Έλγκαρ: Είκοσι τέσσερις παραλλαγές

by Αχιλλέας Κυριακίδης

Είκοσι τέσσερις «Παραλλαγές Αίνιγµα», όσα και τα γράµµατα της αλφαβήτου, σύντοµες και παράξενες ιστορίες, είκοσι τέσσερις µικρές ραψωδίες, είκοσι τέσσερα αστραπιαία µικροδιήγηµατα, µεγάλης έντασης και εξαιρετικής συµπύκνωσης που, κουβαλώντας στις πλάτες τους σελίδες µυθιστορηµάτων, συνοµιλούν µε την αλληγορία ή την παραβολή, ερωτοτροπούν µε τον κινηµατογράφο και τη χιµαιρική υλικότητα της µουσικής. Από τον «Αθάνατο» (α) που ανοίγει τη συλλογή έως την «Παράλληλη δράση» (ω) που την «κλείνει», δαγκώνοντας την ουρά της και ανοίγοντάς τη στην απεραντοσύνη, ο αναγνώστης καλείται να παρακολουθήσει –µε οδηγό τα διπλά λογοτεχνικά και κινηµατογραφικά µότο και τις αφιερώσεις που λειτουργούν ως τροχιοδεικτικά του νοήµατος– ένα υπόγειο δίκτυο αναφορών και αντικατοπτρισµών που αγκαλιάζουν το σύνολο της τέχνης, δηλαδή της ανθρώπινης ζωής.

176 pages, Paperback

First published November 1, 2021

About the author

Ο Αχιλλέας Κυριακίδης (English: Achilleas Kyriakidis ) γεννήθηκε στο Κάιρο. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Έχει εκδώσει δώδεκα βιβλία με διηγήματα, μικρά πεζά και δοκίμια (κινηματογραφικά και φιλολογικά), έχει γράψει τρία σενάρια που γυρίστηκαν σε ισάριθμες κινηματογραφικές ταινίες μεγάλου μήκους, και έχει σκηνοθετήσει επτά ταινίες μικρού μήκους σε δικά του σενάρια.
Κυκλοφορούν πάρα πολλές μεταφράσεις του έργων συγγραφέων όπως ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ο Ζορζ Περέκ, ο Ρεϊμόν Κενό, ο Λουίς Σεπούλβεδα, ο Αλφρέντ Ζαρί, ο Ρολάν Τοπόρ, ο Άντριου Κρούμι, ο Ζαν Εσενόζ, ο Κάρλο Φραμπέτι κ.ά.
Το 2004 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος για τις "Τεχνητές αναπνοές", το 2007 με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης, για τη μετάφραση των πεζογραφικών "Απάντων" του Χόρχε Λουίς Μπόρχες (στην οριστική έκδοση των "Ελληνικών Γραμμάτων") και με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη Μετάφρασης, στο πλαίσιο των Καβαφείων 2007, και το 2009 με το Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης Γαλλόφωνης Λογοτεχνίας του ΕΚΕΜΕΛ, για τη μετάφραση του μυθιστορήματος "Στο cafe της χαμένης νιότης" του Πατρίκ Μοντιανό.

Reviews

[Matina · Rating 4 out of 5]

Είκοσι τέσσερις παραλλαγές, είκοσι τέσσερις μικρές ιστορίες απρόσμενες, ασυνήθιστες, ανατρεπτικές. Να το διαβάσετε. Αξίζει.

[Gelly Gryntaki · Rating 4 out of 5]

