in a narrow format and uses a largish font, so it doesn’t take long to read.

The book argues that the Greek Revolution was the first successful example of an European population overthrowing their colonial rulers to form a nation-state, and as such was an event of global significance. The authors argues that the phenomenon of “national revolutions” really began with the United States in 1776-83, and was followed by the slave rebellion in the French colony of Saint-Domingue, which led to the establishment of Haiti as a second new republic within the Americas. Almost immediately afterwards a series of rebellions broke out in South and Central America, that destroyed the Spanish and Portuguese empires on the continental mainland. There was an increasing feeling amongst people across the world that they “should not be ruled by foreigners.”

Greece was not the first part of the Ottoman Empire in Europe to try and break away. The Serbs rebelled in 1804, and in 1817 obtained a substantial degree of self-government. However the external boundaries of the Ottoman Empire did not change. The author argues that the Greeks succeeded because, unlike the Serbs, they received international support.

This support did not come from the monarchs and politicians of Europe, at least not initially. The Great Powers were all, to a degree, multi-ethnic entities, and this was especially true of the Austrian and Russian Empires. None of them wanted to encourage their own ethnic minorities to strive for independence. In contrast however, there was substantial philhellenism amongst the wider European aristocracy, all of whom had been educated in the language and culture of Ancient Greece. The European aristocracy regarded the philosophy, law, literature and arts of Ancient Greece as the very foundation of their own societies. John Stuart Mill famously said that the Battle of Marathon was more important to English history than the Battle of Hastings.

In the end, geopolitical events, especially the Russo-Turkish War of 1829, meant that the cards fell in favour of Greek independence, so that even the Duke of Wellington, British Prime Minister at the time and no friend of revolutionaries, agreed to accept the idea of a Greek nation-state. Since then the nation-state has been a largely dominant principle within Europe.

The conciseness of the book means this is a very basic introduction to the Greek Revolution. That worked well enough for me though, since it was a subject I knew almost nothing about. A worthwhile read if you are in the same position.

[Emilie]

Despite classical allusions by contemporaries, the democracy for which Greek revolutionaries fought in 1821 was quite distinct from its earlier iteration. More than that, as the first of the old world liberation revolutions, the Greek Revolution decisively set the stage for the second half of the long age of revolution.

Having been taken out of Greek hands and plopped onto the desks of the three Great Powers, the so-called Eastern Question was decided “not on the battlefield or even in Greece at all, but in a dry conclave of dignitaries held at the British Foreign Office on Whitehall”. Greece was granted her independence not simply as a reconstruction of days gone by but in her own right, as a modern, democratic state. So, as Lord Byron predicted: “Hitherto it has been a subject for the hymns and elegies of fanatics and enthusiasts; but now it will draw the attention of the politician.”

[Lefki Sarantinou]

Ο Ρόντρικ Μπίτον είναι ένας από τους γνωστότερους Άγγλους ιστορικούς που έχουν ασχοληθεί ενδελεχώς με την Ιστορία της χώρας μας. Εκτός από την ελληνική Ιστορία –κυρίως τη βυζαντινή και τη νεοελληνική–, ειδικεύεται επίσης στη νεοελληνική λογοτεχνία.

Διακεκριμένος ελληνιστής, λοιπόν, ο Μπίτον έχει συγγράψει μία πληθώρα πονημάτων τα οποία αφορούν τη χώρα μας. Ένα από αυτά είναι και η μονογραφία του με τίτλο Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η παγκόσμια σημασία της. Πρόκειται για την εμπλουτισμένη έκδοση μιας ομιλίας που δόθηκε διαδικτυακά στις 12 Νοεμβρίου 2020 και κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις Αιώρα. Η μονογραφία αυτή αποσκοπεί στην αποκατάσταση μιας ιστορικής αλήθειας: στην ανάδειξη της παγκόσμιας σημασίας που είχε η Ελληνική Επανάσταση του 1821, μία σημασία η οποία αναγνωρίστηκε σχετικά πρόσφατα.

