Nadia en haar nefie Xavie is op Groenplaas in die Overberg grootgemaak deur hul ouma, Sylvia McKinney, die "stammoeder van lieg". Hulle twee kyk terug op hul kinderjare en probeer die dinge ontbloot waaroor daar in hul familie geswyg word. Kompoun vertel die verhaal van vriendskap tussen 'n groep nefies en niggies, gesmee deur oorlewing in 'n harde werklikheid, en hoe hulle van die ouer geslag wegbreek, maar ook vind dat die verstrengelde bande van familie 'n mens nie maklik laat los nie.
Ronelda Kamfer is an Afrikaans-speaking South African poet.
She grew up with her grandparents, farm workers in Grabouw, in a region known for its orchards and vineyards, located a good sixty kilometers from Cape Town and its townships. She then returned to her parents, who, when she was 13, settled in Eersterivier, a suburb which had many social problems - poverty, violence, drugs, gang warfare. This experience profoundly marked her life and her writing.
She gained a bachelor's degree in 1999; she held various jobs: waitress, office worker, nurse, while writing and pursuing studies at the University of the Western Cape, where she obtained a Master of Letters (Afrikaans and Dutch ).
Kamfer first published in anthologies and magazines in South Africa and the Netherlands. Among the authors who influenced her, she mentions Derek Walcott, Charles Bukowski and Antjie Krog.
She is married to poet and comic-strip creator Nathan Trantraal; they have one child. (Source: Wikipedia)
‘Compound (noun): A thing that is composed of two or more separate elements; a mixture…’
Nadia en haar nefie Xavie (Xavier) word, saam met ‘n swetterjoel ander niggies en nefies, in die Overberg grootgemaak deur hulle Ouma, Sylvia McKinney. Hulle hele familie gaan losweg met die waarheid om, maar Ouma is ‘die stammoeder van lieg’. Uit ‘Wees careful van mense wat sê hulle wil nie meer lewe nie’ op p.150: ‘Sammy het my ouma se geliegtery aangeleer….. As jy ‘n streep deur my ouma trek, sal Sammy ook platval.’
Deur middel van eerste persoon narratief (meestal deur Nadia, maar soms ook deur Xavie) probeer hulle die brokstukke van hulle kinderlewe las in ‘n poging om sin van die geheelbeeld te maak. Uit ‘Stillborn’ op p.166: ‘Toe ek gebore is, was ek dood vir ‘n paar minute. Volgens Ouma was dit daai tyd wat die duiwel my teruggestuur het.’
Die roman bestaan uit kort, individueel getitelde, hoofstukke wat nie noodwendig chronologies volg nie. Die vertellers deel ‘n verhaal van geweld, alkoholmisbruik, selfdood, dwelms. armoede en misdaad, maar ook van medemenslikheid, familiebande en lojaliteit. Die taal is dié van die Overberg, nie Kaaps-Afrikaans nie, maar uniek aan die streek. Uit ‘Pink Freud’ op p. 161: ‘Sammy is my worst tipe mens…. As sy saam met my praat, kry ek daai dreuning in my kop wat mense in films kry net voordat hulle omkap…’
Die roman is verruklik-pragtig; elke woord is deurdink en afgemeet, soos goeie poësie. (Die skrywer is ‘n befaamde digter en hierdie is haar debuut roman.) Uit ‘Inheritance’ op p.121: ‘Hulle is bang ons huil te veel, of ons is te sad oor Tash. Ons moet in die kerk gaan wag saam met vreemdelinge, sodat die grootmense vir Tash kan begrawe en sommer ons sadness ook.’
Party byname (Edward wat ‘Empty’ word en Raine wat ‘Rustig’ word) en insidente word met soveel amusante detail beskryf dat die leser as’t ware die prentjie kan sien. Uit ‘Oek ma lekke violent’ op p.150: ‘Nadia spring op en gryp vir Sammy aan die nek en druk haar teen die muur vas. Sammy lyk soos ‘n painting wat skeef hang teen die muur.’
As die karakters van Bettina Wyngaard se ‘Troos vir die gebrokenes’ in Pieter P. Fourie se ‘n Hart is so groot soos ‘n vuis’ - styl aangebied sou word, sou dit min of meer soos hierdie roman vertoon. Dis ‘n asemrowende debuut wat sonder twyfel saam met my ouetehuis toe sal gaan. Aanbeveel vir lesers wat bovermelde twee romans waardeer het.
Bijzondere inkijk in het leven van een Zuid-Afrikaanse familie die gebukt gaat onder armoede, drank, drugs en huiselijk geweld. ‘Hè gezellig’, hoor ik je denken. Nee natuurlijk niet, maar de vlotte schrijfstijl maken het tot een indrukwekkend dagboek met slimme en grappige observaties. Maar daar gaat het ook mis: het boek is te fragmentarisch om echt in het verhaal te kunnen verdwijnen.