Από μικρή προσωπική διαστροφή βρίσκω ακαταμάχητα τα βιβλία που αποτελούν πλατφόρμες συναντήσεων. Τόποι επανασύνδεσης με παλιούς γνωστούς. Ακόμα περισσότερο όταν προσφέρουν το σασπένς του παιχνιδιού — ένα κρυφτό ή μαγική εικόνα ή κάποτε κάποτε κι ένα κουτσό— την αγωνία του αν θα καταφέρεις να εντοπίσεις τα στοιχεία ταυτότητας του αντικειμένου της ενδεχόμενης συνάντησης, να βάλεις το τελευταίο κομμάτι του παζλ ή να το μαντέψεις όταν έχει χαθεί. Τώρα για να λέμε την αλήθεια όσες και όσοι μεγαλώσαμε διαβάζοντας μεταφρασμένη ισπανική ή γαλλική λογοτεχνία και ξοδέψαμε άπειρες καλοκαιρινές βραδιές απολαμβάνοντας παλιό σινεμά στον Ζέφυρο και στο 'Οασις μπαίνουμε στα βιβλία του Κυριακίδη με μεγεθυντικούς φακούς και μπλοκάκια σημειώσεων. Όλο και κάπου θα παραμονεύει ένας Μπόρχες ή ένας Κορτάσαρ ή ένας Περέκ, μια ουλίπο έλλειψη ή παραβολή, ένα ασπρόμαυρο καρέ ή μια φούγκα — άρα το παιχνίδι είναι στημένο, σαν αυτά τα σκίτσα που ψάχνεις τον Willy, κάποια στιγμή θα τον βρεις, η πρόκληση είναι το που.
Υπάρχει κάτι πολύ εξεζητημένο εδώ φυσικά --έως στα όρια του απρόσιτου μη σου πω για τον μη μυημένο-- αλλά τι απόλαυση (ή μήπως διαστροφή;) κι αυτή να βρίσκεις τις συνάφειες. Όπως όταν ψάχνεις μετά μανίας να θυμηθείς που έχεις ματαδεί εκείνη την ηθοποιό την τόσο διαφορετική σε τούτη τη σειρά από εκείνο το κάπου αλλού και τελικά θυμάσαι εκείνη την παλιά ταινία που έπαιζε.
Διάβασα τον ουροβόρο Έλγκαρ μέσα σε δυο διαδρομές underground —μια πήγαινε Ealing-Camden και μια έλα— και ήταν τόσες οι συναντήσεις, τα αινίγματα και οι απολαύσεις που συγχώρεσα αυτό το κάτιτις παρωχημένο (μια αύρα, μια μυρωδιά) που πλέον μου αποπνέει αυτού του είδους η γραφή, ίσως γιατί την ξεκοκάλισα λαίμαργα σε κάποια παλιά χρόνια, ίσως γιατί φέρει κάτι πολύ αρρενωπό και αυτοαναφορικό πια για τις γεύσεις μου, ίσως γιατί αλλάζουμε διαρκώς ως αναγνώστριες, κάθε βιβλίο μας αλλάζει λιγουλάκι και πιο πολύ, από το Άλεφ μέχρι τον Έλγκαρ άλλοι άνθρωποι. Όπως και να χει θέλει μαστοριά το να αφήνεις τη σωστή διαφάνεια επιρροών και την απαραίτητη ισορροπία τους με το κλείσιμο του ματιού της αναφοράς. Κι εγώ συναντήθηκα με παλιούς παντοτινούς αγαπημένους με τον Μπόρχες και τον Κορτάσαρ και τον Κέιτζ και συγκινήθηκα και θυμήθηκα και άλλωστε, από μικρή προσωπική διαστροφή βρίσκω ακαταμάχητα τα βιβλία που αποτελούν πλατφόρμες συναντήσεων.

[Κατερίνα Τοράκη · Rating 5 out of 5]

Ο Μπορχεσιανός Κυριακίδης, ένας σύγχρονος εγκυκλοπαιδιστής (όπως τον αντιλαμβάνομαι και τον ερμηνεύω εγώ), συνδυάζει φαντασία, ευαισθησία και κοινωνικοπολιτική αντίληψη με τις ευρύτατες γνώσεις του γύρω από λογοτεχνία, μουσική, κινηματογράφο για να δημιουργεί δικά του λογοτεχνικά διαμαντάκια, πέρα από το μεταφραστικό έργο του που είναι ξεχωριστό. Εδώ, παίρνοντας ως ιδέα τις παραλλαγές Enigma του Έλγκαρ, αφηγείται 24 ιστορίες με τίτλους και ήρωες τα 24 γράμματα του αλφαβήτου, όπως οι 24 ραψωδίες της Οδύσσειας, ιστορίες με αινιγματικό,, αλληγορικό, συχνά συμβολικό, περιεχόμενο και τέλος.

