1890, Κρήτη. O νεαρός Ισμαήλ, γιος Τούρκου μεγαλοκτηματία, μεγαλώνει υπό τη σκέπη του προστατευτικού, φιλελεύθερου για τα δεδομένα της εποχής πατέρα του. Στο νησί μορφώνεται και αποκτά ευρεία καλλιέργεια χάρη σε έναν κοσμογυρισμένο Ιρλανδό δάσκαλο που βρίσκεται εκεί τυχαία. Όμως, λίγο μετά την ενηλικίωσή του, ο Ισμαήλ αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη γενέτειρά του, ταξιδεύοντας με πλαστά έγγραφα πρώτα στην Ελλάδα και τελικά στις ΗΠΑ, ως Ηρακλής Συναξάκης. Τον πρώτο καιρό στις ΗΠΑ εργάζεται στον οίκο ανοχής ενός Έλληνα μετανάστη στη Νέα Υόρκη, συνδέεται με μια νεαρή Ιταλίδα βιολίστρια και τελικά πιάνει δουλειά στην εφημερίδα της ομογένειας Ατλαντίς. Η εφημερίδα τον στέλνει σε διάφορες πολιτείες και ο Ισμαήλ, που πλέον τον αποκαλούν Ερκ, αποκτά πλήρη εικόνα για τις συνθήκες υπό τις οποίες ζουν και εργάζονται μετανάστες από την Ελλάδα και άλλες χώρες, γεγονός που καλλιεργεί την ταξική συνείδησή του. Αναγκάζεται όμως να εγκαταλείψει τη Νέα Υόρκη και καταλήγει στο Ντένβερ του Κολοράντο. Εκεί συναντά τον γνωστό συνδικαλιστή Λούις Τίκας και γίνεται άτυπο μέλος του συνδικάτου των ανθρακωρύχων. Το τελευταίο ετοιμάζει μεγάλη απεργία στα ορυχεία της περιοχής, η οποία ξεκινάει το 1913 και τον Απρίλιο του 1914 καταλήγει στη «σφαγή του Λάντλοου», όπως έμεινε στην Ιστορία...
Ο Αμερικάνος είναι ένα περιπετειώδες μυθιστόρημα που ρίχνει μια ρηξικέλευθη, πολυπρισματική ματιά στους αγώνες των Ελλήνων μεταναστών στις HΠΑ για την επιβίωση και την ενσωμάτωσή τους εκεί, εισχωρώντας τολμηρά σε άγνωστες πτυχές της ιστορίας τους. Ο Αμερικάνος είναι ένα μυθιστόρημα που, χάρη στην πυκνή πλοκή του, στους ζωντανούς χαρα- κτήρες και στη μαστοριά με την οποία η Ιστορία συνομιλεί με τη μυθοπλασία, κατακτά τον αναγνώστη από την πρώτη παράγραφο.
Ο Αμερικάνος είναι πάνω από όλα ένα μυθιστόρημα. Είναι ένα βιβλίο γραμμένο με λιτή και απέριττη γραφή, που κρατάει το ενδιαφέρον του αναγνώστη αμείωτο από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα. Είναι όμως και κάτι παραπάνω από αυτό. Είναι μια διαρκής υπενθύμιση του πρόσφατου ιστορικού μας παρελθόντος, το οποίο δυστυχώς μοιάζει να επαναλαμβάνεται σήμερα ως φάρσα και ως ιστορικό κακέκτυπο. Ο Αμερικάνος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την κοινωνία μας μέσα από την ιστορική μυθοπλασία, την οποία χρησιμοποιεί ως εργαλείο αφύπνισης του αναγνώστη. Εξάλλου, η μετανάστευση είναι μια παλιά ελληνική ιστορία, που επαναλαμβάνεται ως σήμερα. Ο Νίκος Αραπάκης, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του, δεν σταματά ούτε στιγμή να αναφέρει τις συμπεριφορές προς τους Έλληνες μετανάστες στην Αμερική και να τις συνδέει με τις σημερινές δικές μας προς τους δικούς μας ξένους. Ο Αμερικάνος, λοιπόν, λειτουργεί ως ένας μεγάλος καθρέφτης, που αντικατοπτρίζει την υποκρισία μας, όταν καλούμαστε να υποδεχτούμε κατατρεγμένους ανθρώπους.