Οι αγγλόφωνοι ιστορικοί παρουσιάζονται αμήχανοι ως προς την Ελληνική Επανάσταση και τις πραγματικές αιτίες της, ενώ οι Έλληνες ιστορικοί μέχρι πρότινος την αντιμετώπιζαν ως ένα γεγονός εντελώς αποκομμένο από τις υπόλοιπες επαναστάσεις του κόσμου. Ο Μπίτον, αντιθέτως, τοποθετεί την Ελληνική Επανάσταση στο μέσον του επαναστατικού αναβρασμού των νεότερων χρόνων, εκείνου δηλαδή που ξεκίνησε με τη διακήρυξη της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας το 1776, συνεχίστηκε δυναμικά με τη Γαλλική Επανάσταση και κατέληξε στην ανάδειξη μιας πληθώρας κρατών-εθνών στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα. Και σε αυτό ακριβώς το γεγονός έγκειται η παγκόσμια σημασία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 σύμφωνα με τον Μπίτον: στο γεγονός ότι η Ελλάδα ήταν το πρώτο έθνος-κράτος του παλαιού κόσμου το οποίο διεκδίκησε και πέτυχε δυναμικά την ανεξαρτησία του.

Η εποχή των εθνών-κρατών σηματοδότησε, το δίχως άλλο, την πτώση των μεγάλων αυτοκρατοριών που είχαν κυριαρχήσει σε μεγάλο μέρος του κόσμου κατά τον Μεσαίωνα και τους πρώιμους νεότερους χρόνους. Η διαδικασία αυτή κατέστη εφικτή μονάχα μέσω της αφύπνισης των συνειδήσεων των λαών, πρωτίστως με το κίνημα του Διαφωτισμού, του κινήματος, δηλαδή, του ορθολογισμού και της προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και εν συνεχεία με το κίνημα του Ρομαντισμού, του κινήματος που ύμνησε όσο κανένα άλλο την αγάπη των λαών προς την πατρίδα τους.

Η Ελλάδα και οι Έλληνες υπήρξαν πράγματι οι πρώτοι –οι πρωτοπόροι, η εμπροσθοφυλακή, αν θέλετε– που ακολούθησαν έναν δρόμο, τον οποίο μέχρι τότε, το 1830, κανένας λαός στον Παλαιό Κόσμο της Ευρώπης δεν είχε διαβεί με επιτυχία.

Οι Έλληνες δεν είχαν υπάρξει ποτέ έθνος-κράτος κατά τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας τους. Χωρίς την αρωγή των εθνών της Ευρώπης προς την επαναστατημένη Ελλάδα κατά τη διάρκεια των τελευταίων φάσεων της Επανάστασης, ίσως η χώρα μας να μη γινόταν ποτέ εθνικό κράτος. Αυτή την αρωγή, όμως, την προκάλεσαν ξεκάθαρα η ελληνική επιμονή και η σθεναρή αγωνιστικότητα των πολεμιστών του ’21. Διότι η αποφασιστικότητα των Ελλήνων να δώσουν ένα τέλος στην από αιώνων επονείδιστη δουλεία τους είχε γίνει μεγαλύτερη από ποτέ κατά τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Έμενε, επομένως, μονάχα να ωριμάσουν οι κατάλληλες συνθήκες προκειμένου να διεκδικήσει το ελληνικό έθνος την ανεξαρτησία του.

Ο Μπίτον προβαίνει σε μία περιληπτική μεν, μα ενδελεχή επισκόπηση των γεγονότων που οδήγησαν στην ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830: από την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας και την επανάσταση στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, στις μεγάλες στρατιωτικές νίκες της Επανάστασης και στον επαίσχυντο εμφύλιο – ένα γεγονός το οποίο συνοδεύει, δυστυχώς, σχεδόν κάθε επαναστατική σύρραξη μέχρι τη ναυμαχία του Ναυαρίνου και την άφιξη του Καποδίστρια.
Κατόπιν, καταλήγει πανηγυρικά στο εξής συμπέρασμα:

«Η Ελλάδα και οι Έλληνες υπήρξαν πράγματι οι πρώτοι –οι πρωτοπόροι, η εμπροσθοφυλακή, αν θέλετε– που ακολούθησαν έναν δρόμο, τον οποίο μέχρι τότε, το 1830, κανένας λαός στον Παλαιό Κόσμο της Ευρώπης δεν είχε διαβεί με επιτυχία. Έκτοτε, το παράδειγμά τους αποτέλεσε πρότυπο για σχεδόν όλα τα σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη, και πολλά άλλα σε όλον τον κόσμο».