[Spiros Γλύκας · Rating 4 out of 5]

Και μια και αναφέρθηκε το όνομά του, πάμε στο δεύτερο βιβλίο, το ‘Έλγκαρ – Είκοσι τέσσερις παραλλαγές’, ένα ακόμη δείγμα γραφής γεμάτο κινηματογράφο, μουσική και ενίοτε παιγνιώδη διάθεση. Τα κείμενα του Κυριακίδη αποζητούν και επιζητούν την προσοχή του αναγνώστη, την επανάληψη της ανάγνωσης στο σύνολό τους μια και μ’ αυτόν τον τρόπο παρατείνεται η απόλαυση ενώ την ίδια στιγμή αποκαλύπτονται κι άλλες λεπτομέρειες που θα του, μας, έχουν διαφύγει. Θα πρότεινα μάλιστα να κάνετε ότι κι εγώ, να διαβάσετε αρχικά τα είκοσι τέσσερα μικροδιηγήματα χωρίς ... Περισσότερα εδώ: https://spirosglykas.blogspot.com/202...

[Konstantinos Loukopoulos · Rating 5 out of 5]

Στην εισαγωγή της πρώτης συλλογής διηγημάτων που εξέδωσε ο Μπόρχες, με τίτλο Ο Κήπος με τα Μονοπάτια που Διακλαδώνονται, αναφέρει:

“Είναι μεγάλη τρέλα κaι άσκοπο να γράφει κανείς τεράστια βιβλία – αναπτύσσοντας σε 500 σελίδες μια ιδέα η οποία μπορεί κάλλιστα να αποδοθεί σε πέντε λεπτά κουβέντας. Το καλύτερο πράγμα είναι να προσποιείσαι ότι αυτά τα βιβλία ήδη υπάρχουν και να δίνεις μια σύνοψη ή κάποιο σχόλιο.”

Ιδού λοιπόν μια συλλογή από 24 μικρά πεζά – κομψοτεχνήματα της μικρής φόρμας – που υπηρετούν αυτήν ακριβώς την αισθητική ηθική. Ευσύνοπτα, απέριττα, διαυγή, ακριβή και πνευματώδη. Που παρατίθενται σε μια -ένα προς ένα – αντιστοιχία με τα γράμματα της αλφαβήτου ή τις ισάριθμες ραψωδίες της Οδύσσειας. Με υπόσταση και οντολογικό κορμό μια ιδέα που αντλείται από τις συμφωνικές παραλλαγές “Αίνιγμα” του Έλγκαρ, για τις οποίες ο ίδιος ο συνθέτης λέει, όπως αναφέρει ο συγγραφέας:

“Πέρα, μέσα και πάνω από όλο το έργο ένα άλλο θέμα κινείται, αλλά δεν παίζεται, κι έτσι το βασικό θέμα δεν εμφανίζεται ποτέ.”

Αυτός ο αινιγματικός χαρακτήρας, το λανθάνον ή και κρυμμένο νόημα, η πίκρα της ύπαρξης που μεταλλάσσεται σε αρχέγονη γνώση, η θλιβερή διαπίστωση για το αναπόδραστο του θανάτου, η νομοτελειακή, μα ενίοτε μη αιτιοκρατική, ειμαρμένη, παραμερίζουν, στιγμιαία μα και κατ’ εξακολούθηση, σε κάθε ένα από τα είκοσι τέσσερα αυτά διηγήματα για να επιτρέψουν να παρεισφρήσουν στοιχεία μαγικού ρεαλισμού, λεκτικές ανατροπές και ακροβασίες, κινηματογραφικά τουίστ, ποιητικές υπερβάσεις και υπερρεαλιστικές πινελιές σε ένα βιβλίο που θα μπορούσε να είναι ταινία του Roy Andersson, άλλοτε σκηνοθετημένη σαν το μονοπλάνο του Αντρέι Ρουμπλιόφ του Ταρκόφσκι, κι άλλοτε σα μια νουάρ διπλωματική του David Fincher.