Jan De Graeve maakte met zoon Sam een reis langs de 117 kilometer lange muur die keizer Hadrianus een slordige 1900 jaar geleden liet bouwen in Brittania. Een wandeltocht van een zeventiger en een veertiger, een vader en zijn zoon. Tijd zat om het te hebben over de liefde, het leven en de dood. Maar is alles gezegd bij thuiskomst? Sam vindt van niet. En schrijft zijn vader een brief, zoals Franz Kafka het hem voordeed. Die laatste durfde zijn brief niet opsturen en gaf hem aan zijn moeder, die hem ook niet overhandigde, hij werd pas jaren na het overlijden van vader en zoon gepubliceerd. Ook deze auteur durft de brief niet rechtstreeks te sturen en gaf hem aan zijn uitgever. Benieuwd of hij de geadresseerde bereikt.
“Wij denken niet, wij spreken. We vrezen de pijnlijke stiltes en vullen die met geluiden. We zijn sociale dieren. Komen we uit ons huis, dan zijn er er andere mensen. Dat is publiek, en moet geëntertaind worden. We mikken op de lach, mijden de ernst. Moeder zwijgt en weet.”
Auteur Sam De Graeve kom ik al eens op straat tegen in onze gezamenlijke hometown Gent. We kennen elkaar niet, maar zijn van dezelfde generatie. Na het lezen van dit boek besef ik dat we heel wat gemeen hebben.
Op een literair avondje bij een gemeenschappelijke vriendin gaf Sam vrijdag ll. een huiskamervoorstelling rond dit boek: een brief aan zijn vader, een vasthouden van een reis en van vele jeugdherinneringen, een reflectie over het leven en een ode aan de ouderliefde, hoe vreselijk de kindertijd bij momenten ook soms was. Ik kon de voorstelling niet bijwonen maar mijn man was zo slim en zo lief om een exemplaar voor mij te kopen. Ik las het in één ruk uit en alhoewel het een dun boekje is, zijn de pagina’s van mijn exemplaar nu bezaaid met potloodstrepen en post-its.
Sam De Graeve deed waar ik aan denk en waar velen niet toe komen: de dialoog aangaan met onze ouders wanneer ze er nog zijn - ook al is dat bij momenten een monoloog. Dit boek vindt een mooi evenwicht tussen die dialoog en de pogingen ertoe binnen een fantastisch narratief over een wandelreis naar Engeland langs de muur van Hadrianus, gelardeerd met persoonlijke anekdotes uit kindertijd en jeugd maar badend in algemene wijsheden. Het is een heerlijk, mooi en ontroerend boekje geworden, zeer herkenbaar en zeer universeel.
Voor de eerste keer lees ik zwart op wit dat er nog mensen zijn die - net als ik - de mensheid indelen in zij met lichtjes in de ogen en zij die dat niet hebben. Sam De Graeve heeft lichtjes in zijn ogen - zo omschreef ik hem aan de dames van mijn leesclub waar ik vrijdag vertoefde - toen ik het boek aanbeval als ‘the next book to read’.
“Soms is het allemaal een beetje weinig. Zoals de slager het zegt, zo denk ik het ook vaak: mag het ietsje meer zijn? Het is niet omdat het leven geen zin zou hebben, dat je geen zinnen mag formuleren.” Welnu Sam De Graeve weet zinnen te formuleren die vlot en gepast zijn. Hij is niet de grootste schoonschrijver van de lage landen en pretendeert dat ook niet, maar bij hem is de totaliteit van het verhaal wel ‘ietsje meer’ en dat is anno 2023 prachtig om te lezen en bijzonder inspirerend. Merci Sam!
In Dag vader, vertelt Sam De Graeve over de reis die hij met zijn vader maakte door Engeland. Ze wandelen samen langs de overblijfselen van de muur van Hadrianus, een oud-Romeinse verdedigingsmuur waarvan naar oud-Romeinse traditie niet veel meer overeind staat. Ook tussen zoon en vader staat een knoert van een communicatiemuur, kortom: voer voor metaforen.
In het boek wisselt Sam De Graeve het verhaal van de wandeling af met verhalen uit zijn jeugd en beschouwingen over leven, ouderdom, adembenemende Midden-Oosterse psychiaters en de Britse volksaard. Zijn vader is een zwijgzame oudere man, die bovendien zijn hoorapparaat thuis vergat, wat niet bevorderlijk is voor een sprankelende communicatie. Sam voert in het boek dan ook bijna uitsluitend zelf het woord, lustig jonglerend met woorden, niet vies van een woordspeling hier en een literaire verwijzing daar.
Dag vader, (mét komma dus) is min of meer een sequel van Reizen met dochters, het boek dat Sam De Graeve in 2010 schreef. Intussen is Sam zélf uitgever, bij Borgeroff & Lamberigts, en bracht hij zonder verpinken zijn eigen boek uit. En terecht.
Mooie kroniek van (voor) een vader. Het is duidelijk dat Sam De Graeve zeer belezen is en meeslepend kan schrijven. Het boek bevat een mooie structuur met aangename wendingen, maar bevat stylistisch misschien net iets te veel gemeenplaatsen. Niettemin een ontroerend werkje.