Η Ελληνική Επανάσταση ήταν αυτή που κατάφερε να αντιστρέψει πρώτη το αρνητικό κλίμα κατά των επαναστάσεων και των κινημάτων ανεξαρτησίας, το οποίο επικρατούσε στις αρχές του 19ου αιώνα στην Ευρώπη του αυστηρού καγκελάριου Μέτερνιχ. Μετά την απόδοση της ελληνικής ανεξαρτησίας δεν υπήρχε επιστροφή: οι δυνάμεις που είχαν απελευθερωθεί μετά τον Διαφωτισμό και το ξέσπασμα της Γαλλικής Επανάστασης, θα ήταν αδύνατον πλέον να συγκρατηθούν: όλο και περισσότερα έθνη ανά τον κόσμο, στο εξής, θα αποφάσιζαν να διεκδικήσουν δυναμικά την ελευθερία τους.

rod beaton21Μικρή, εύληπτη και εξαιρετικά καλογραμμένη, η μονογραφία του Μπίτον διαβάζεται άνετα από ιστορικούς και μη, και αποτελεί μία πολύτιμη συμβολή στην αναγνώριση της παγκόσμιας σημασίας της Ελληνικής Παλιγγενεσίας του 1821.
Αναδημοσίευση από το Διάστιχο

[Lorena]

Este libro es muy breve, solo 81 páginas y hay que tener en cuenta que es una ampliación de una charla dada por el autor previamente. A pesar de su brevedad creo que sintetiza muy bien y da una visión bastante completa de la cuestión política que implicó esta revolución.

[Theodora]

Informative, accurate, concise and a great basic read for the Greek Revolution of 1821 and Independence War. However, for me it's greatest achievement is that it offers a fresh perspective, a new take on a History I already knew in two different ways: first by organising different information, and second by giving another critical opinion on the emergence of the (new) Greek nation state. R. Beaton with a very clear mind, a sharp and bold voice, and strong arguments presents the crucial first nine years of the Greek Revolution and locates Greece and its fight for independence in the global map, in the 'age of revolutions'.

[Berenice]

Un interessante compendio sulla rivoluzione greca del 1821, che fu il primo movimento di liberazione nazionale di successo in Europa e che, di conseguenza, modellò e fu d'ispirazione per quelli successivi.
Vengono esposti i fatti salienti dalla Rivoluzione del 1821 fino alla Catastrofe dell'Asia Minore nel 1922.
Il volume manca di approfondimenti storici e particolari, dal momento che si concentra maggiormente sulla rilevanza che questa rivoluzione ebbe in Europa e non su tutti gli avvenimenti e personaggi che portarono alla formazione dello Stato greco moderno

[Peter McLaughlin]

I read this after visiting Greece. Short, but not too short to fit in an argument for its major thesis—viz., that the Greek Revolution was internationally important because it was the first successful ‘domestication’ of the revolutionary ideal in Europe, after the failure of the French Revolution. Disappointing, then, that the author does not actually fit in a sufficiently-developed argument.

[Gianfranco Nerdi]

A nice overview of the 1821 revolution, but I'm afraid not much else. The author seems to try to make an argument in the final 2 pages of the book, but does not really succeed in doing so; for it would have required a (further) explanation of the revolutions that followed/occurred in other countries.

[Daniel]

Interesting short telling of the Greek Revolution of independence and its impact/relevance abroad. The fact that the revolution hinged upon sentiments of foreigners abroad and, ultimately, Great Powers intervention shows that it was an event greater than itself.

[Muskeljesus]

Good introduction to the topic.

[Greta]

short and easy to ready. a detailed view in a specific time period.