Τι κάνει ένα οπισθόφυλλο όταν το βιβλίο λείπει; Μήπως το ποδόσφαιρο θα ήταν δικαιότερο αν η μπάλα δεν ήταν στρογγυλή; Τι είδους άνθρωπος κλείνει ερωτικό ραντεβού σε μια πλατεία που δεν υπάρχει και τι γύρευε μια μαύρη γάτα γωνία Αφαίας & Τελαμώνος μεσάνυχτα νταν; Απαντήσεις σε τέτοια και άλλα παράδοξα ερωτήματα αναζητά ένας ήρωας αυτής της συλλογής σε τούνελ κάτω από την Εθνική Άμυνα, ενώ άλλος σώζει έναν άγγελο από τον συρμό στον Άγιο Αντώνιο. Κάποιοι οργανώνουν σιωπηρές διαδηλώσεις στο Σύνταγμα αναλαμβάνοντας την ευθύνη για λάθη που δεν έχουν διαπράξει, μια γυναίκα εξαφανίζεται στα ανοιχτά της Τήνου, ενώ στα νερά μιας ξέρας στην άγονη γραμμή ο αφηγητής έρχεται μούρη με μούρη με ένα σοφό ψάρι.
Το "Αφαίας & Τελαμώνος" δεν είναι μια τυπική συλλογή διηγημάτων: είναι μια σύνθεση από εκτενείς, ευσύνοπτες ή και αστραπιαίες ιστορίες που συνομιλούν μεταξύ τους και φλερτάρουν με τα κάθε λογής όρια: τα όρια των ανθρώπινων αντοχών, τα όρια της κανονικότητας, τα όρια της φαντασίας, τα όρια ανάμεσα στο δυνατόν και το απίθανο, το ηθικό και το άηθες, το ντοκουμέντο και τη χάλκευσή του. Ένα βιβλίο που κινείται στους αντίποδες του μελοδράματος: ανατρεπτικό και ανάλαφρο, αστείο και σπαραξικάρδιο, βαθύ και επιφανειακό την ίδια στιγμή, βγάζει γλώσσα στην επιτήδευση και τη σοβαροφάνεια.
Βάζω 3 αν και τείνω προς το 2μιση. Κάποια ήταν καλά και σίγουρα αναγνωρίζεις την έμπνευση, αλλά όχι πάντα το ταλέντο να μετουσιώσεις μια καλή ιδέα σε διήγημα. Ανομοιόμορφη συλλογή ως προς την αξία των αναγνωσμάτων λοιπόν...προς το τέλος μου δημιουργήθημε η αίσθηση ότι ίσως να του ταίριαζε καλύτερα να γράφει σενάρια ή θεατρικά και όχι διηγήματα.
Πρόκειται για 24 διηγήματα σφιχτόγραμμένα, περιεκτικά ,ώριμα και ευχάριστα σουρεαλιστικά.
Περικλείουν σχεδόν όλα τα θέματα και τους προβληματισμούς της εποχής μας. Σου δίνουν λύσεις? Όχι, αλλά ανοίγουν δρόμους μέσα σου ενώ συγχρόνως σου δείχνουν δρόμους για το άπειρο... Η ευφυΐα τους βρίσκεται στην απλότητα τους. Ένα από αυτά θα μπορούσε να γίνει μία πολύ επιτυχημένη χολιγουντιανή ταινία κάποιο άλλο τηλεοπτική σειρά ενώ ένα τρίτο ενας αθάνατος ζωγραφικός πίνακας... Υπάρχει κάποιο που είναι απλώς μία φωτογραφία που όσο περίεργο κι αν ακούγεται είναι διήγημα.
Η γραφή του συγγραφέα γοητευτική, άμεση, λυτή. Η αφήγηση ακριβής και αβίαστη. Παντού υποβόσκει μία αμυδρή (ή κ όχι) ειρωνεία. Το ταλέντο ξεπηδάει από παντού. Ένα βιβλίο που σε προτρέπει να σηκώσεις την κουρτίνα και να δεις πλέον πέρα από αυτήν...
