ปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร หัวใจของการภาวนาเพื่อความรู้แจ้ง

by ประมวล เพ็งจันทร์

ทุกย่างก้าว ทุกลมหายใจเข้าออก ท่านกำลังเดินทางภายในเพื่อเข้าถึงหัวใจของ "ปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร"

"ปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร" เป็นพระสูตรสำคัญในพุทธศาสนาฝ่ายมหายานและวัชรยาน มีหัวใจสำคัญคือ "ศูนยตา" ความว่าง ความเป็นศูนย์ จากขันธ์ทั้ง 5 ซึ่งตรงกับ "สุญญตา" ในฝ่ายเถรวาทนั่นเอง หนังสือเล่มนี้ "อาจารย์ประมวล" เล่าถึงความสำคัญของพระสูตรนี้ทีมีต่อชีวิตของท่าน ตั้งแต่วัยเด็กจนถึงวัยชรา ซึ่งเคย "หลง" ไปว่า ตนเข้าใจพระสูตรนี้ดีแล้วจากการอ่าน (สุตมยปัญญา) และการคิด (จินตามยปัญญา) ต่อเมื่อวันที่ได้ก้าวเดินไปพร้อมกับการปฏิบัติภาวนา (ภาวนามยปัญญา) จาริกจากเชียงใหม่ถึงเกาะสมุย จาริกในอินเดีย และจาริกในทิเบต โดยมีพระแม่ปรัชญาปารมิตา พระพุทธมารดา เป็นผู้นำทาง จึงได้เข้าถึงโพธิปัญญาภายในและเข้าถึงหัวใจของพระสูตรได้อย่างแท้จริง

ด้วยอาจารย์ประมวลมีความจำเป็นใช้ภาษาผ่านตัวหนังสือถ่ายทอดประสบการณ์ แต่เพื่อให้ผู้อ่านเข้าถึงปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร ที่ข้ามพ้น "กับดัก" ของการอ่านการคิด ไปสู่การภาวนาได้นั้น ภายในเล่มจึงมีบทเพลงภาวนา 10 เพลงคั่นตามเนื้อหา ผู้อ่านสามารถสแกนคิวอาร์โค้ดเพื่อภาวนาไปพร้อมกับบทเพลง นอกจากนั้น ท้ายเล่มยังมีผลงานศิลปะจากศิลปินในสายงานต่าง ๆ อีก 15 ท่าน ร่วมกันถ่ายทอดหัวใจของปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตรให้ปรากฏเป็นรูปธรรม

523 pages, Hardcover

First published November 1, 2021

Reviews

[Makmild]

ปกติเราไม่ค่อยอ่านหนังสือปรัชญาธรรมะเท่าไร เลยไม่รู้ว่าเล่มนี้เป็นเล่มที่ควรจะพูดถึงอย่างไร แม้จะเป็นเล่มแรกที่ได้อ่านก็ไม่ได้อ่านยากอะไรเลย อาจารย์ประมวลเขียนเข้าใจง่ายมากๆ แม้จะมีภาษาบาลีหรือคำสวดมนต์อะไรแบบนี้ก็ยังสามารถที่จะจับใจความหรือเข้าใจสิ่งที่อาจารย์อยากจะบอกเล่าได้

อย่างน้อยก็ทำให้เรารู้จักปรัชญาปารมิตา พระพุทธมารดา เป็นพระธรรม เป็นบ่อเกิดพระอริยะ (เรียกว่าบ่อเกิดมั้ย ใช้คำผิดหรือเปล่านะ 5555) แต่แน่นอนว่าเป็นเหมือนก้าวเล็กๆ ของความเข้าใจอันยิ่งใหญ่ บางเรื่องอ่านแล้วก็เท้าคางเพราะยังไม่เคยประสบพบเจอ แต่จากคำบอกเล่าของอาจารย์ประมวลที่เดินทางไกลเพื่อหาอิสรภาพแต่กลับได้พบภายในใจนั้นทำให้เราเริ่มเข้าใจอะไรบางอย่าง และจากความกลัว ความสงสัย หรือความรู้่สึกต่างๆ ที่เกิดขึ้นภายในจิตใจก็เป็นศุนยตา แม้จะไม่ง่ายแต่ก็ทำให้เข้าใจตัวเองและความรู้สึกบางอย่างที่เกิดขึ้นได้

