De koerier van Maputo: Een Nederlander in de Zuid-Afrikaanse revolutie

by Jenne Jan Holtland

Op een ochtend in juni 1985 wordt een Nederlander gearresteerd langs een snelweg in Zuid-Afrika. Hij is op heterdaad betrapt bij de smokkel van wapens. Wie is hij en wat dreef hem? Dit is het verhaal van Klaas de Jonge, een antropoloog en mensenrechtenactivist, als vrijwilliger gerekruteerd door de militaire tak van het anc. In de strijd tegen de apartheid helpt hij jarenlang bij de geheime smokkel van geld, pamfletten en explosieven.In De koerier van Maputo gaat journalist Jenne Jan Holtland met Klaas de Jonge terug naar Afrika, waar De Jonge gevierd wordt als verzetsheld. Door de lens van zijn leven verkent Holtland de grenzen van verzet en idealisme, geweld en pacifisme, overgave en autonomie. Een journalistiek-filosofische roadtrip die decennia omspant, van de dekolonisatie tot aan de dilemma's van nu.

486 pages, Kindle Edition

Published October 19, 2021

Reviews

[Danielle · Rating 5 out of 5]

Waanzinnig boek! Het vertelt het verhaal van anti-apartheidsactivist Klaas de Jonge, maar gaat eigenlijk over de veel bredere (en heel actuele) vraag wanneer geweld geoorloofd is om bepaalde doelen te bereiken. Een feest om te lezen.

[Saskia Huygen · Rating 4 out of 5]

Indrukwekkend inkijkje in het verzetsleven van Klaas de Jonge, tijdens de apartheid in het zuid Afrika van de jaren ‘80 en het verzet vanuit omringende landen via de ANC. Knappe antropologische onderzoeksjournalistiek van Jenne Jan Holtland. Geoorloofd geweld; buitenlandse strijder; ambassades; verzoening; existentialisme; vrijheid… veel komt voorbij.

“Alleen door je in de wereld te storten, er te lijden en erin te vechten definieer je jezelf”

[Marco · Rating 5 out of 5]

Zeer goed en uitgebreid geschreven verslag van de vroege jaren 80 in zuidelijk Afrika. Hoe het nog altijd onvoorstelbare apartheidsbewind in die tijd de levens van velen verwoestte en de levens van nog meer mensen, zowel zwart als blank, voor het leven tekende.
Mijn interesse voor deze tijd in Maputo en Zuid-Afrika is versterkt doordat ik daar zelf in de vroege jaren 80 als kind heb gewoond.

[Levi Hage · Rating 5 out of 5]

Geweldig boek, kan het iedereen aanraden. Het is een bijzonder spannend verhaal over anti-apartheidsactivist Klaas de Jonge. Een man die leefde naar zijn idealen en de consequenties hiervoor volop aanvaarde. Wat het boek extra diepgang gaf waren de filosofische vraagstukken over thema's als geweldadig verzet tegen onderdrukking, verzoening en vergiffenis.

[Koen Bruning · Rating 5 out of 5]

‘Het is niet moeilijk in Klaas’ verhaal mee te gaan: de apartheid moest weg, in feite tegen iedere prijs, en hij was degene die z’n nek uitstak. Maar als ik een stapje terugzet, voel ik ook aarzeling. Woorden als bevrijding en onderdrukking, goed en fout liggen zwaar in het gehoor. Iemand moet zij bij 600 graden gesmolten hebben en ze als loden gewichten de taal hebben in geslingerd.’

‘Rashid praat onverstoorbaar. Zonder apartheid was de strijd van het ANC niet nodig geweest, doceert hij. De kiem van het probleem lag bij de regering, niet bij het ANC. De strijd was ongelijkheid. We hebben het hier niet over twee landen in oorlog met elkaar. We hebben het hier over een land in oorlog met zichzelf.’

‘Klaas’ advocate Kathy, terugblikkend: zijn aanwezigheid alleen al was een revolutie. Ik had onnoemelijk veel cliënten die de gevangenis in draaiden met jarenlange celstraffen, ze hadden het vreselijk daar, en dan had je ineens een vent die zei: fuck de regels, fuck dit land, fuck de politiek.’

‘Fanon dacht dat de mens in de kern dubbelzinnig was - een ja en een nee. Ja tegen het leven. Ja tegen de liefde. Ja tegen de ruimhartigheid. Maar de mens is ook een nee. Nee tegen de minachting van de mens. Nee tegen de onwaardigheid van de mens. Nee tegen de moord op hetgeen het meest humaan is aan de mens: vrijheid’

-

Echt een súper goed en mooi boek, met als een van de vele mooie reflecties in het boek verscholen: kunnen we geweld enkel in perspectief beoordelen, nadat we zien wat voor positieve (of negatieve) effecten het (verzet) heeft gehad, of moeten we het bij voorbaat veroordelen, aan de hand van de dan geldende regels (apartheid etc)?

[Youri · Rating 5 out of 5]

Fantastisch. Ik ben zelf in Mozambique opgegroeid (maar dan in de 90s) en herken veel van de settings en cultuur, maar meer dan dat geeft dit boek een inkijk in hoe het voor mijn moeder geweest moet zijn die ook in de 80s veel in Mozambique en zuidelijk Afrika was. Extreem spannend verhaal, soms bijna surrealistisch, en tegelijk telkens met een inspirerende observer’s poging om de morele dilemma’s van de hoofdpersonages Klaas en Helene eerlijk te bekijken. Een feest om te lezen, en spoort mij ook weer aan om na te denken hoe ik zelf een bijdrage wil leveren aan de maatschappelijke problemen van vandaag. Aan te raden voor iedereen met enige interesse in de geschiedenis van (zuidelijk) Afrika, dekolonisatie, verzetsbewegingen of gewoon als je van een spannende thriller houdt.

[Ivo Moyersoen · Rating 5 out of 5]

Bijzonder goed geschreven boek over de gewapende strijd van het ANC tegen het apartheidsregime in zuid africa van uit de sterke persoonlijkheid van Klaas de Jonge. Het is goed dat dit verhaal eindelijk werd uitgeschreven. Holtland deed echt een grote inspanning om te begrijpen wat er gebeurd is en wat de Jonge en zijn medestanders ertoe brachten zich te engageren in de gewapende strijd die uiteraard ook slachtoffers heeft gemaakt. Klaas, waarvan ik het voorrecht heb deze vrij goed te kennen, wordt in dit boek zeer goed getekend. Zijn grote onafhankelijkheid en vrijheidsdrang en de grondslagen van deze sterke karaktertrekken worden precies benaderd. Te lezen dus.

[Jaap Meindersma · Rating 4 out of 5]

Ik vond het een erg mooi boek. De ontwikkelingen in Zuid-Afrika waren hot tijdens mijn middelbare schooltijd, en allerlei namen en organisaties schoten terug in mijn herinneringen. Tegelijkertijd was veel me ontgaan, zowel de gebeurtenissen als de afwegingen die een rol speelden. Wanneer is geweld gelegitimeerd…

[Timo · Rating 4 out of 5]

Prachtig geschreven boek. Inventieve invalshoek en zoveel geleerd over de apartheid.