Ομολογώ ότι έπεσα θύμα του hype και περίμενα κάτι σημαντικό ενώ στην πραγματικότητα απλά δεν πρόσεξα ότι οι κριτικές για το "ΑκΤ" ήταν στα πλαίσια του "τι ωραίο βιβλιαράκι να διαβάσουμε αντί για την εφημερίδα με τον καφέ μας". Ένα αστεράκι λοιπόν για να προετοιμάσω τον κόσμο. Κειμενάκια απλά, γραμμένα έως και στο πόδι (όχι πρόχειρα, αλλά γρήγορα, άμεσα χωρίς κάποιο φοβερό scope, σαν να γράφεις σε ένα blog) με χιούμορ και (αρκετά από αυτά) με καλές ιδέες (που όμως δεν δουλεύονται σε βάθος).
Δεν θα πάει για βραβεία. Ούτε είναι "Νυχτερινό Ρεύμα". Τίμιο αν το δεις για αυτό που είναι.
Η συλλογή διηγημάτων που τιτλοφορείται με τον ασυνήθιστο και κάπως αλλόκοτο τίτλο "Αφαίας και Τελαμώνος" του πολυγραφότατου και βραβευμένου συγγραφέα Κώστα Κατσουλάρη είναι από τις πιο ιδιαίτερες και πρωτότυπες που κυκλοφόρησαν τη χρονιά που μας πέρασε.
Ο Κώστας Κατσουλάρης προσφέρει άφθονη τροφή για σκέψη στον αναγνώστη με τα διηγήματά του και, συγχρόνως, προσπαθεί να τον πείσει ότι συχνά στη λογοτεχνία, όπως και στη ζωή, τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται. Ποιος, λοιπόν, θα μπορούσε να φανταστεί ότι ο ευφάνταστος τίτλος της συλλογής θα αντιστοιχούσε σε δύο οδούς των Αθηνών και ότι αντιστοιχεί στον τίτλο ενός από τα διηγήματα της συλλογής;
Ο συγγραφέας όμως ξαφνιάζει πολλαπλώς τον αναγνώστη με το συγκεκριμένο βιβλίο του, τόσο με τις θεματικές των διηγημάτων του, όσο και με τους αφηγηματικούς τρόπους που χρησιμοποιεί. Σε ελάχιστες συλλογές διηγημάτων παρουσιάζεται τέτοια μεγάλη ποικιλία ειδών και αφηγηματικών τρόπων, αλλά και θεμάτων. Θέματα όπως τα εξαφανισμένα εμού της Αυστραλίας, μία κλοπή ενός διάσημου πίνακα, το μετρό κάτω από την Εθνική Άμυνα, το ποδόσφαιρο, μία μαύρη γάτα, ακόμη και άρθρα εφημερίδων και αναρτήσεις στο διαδίκτυο, όλα αυτά τα τόσο ετερόκλητα μεταξύ τους στοιχεία, αποδεικνύεται ότι μπορούν να εμπνεύσουν τελικά τον συγγραφέα και να αποτελέσουν την πρώτη ύλη για τη δημιουργία ενός ευφάνταστου και ξεχωριστού διηγήματος.
Όσο για τις τάσεις και τα είδη του διηγήματος, σχεδόν τίποτε δεν αφήνεται απέξω: σουρεαλισμός με την "Πλατεία Κέννεντυ", αφαιρετισμός με το διήγημα-εικόνα, διηγήματα μινιατούρες, ένα σκηνικό αρχαιοελληνικού θεάτρου με το διαλογικό διήγημα σε ύφος αρχαίας τραγωδίας, πρωτοπρόσωπα, διαλογικά, αλλά και τριτοπρόσωπα σκαριφήματα, αυτοσαρκασμός και ειρωνεία για το σινάφι του Κατσουλάρη -τους άλλους δηλαδή συγγραφείς- και ένα διήγημα αποκλειστικά με αινιγματικούς διαλόγους που αφήνει μετέωρο τον νου του αναγνώστη.
Σε κάποια από τα διηγήματα ο συγγραφέας δίνει έντονα το παρόν. Αλλού πάλι, φαίνεται να απουσιάζει εντελώς και ο αναγνώστης μένει να αναρωτιέται αν όντως ήταν το ίδιο άτομο που έγραψε το συγκεκριμένο διήγημα, όπως και τα υπόλοιπα. Μία λεπτή ειρωνική απόχρωση και μία συγκαλυμμένη κριτική της σημερινής πραγματικότητας είναι εμφανέστατη σε ορισμένα σημεία, όπως και οι αναφορές στην πανδημία.
