Ακούμε συχνά γύρω μας φράσεις όπως «αυτός είναι μοντέρνος», «ντύνεται μοντέρνα», «έχει μοντέρνα συμπεριφορά», ή ακόμα για έναν πίνακα, «αυτό είναι μοντέρνα ζωγραφική».
Τελικά, όμως, τι σημαίνει ο όρος «μοντέρνος»;
Η απάντηση θα μας απασχολήσει σ’ αυτό το βιβλίο. Αλλά πριν ξεκινήσουμε, πρέπει να τονίσουμε κάτι: Εδώ θα μιλήσουμε για το μοντέρνο στην τέχνη, δηλαδή για τη μοντέρνα τέχνη.
Και λέγοντας τέχνη, στην περίπτωσή μας, εννοούμε τις Καλές Τέχνες, ό,τι έχει σχέση με ζωγραφική, γλυπτική, σχέδιο, εγκαταστάσεις (installations), performances, δηλαδή ό,τι έχει σχέση με τις εικαστικές δράσεις και εκφράσεις. Με βάση λοιπόν τα ανωτέρω, ας προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι είναι η μοντέρνα τέχνη και ποια η προέλευση του όρου. Τα άλλα βιβλία της σειράς: Μικρή Ιστορία της Μόδας
Ο Δημοσθένης Δαββέτας γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και έχει Διδακτορικό στην Αισθητική από το University of Paris VIII. Είναι καθηγητής στο IESA στο Παρίσι και δίνει διαλέξεις για την ποίηση και τη μοντέρνα τέχνη στο University of Paris IV. Δίδαξε επίσης Φιλοσοφία της Τέχνης στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, το Πανεπιστήμιο Πειραιά, το Strate Ecole de Design των Σεβρών και το Creapole στο Παρίσι. Επιπλέον, έχει δώσει σεμινάρια για τη Φιλοσοφία της Τέχνης στην Ecole des Beaux-Arts στο Παρίσι και σεμινάρια για τη Φιλοσοφία των Εφαρμοσμένων Τεχνών στη Σχολή Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Δίνει διαλέξεις σε πολλές σχολές Τέχνης και πανεπιστήμια.
Σύντομη, εκλαϊκευμένη αλλά πολύ ουσιαστική προσέγγιση της Μοντέρνας Τέχνης (μέσα 19ου - 1980) με έμφαση όχι στα ονόματα - πέραν μιας ενδεικτικής αναφοράς στα μεγαθήρια Μανέ, Ματίς, Πικάσσο, Ρόθκο, Πόλλοκ, Ντυσάν - ούτε στους -ισμούς, αλλά στις γενικές αρχές και στο πνεύμα της Μοντέρνας Τέχνης και πώς αυτή οδηγεί στη Σύγχρονη Τέχνη (τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα έως τις μέρες μας). Το συστήνω σε όσους και όσες ενδιαφέρονται για το θέμα. Ακολουθεί ενδεικτικό απόσπασμα: "Όσο η πρωτοπορία (avant-garde), κατά το πρώτο ήμισυ του 20ου αιώνα, λειτουργούσε ως αντι-ακαδημαϊσμός, άλλο τόσο η αβανγκάρντ στο δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα οδηγήθηκε μέσα από την καλλιτεχνική πρόταση του Μαρσέλ Ντισάν σε ακραία ανατρεπτικές συμπεριφορές, μέχρι του σημείου να αυτοαναιρεθεί ως πρωτοπορία. Από αντι-συστημική έγινε η βάση για ένα άλλο σύστημα. Έχασε, δηλαδή, την αρχική ιδεολογία της επαναστατικότητας κι έγινε "επανάσταση" δίχως ιδεολογία ή, για να λεχθεί αλλιώς, έγινε δια-νοητικό παιχνίδι με ανατρεπτικότητα μέσα σ' ένα δίκτυο συστημάτων."