Als een rode draad mij zou verbinden met alle generaties voor en na mij, dan zou die op dit moment alleen bestaan uit een klein, rood puntje. Een eenzaam stipje in de eeuwigheid. Een enkele noot op een verder lege partituur.
Een jonge vrouw studeert af aan het conservatorium zonder daarna ooit nog een noot te zingen. Wanneer haar buurvrouw op een dag vraagt waarom ze niet meer zingt, begint ze aan een zoektocht. Die brengt de voormalige zangeres naar een overvolle zolder en langs verschillende tijden die aan haar verbonden zijn. Naar haar conservatoriumstudie en het overlijden van haar ouders, maar ook naar verder terug, toen haar ouders in dit land onder heel andere omstandigheden leefden. En naar de tijd van haar voorouders, nog langer geleden, in een ander land maar met vergelijkbare verhalen. Verhalen over muziek, verlies, jodendom, rouw en schaamte.
Waar gezongen wordt is de intieme zoektocht van een zangeres naar haar verleden, haar familiegeschiedenis en identiteit, maar bovenal naar haar eigen stem.
Shula Tas (1987-) is an interviewer, author and presenter and creator of cultural programs. Previously she worked with Paradiso, de Rode Hoed, BKB and ROSE Stories.
Muziek was alles voor Shula. Het was familie, thuis, troost, warmte, vreugde en verbinding. Maar sinds ze afstudeerde aan het conservatorium heeft ze nooit meer een noot gezongen. Wanneer een buurvrouw haar vraagt waarom ze niet meer zingt, is dat het begin van een zoektocht. Niet alleen een zoektocht naar muziek, maar ook een zoektocht naar haar identiteit, een zoektocht naar haar familiegeschiedenis, naar overeenkomsten met familieleden die ze nooit heeft gekend.
Shula’s ouders overleden allebei toen zij studeerde en de zolder van haar woning staat vol dozen. Dozen gevuld met schatten of met troep, ze heeft geen idee. Het is een plek waar zij niet graag komt, een plek die niet alleen is gevuld met documenten en spullen, maar ook met emoties. Tegelijkertijd moet deze ruimte nodig worden opgeruimd nu ze samenwoont met haar vriend. Het uitzoekwerk is een project waar ze vreselijk tegen opziet, maar ze weet ook dat ze het alleen moet doen. Wellicht brengt het haar verder in haar zoektocht.
De inhoud van de dozen leidt haar langs verschillende herinneringen en laat haar stilstaan bij belangrijke momenten in het leven van familieleden en voorouders. Ze denkt na over haar studie aan het conservatorium, ze denkt aan haar ouders en aan hun uitdagingen in het leven, ze luistert en leest, ze rouwt, zoekt plaatsen op, onderzoekt gevoelens en probeert die ene vraag steeds beter te beantwoorden: waarom is ze gestopt met zingen? Kan muziek weer een rol in haar leven krijgen?
“Mijn oma zong in het kamp om te troosten, om te verbinden. Om te leven. Maar zij is óók op een dag gestopt. Waarom? Als we ooit geraakt werden door dezelfde betovering, komt onze stilte dan ook uit hetzelfde vat?”
Het boek is een verzameling van anekdotes en gedachten, van kleine stukjes (familie)geschiedenis, herinneringen en mijmeringen, van vragen, verschillen en overeenkomsten. Het is een verhaal over muziek, melodieën en stilte, over verbondenheid, het jodendom, schaamte en pijn, over loslaten en een nieuw begin. Je wordt helemaal meegenomen in deze intieme en openhartige zoektocht, wat een bijzondere leeservaring oplevert. Een mooi debuut!
Mooi, indrukwekkend, krachtig verhaal. Het boek leest ook erg vlot weg. Je voelt tijdens het lezen de emoties en sfeer die de hoofdpersoon doormaakt tijdens haar zoektocht. Love it.
Mooi lief klein verhaal, in een rukje (twee uur) uitgelezen. Fijne korte hoofdstukken, mooie zinnen. Soms herkenbare stukjes, ik las soms stukjes voor aan HJ.
Mooi klein boek over Shula die niet meer zingt maar niet weet waarom ze niet meer zingt. Vond het idee dat generaties eigenlijk andere werelden zijn heel goed, zelf nooit zo over nagedacht. Het is niet dat alleen oudere mensen niet modern genoeg zijn om ons te begrijpen, wij zijn ook te jong om hun taal echt te spreken.
“Waar gezongen wordt, is leven”. “Als je zingt, ben je nooit alleen.”
Shula kan sinds de dood van haar vader en moeder niet meer zingen. En dat is voor een professioneel zangeres nogal vervelend. Doordat zij en haar vriend willen samenwonen, gaat ze de zolder opruimen. Er liggen spullen van haar grootouders en ouders (waaronder het kampdagboek van haar vader). Door op te ruimen raakt Shula steeds meer geïnteresseerd in haar roots. In de Joodse rituelen zoekt ze (en vindt ze uiteindelijk) troost.