Difficult to formulate why this book is so good. One reason is that every single word is well chosen. It gives the book a thoroughly poetic feel, but no where does the story or do the topics become closed off, hermetic. The structure is enticing, with short snappy chapters that sometimes follow a chronological line and sometimes follow routes of association and the rabbit holes of memory. The language is clear, precise, razor sharp. The imagery is outright fantastical and hilarious in places, for instance when Nadia describes her rural grandmother as an area manager of the family, the boss bitch, and later, as the leader of a plaas-Yakuza. The reasons for these descriptions are, of course, not funny and the novel teases out exactly how painful and laborious memories of toxic family relations can be. But there is also love, light and laughter in the book. Gorgeous, enjoyed every page.
Een hartverscheurend verhaal waarin taal een cruciale rol speelt.
De Zuid-Afrikaanse dichteres en schrijfster Ronelda S. Kamfer (1984) situeert haar debuutroman Compoun (2024) in de vroege jaren negentig, kort na de afschaffing van de apartheid. Groenplaas (plaas betekent boerderij) is de plek waar Sylvia McKinney, de grootmoeder van Nadia en Xavie, de touwtjes in handen heeft. Vanuit het perspectief van de kleinkinderen wordt veel onthuld over de gruwelijke familiegeschiedenis. Geconfronteerd met verwaarlozing en opstand proberen de twee kinderen hun leven op te bouwen. Ze wonen in een compoun; die term, afkomstig van het Engelse compound, verwijst naar een omheinde gemeenschap waar arbeiders vaak van de buitenwereld worden afgesloten.
In interviews vertelt Kamfer dat ze op tienjarige leeftijd begon met schrijven. Haar grootvader deelde talloze verhalen over zijn jeugd op de Kaapse Vlakte. In haar dichtbundels Noudat slapende honden (2008) en grond/Santekraam (2011) vertelt ze deze familieverhalen, die telkens het geweld beschrijven waarmee haar eigen familie werd geconfronteerd. Ze staat bekend om het gebruik van straattaal en haar scherpe, visuele beelden van armoede op het platteland.
Haar debuutroman begint met een gruwelijke scène en behoudt deze harde toon. Seksueel misbruik, moord en verwaarlozing zijn dagelijkse realiteit in het leven van Nadia en Xavie. Toch laten ze zich niet zomaar onderdrukken. Net als de schrijfster zelf proberen ze door te schrijven de waarheid over hun familie aan het licht te brengen, zonder iets te verbergen, want één ding weten ze zeker: ‘Wij redden ons prima zonder al die fuckers.’
‘De soort wanhoop die je als tiener voelt is anders dan die je als volwassenen voelt. Dit is de eerste wanhoop die van ons alleen is. Die terugkeert als je dertig bent, en weer als je vijftig bent, de wanhoop die aan je knaagt en die de enige zekerheid is in de hele wereld. De wanhoop die voor je zingt en het enige is waar je echt in gelooft.’
Taal is een van de belangrijkste elementen van Compoun. Het verhaal dat zich over generaties en geografische grenzen uitstrekt, vereist een vertaling die de subtiele taalnuances weet over te brengen. Alfred Schaffer vertaalde het boek vanuit het Afrikaans en geeft de verschillende vormen van Kaaps zorgvuldig weer, terwijl Kamfers beeldende taal – snel, scherp, indringend – ook in het Nederlands volledig tot zijn recht komt. Naarmate je de passages van Nadia en haar neefje Xavie vaker leest, herken je hun stemmen steeds sneller.
In de roman heeft taal verschillende betekenissen: niet alleen is het de bron van al het geweld, maar ook een manier om met de werkelijkheid om te gaan. De kinderen verbergen zich dikwijls achter ironie en speelse woordgrappen om hun situatie het hoofd te bieden. Soms moet je lachen om de intellectuele en taalkundige vondsten om te ontsnappen aan hun verschrikkelijke familie. Ze leggen leugens vast, krijgen geheimen boven water, en zijn met woorden hun familie te slim af als het echt moet. Taal is hun redmiddel.
Compoun is meer dan een hartverscheurend verhaal over een moeilijke jeugd. De kinderen ondergaan een ingrijpende ontwikkeling en herwinnen hun kracht door hun waarheid niet langer te verbergen. Het verhaal begint met een opeenstapeling van gruwelijke gebeurtenissen, maar de band tussen de kinderen blijft onbreekbaar. Dankzij hun besluit om eindelijk te spreken, is dit geen boek dat zich enkel op het drama richt, maar biedt het ook ruimte voor hoop.
When I first read the reviews I was hellbent on reading this book. Bought it, disappointed. The language, even somewhat authentic, is really over the top. The story telling is slow and I found it boring. I didn't finish it.
Die hede en die verlede is deurmekaar geskryf. Kaapse Afrikaans met verskriklik baie vloekwoorde. Hierdie boek leer ‘n mens baie van dinge wat jy nie geweet het gaan aan in die lewe nie, maar ek voel dit kon beter geskryf word.
Die boek is soos n vuishou in die maag. Jy snak na asem en sien sterre. Briljant en ontstellend en baie slim aanmekaargesit. Een van die beste boeke wat ek nog gelees het.