เส้นทางสู่ศุนยตายังอีกยาวไกล แต่สนุกสนาน (หรือจะเรียกได้ว่าเบิกบาน) เป็นเท่าตัว จำไม่ได้แล้วว่าทำไมหยิบเล่มนี้มาอ่าน (น่าจะเพราะ เพจ Zen Smile Zen Wisdom) เลยอยากทำความเข้าใจธรรมะแบบเซนๆ (ซึ่งเล่มนี้ก็ไม่ใช่....) แต่ก็ทำให้เห็นโลกธรรมะที่หลากหลายมากขึ้น

[moomooread · Rating 3 out of 5]

“ไม่ว่าโลกภายนอกจะเป็นเช่นไร โลกภายในคือศูนยตา” ใครที่คาดหวังว่าเล่มนี้จะต้องเป็นหนังสือปรัชญาจ๋า เน้นอธิบายเลยว่าสิ่งนี้คืออะไรแบบตำราหรือหนังสืออ้างอิง คุณคิดผิดดดดดดดดดด ฮืออออออ ใช่ค่ะทุกคน เราคิดผิด

อาจารย์ประมวลเขียน objective ของเล่มนี้ไว้อย่างชัดเจนว่าจะอธิบายหลักปรัชญาปารมิตาผ่านประสบการณ์ในการภาวนา เพื่อชวนทุกคนมาก้าวข้ามหล่มความรู้จากการอ่านและการคิด มาเป็นการลงมือปฏิบัติ สายอ่านเอาความรู้ที่ไม่ได้อยากจะรู้แจ้งอย่างเราก็เศร้าอะดิ

ลักษณะการเล่าปรัชญาปารมิตาในเล่มจะหลากหลายมาก เริ่มด้วยเล่าประวัติผู้เขียน(ที่ค่อนข้างเยอะ…) เป็นการปูพรมชวนผู้อ่านมานั่งฟังประสบการณ์ของผู้เขียนกับศาสนาพุทธ ให้เข้าใจและเห็นภาพการเดินทางตามหาความหมายที่แท้จริงของปรัชญาปารมิตาผ่านการภาวนา

แล้วผู้เขียนก็เชื่อมโยงไปประวัติศาสตร์บ้างเล็กน้อย วนมาอธิบายหลักปรัชญาเสริมความเข้าใจ หลอกล่อให้อ่านต่อด้วยชาดก แล้ววนไปเล่าประสบการณ์ตัวเองเพิ่มเติม อ่านไปละรู้สึกเหมือนกินยำ หลากหลายดี

อย่างในบทภาวนา ผู้เขียนแบ่งการอธิบายออกเป็นข้อย่อยตามขันธ์ 5 แต่สิ่งที่นำมาเล่าจะเน้นประสบการณ์ตัวเองในการพิจารณารูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ใครชอบแนวอ่านเรื่องเล่าอาจจะ enjoy แถมพอตั้งเป้าไว้แล้วว่าอยากให้คนอ่านได้ลงมือปฏิบัติเลยมีการแทรกเพลงแบบ QR Code ไว้ให้สแกนไปลองฟัง ลองภาวนากันด้วย

ใครอยากลองอ่านพระสูตรสำคัญของพุทธมหายาน/วัชรยานลองไปหาอ่านกันได้ ส่วนตัวคิดว่าเป็นเล่ม introduction ที่น่าสนใจ ส่วนขั้นต่อไปก็แล้วแต่ว่าจะไปฝึกปฏิบัติภาวนาเพื่อเข้าถึงหัวใจของปรัชญาปารมิตา หรือจะไปติดกับดักสุตมยปัญญากับจินตมยปัญญาก็ไปอ่านต่อในเล่มอื่น