Ik hoorde een interview met Shula Tas in Nooit Meer Slapen, een prachtig, open en bij vlagen ontroerend gesprek. Wanneer een boek goed is besproken in een gesprek met de schrijver kan het zomaar gebeuren dat het boek een déjà vu bevat. Het is alsof er dan iets van het magische al weg is. Dat was nu ook zo. Gelukkig zaten er kleine verrassingen in.
Prachtige novelle over rouwverwerking en de zoektocht naar Joodse traditie, verteld door een conservatorium opgeleide pop zangeres uit gegoede kring. Titel is ontleend aan een citaat Waar gezonden wordt (is leven), afkomstig uit haar familie biografie waar ook kunstenaressen in voor blijken te komen. Omgekeerd had het boek ook kunnen heten: Waar niet gezongen wordt (is geen leven meer), want de zangeres stopt lange tijd met zingen nadat haar beide ouders kort na elkaar komen te overlijden. Het boek eindigt in majeur (om in de muzikale beeldspraak te blijven) en de zangeres begint tegen het einde van het boek langzaam weer met haar muzikale activiteiten. Daarom is ook gekozen voor een wit omslag, waarop de eveneens witte piano die uit haar ouderlijk huis afkomstig is ook staat afgebeeld.
Zonder meer interessant zijn de verwijzingen naar het boek van Brief aan mijn kleinzoon van "oom" Abel (Herzberg) uit 1964, waarin hij vertelt over de afkomst uit Rusland eind 19e eeuw. Ik ken dat boek niet, maar ben door mijn eigen Joodse oma met roots in het Oosten (Van Oosten, heette ze ook), zeer geïnteresseerd in dit thema. Het is te hopen voor de Nederlandse letteren in het algemeen en de Amsterdamse in het bijzonder dat Shula Tas zich ook ontwikkelt tot een kunstenares die dit thema verder onderzoekt in een volgend werk. De romans van Grunberg, Lakmaker zijn geslaagde fictie (die vaak akelig dichtbij de werkelijkheid komt), maar ook de non-fictie van de nichten Rottenberg en de heer Scheffer over hun respectievelijke opa's zijn daar prachtige voorbeelden van. Maar ook een samenwerking met de Amsterdam Klezmer band behoort tot de mogelijkheden; Shula heeft mogelijkheden te over en heeft ook veel te vertellen.
En daar wringt hem de schoen soms, want, geheel in lijn met een belangrijk thema van het boek, lijkt het wel of ze zich daarvoor een beetje schaamt. In plaats van dat thema verder te onderzoeken, gaat ze het wat uit de weg door dingen kleiner te maken dan ze zijn. Het wemelt van de verkleinwoordjes in het boekje van Shulaatje, tot wel 3 in de laatste 3 zinnen van het boek. Wat dat betreft zou ze nog meer in de traditie van Wittgenstein kunnen stappen ("Warüber man nicht reden kann, muss man Schweigen.") die in de Nederlandse literatuur het meest door Hermans wordt belichaamd. Het terugkerende thema "ruis" sluit daar ook goed bij aan. Terwijl "Waar goed gezongen wordt, is geen ruis!".
Mooi persoonlijk verhaal over zangeres met joodse voorgeschiedenis, die daar liever niets van wil weten. Als ‘erfgenaam’ van al het leed dat haar voorouders is aangedaan, is ze haars ondanks gestopt met zingen. Langzaam maar zeker gaat ze toch op zoek naar haar wortels. Het is een fijn boekje, tamelijk voorspelbaar in het verloop maar op momenten maakt het indruk, vooral als ze benoemt waarvoor ze zich allemaal schaamt. Dat is heel veel - en heel verdrietig en navoelbaar.
Wat een mooi verhaal en geschreven heel compact en condens. Deed me denken aan de stijl van Bluets van Maggie Nelson. In een ruk uitgelezen, wat maakt dat het je meer een meer raakt tot de laatste zin een traan uitlokt. ‘Voor de trap staat een zilveren schoteltje met Iraanse snoepjes. Met briefje Voor het harde werken en voor je muziek ‘
Ja. Hoe rate je een boek als deze... Enerzijds licht, makkelijk weglezend. Anderzijds vol symboliek en psychologie. Intergenerationele schaamte, dat is het hoofdthema. Met muziek als metafoor. Misschien moet je t zelf lezen?
Over het terugvinden van de muziek en het vinden van je identiteit. Leest makkelijk weg, boeit van begin tot eind, maar greep me net niet genoeg aan om echt bij te blijven. Dat heeft misschien ook te maken met hoe dun het boek is.
Aardig wschl persoonlijk verhaal van de auteur over haar afkomst en het omgaan met schaamte. Waarom zingt zij na haar conservatorium opleiding nooit meer? Die vraag zet haar aan het denken en uitzoeken.
Mooi, compact geschreven verhaal over rouwverwerking en een zoektocht naar eigen identiteit. Een verrassende insteek is er gekozen om de chronologie te omzeilen.
Ik kwam er niet door heen. Het boek raakte me niet, ondanks dat ik het onderwerp en de aanleiding van schrijven mooi vind. Het bleef voor mij te veel aan de oppervlakte. Jammer!