Η γλώσσα είναι άμεση και καλοδουλεμένη, μια ολοζώντανη καρδιά που πάλλεται αδιάκοπα και σφύζει από ζωή, συγχρόνως όμως μπορεί να αλλάζει και χαμαιλεοντικά ανάλογα με την περίσταση. Εντέλει ο αναγνώστης δεν θα μπορέσει να καταλήξει κατά πόσον τα διηγήματα αυτά είναι αισιόδοξα ή απαισιόδοξα. Αντιθέτως, φαίνεται να ακροβατούν διαρκώς ανάμεσα στην απελπισία και την ιλαρότητα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι αφετηρίες τους διαφέρουν κατά πολύ.
Η ομορφιά των διηγημάτων έγκειται ακριβώς στη μεγάλη ποικιλομορφία τους, στον καθαρό λόγο και την καλοδουλεμένη γλώσσα τους και στο γεγονός ότι αφήνουν "χώρο" στον αναγνώστη προκειμένου να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα από τις, συχνά, αινιγματικές, διηγήσεις του συγγραφέα. Εν καταλείδι λοιπόν, αμφίσημα και πολυσήμαντα είναι τα πρωτοποριακά και τολμηρά διηγήματα του Κώστα Κατσουλάρη. Απευθύνονται σε όλους τους σκεπτόμενους αναγνώστες προκειμένου να τους βάλουν σε σκέψεις και να τους κάνουν να αναρωτηθούν για πλήθος θεμάτων που σχετίζονται με τον ίδιο τον «έσω» άνθρωπο, την ψυχική γαλήνη του, την απώλεια, τον θάνατο, τη ζωή που φεύγει, τη σύγχρονη καθημερινότητα, αλλά και το νόημα της λογοτεχνίας γενικότερα.
Το απόσπασμα που ακολουθεί θα μπορούσε κάλλιστα να είναι το απόσταγμα των διηγημάτων αυτού του βιβλίου και αυτού που ο συγγραφέας θέλει να περάσει στους αναγνώστες του. Σε αυτό αναδεικνύεται όλη η τέχνη της επιδέξιας συγγραφής με μια γλώσσα απλή, μα όχι απλοϊκή, και συνάμα ρυθμική και πανέμορφη:
«Λένε πως, όταν περνάει ο καιρός, η ζωή αποκτά διαφάνεια και καθαρότητα. Πως, όταν κατακάθεται ο κουρνιαχτός, όταν κοπάζει το βουητό που αφήνουν πίσω τους τα γεγονότα, η αλήθεια πετάγεται πηχτή και βελούδινη, όπως η ψυχή λίγο πριν το βάλει στα πόδια».
Αν έπρεπε να πω πέντε μόνο πράγματα για τα διηγήματα της συλλογής Αφαίας και Τελαμώνος, τα πιο αντιπροσωπευτικά, νομίζω θα περιοριζόμουν στα εξής: άμεσα, λιτά, χωρίς περιττά στοιχεία, με υποδόριο χιούμορ, έξυπνα. Πρόκειται για διηγήματα που τα περισσότερα δεν μοιάζουν μεταξύ τους, ούτε στην έκταση, ούτε στη μορφή, ούτε στο περιεχόμενο. Αν κάτι τα συνδέει είναι ένα στοιχείο παράδοξο, σχεδόν αόρατο, μια διαφανής λεπτή κλωστή. Είναι ο συνδυασμός του φανταστικού και του ρεαλιστικού, ή του σχεδόν ρεαλιστικού, του πιθανού και του απίθανου. Είναι η παιγνιώδης διάθεση, πίσω από τη σοβαροφάνεια -ή όχι-, όπως για παράδειγμα στη “Σταδιακή εξασθένηση των ανέμων”. Είναι η μετατροπή του αναγνώστη από απλό θεατή σε συνομιλητή, σε συνένοχο, και το κλείσιμο ματιού του συγγραφέα, όπως στο έξοχο “Pitch”. [...] https://inthebooklight.gr/2022/02/13/...