Sam De Graeve is een goede verteller, en hij doet dat deze keer zowel in een theatervoorstelling als in een boek. Ik had het privilege een try-out bij te wonen ten huize van een goede vriend, een erg aangename gebeurtenis trouwens, en des te meer omdat hij het ook door mij erg gesmaakte The Marches van Rory Stewart aanhaalde als inspiratie. Dag Vader, is het verhaal van de wandeling die Sam maakte met zijn vader langs Hadrian’s Wall, de Romeinse muur in het Noorden van Engeland, waar zich ondermeer het wonderlijke Vindolanda bevindt. De wandeling is legendarisch, deels door het prachtige Northumbria, en de laatste tijd wel héél populair aan het worden, maar hier gaat het meer over de relatie tussen vader en zoon dan over de omgeving. Soms lijkt het gesprek over die relatie op een afrekening, wanneer Sam zijn vader beslissingen verwijt die hem lijken te hebben beschadigd, maar toch komt alles weer altijd terug op die curieuze mengeling van liefde en conflict die elke relatie tussen vader en zoon beheerst, en zeker wanneer hij, tijdens het schrijven van het boek, hoort dat zijn vader is opgenomen in het ziekenhuis. De muur, of beter gezegd de wandeling, fungeert als derde persoon in het boek, zodat het ook een reisverhaal is, en dat maakt het lezen licht en leuk. Het boek is echter ook een grote oefening in afscheid nemen van een vader die, en daar zit een zekere tragiek in, nooit helemaal door een zoon te vatten is, op dezelfde manier waarop een vader naar een volwassen zoon kijkt en zich afvraagt of hij de dingen nu goed gedaan heeft of niet, en of hij hem eigenlijk nog wel begrijpt.
Minder dan 5 sterren geven zou voelen als verraad. Die sterren vind ik dan ook een voor een verdiend. Een wellicht licht vooringenomen mening, als personage in het boek en potentiele schrijver van een vervolg, dat dan op zijn beurt misschien uiteindelijk ook vervolgd wordt.
Voor mij leerrijk, om de mensen die ik zo graag zie nog wat beter te leren kennen. Ook dit boek zal ik vaker opnieuw bezoeken, zij het nu als gids of als fijne reminder dat De Graeves elkaar heel graag zien.
Tot binnen een onbepaald aantal jaar, bij de boekvoorstelling van "Dag vader, welkom terug."
Ergens rond bladzijde 50 valt de auteur van dit boek in zijn toon - daarna is ‘Dag vader’ een sympathiek boek over een vader die zijn (soms onbereikbare) vader naar zich toe probeert te schrijven. Vanaf bladzijde 50 is dit een vier-sterren-boek - als een strenge redacteur die eerste bladzijden onder handen had genomen, was De Graeve nu de schrijver van een heel goed boek. Nu is hij de schrijver van een goed boek. Een echte aanrader voor alle zonen, en vaders.
Wat een prachtig boekje is dit ! Leest zéér vlot, maar ik heb het bewust met mate geconsumeerd. Net geen 140 bladzijden, mooie taal en prachtige beeldspraak (bijv. de vergelijking van het gezin met een republiek, vader als verlicht despoot en moeder als minister van Communicatie - zo herkenbaar…). Ik heb smakelijk gelachen maar eveneens tranen in de ogen gehad van ontroering. Humor, ernst, weemoed en nostalgie wisselen elkaar af. Ik vermoed dat je als vader geen mooier cadeau kan krijgen, al zal hij dat waarschijnlijk niet laten blijken. Zijn motto over loslaten indachtig : zou hij ook dit boek hebben terug gegeven ? Een absolute aanrader !
Een amusant, teder, humoristisch, licht melancholisch boekje over een man die een brief schrijft aan zijn vader op het moment dat hij in volle coronapandemie opgenomen wordt in het ziekenhuis. Hij reconstrueert de wandeltocht langs de Muur van Hadrianus tussen Engeland en Schotland die ze samen maakten, maar toch vooral hun relatie over de decennia heen, die er vaak een was van zwijgen. Desondanks spreekt er veel meer liefde uit dan uit Kafka's beroemde Brief an den Vater, maar een van de talloze literaire verwijzingen in deze brief. Veel meer is het een oproep aan zijn vader om nog wat langer te blijven, of met Dylan Thomas: rage, rage, against the dying of the light.
Deze verteller weet een kwetsbare band prachtig weer te geven. “Het is niet omdat het niet lekker is dat het niet kan smaken.” “Hebben we wel alles verteld?”
Het doet me denken aan ‘vergiffenis’ en de eenvoud van laten zijn.
Ik had graag eens aan de tafel gezeten bij familie De Graeve. Dat moet wat zijn. Een verrijking voor de geest. Maar misschien minder voor de maag. Een appel als lunch? Het mag wel iets meer zijn.
5 sterren zeggen hier meer dan mijn woorden. Wat een schoon boek, wat een taalvirtuoos is Sam De Graeve, wat een mooie, oprechte eerlijke vaderliefde. In één ruk uitgelezen is haast een understatement. Ik kon op de laatste blz alleen maar denken “had ik nog maar de kans om zo een wandeling met mijn eigen vader te maken”.
Dag vader, is een mooie evenwichtsoefening tussen reisverslag, jeugdherinneringen en de relatie met een vader. Ik had vooraf verwacht dat de brief aan zijn vader meer op de voorgrond zou staan, maar net de manier waarop Sam De Graeve het persoonlijke verweeft met de reis vond ik bijzonder geslaagd.
Vooral zijn scherpe, treffende pen en heerlijke gevoel voor humor heb ik erg gewaardeerd.
Het deed deugd om eens over een voornamelijk positieve vader-zoonband te lezen. Het is zacht, zoet, lief, en soms ook hard, eerlijk - zoals dat gaat met vaders en zonen. Ik heb meermaals luidop gelachen om de beschrijvingen van Sam De Graeve. Een zalvend boek.
‘Dag vader,’ is een treffend relaas van een reis en een leven. Een vader-zoonboek uit het hart dat af en toe schuurt, bij momenten ontroert, maar altijd begeestert. Daarenboven kan De Graeve al eens grappig uit de hoek komen. Om het in de taal van Hyacinth Bucket en Daffyd Thomas te zeggen: a jolly good read.