Τα γράμματα της Βιέρα Ούλκμαν

by Μάρω Βαμβουνάκη

Ιδού, ζήσαμε κι εμείς!
Εμείς οι άφαντοι, οι αδικημένοι, οι άγνωστοι, οι απόκρυφοι, οι διαρκώς κρυμμένοι, ζήσαμε κι εμείς εδώ μέσα κάτι που αξίζει. Την αγάπη την ανθρώπινη, την καταδιωγμένη, τη σταυρωμένη αγάπη ανάμεσα σε έναν άντρα και μια γυναίκα που στ’ αλήθεια και με πάθος ενώθηκαν. Έτσι νομίζω, έκανε τέλος με σπασμένη φωνή η Ταμάρα.
Και ο πιο μεγάλος εγκληματίας, λένε, επιθυμεί μια στιγμή, κάπως, κάτι να φανερώσει από εκείνο που έπραξε. Κάτι από το αποτρόπαιο έγκλημά του να ξεγλιστρήσει και κάτι να αποκαλύψει στους τρίτους, στον κόσμο. Να του δοθεί μια κάποια ευκαιρία να αποκαλυφθεί. Τρομερή ροπή έσταξε μέσα στο πλάσμα του ο Θεός.

112 pages, Paperback

Published November 25, 2021

About the author

Η Μάρω Βαμβουνάκη (English: Maro Vamvounaki) γεννήθηκε στα Χανιά όπου έζησε τα παιδικά της χρόνια. Από εννέα χρονών ήρθε με την οικογένειά της στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά και ψυχολογία. Από το 1972 και για έντεκα χρόνια έζησε στη Ρόδο, όπου εργάστηκε ως συμβολαιογράφος. Σήμερα ζει στην Αθήνα.

Reviews

[Soula Kosti]

«Δεν έκανες λάθος, έγκλημα έκανες.
Κατέστρεψες πια της ψυχής την ειρήνη μου,
και σ’ ευγνωμονώ.»

Τα γράμματα της Βιέρα Ούλκμαν είναι ένα βιβλίο χωρισμένο σε δυο μέρη και συνδιάζει πεζογραφία με ποίηση. Στο πρώτο μέρος η Μάρω Βαμβουνάκη μας περιγράφει πως ήρθε στην κατοχή της το τετράδιο που περιείχε τα γράμματα/ποιήματα της Βιέρα και στο δεύτερο μέρος διαβάζουμε τα μεταφρασμένα και επιμελημένα έργα της που είναι άκρως ρομαντικά και πονεμένα.

Μερικά από τα αγαπημένα μου:
- Η προσδοκία μας
- Ήρθες!
- Για ένα τσάι
- Η ζωή στο ταβάνι
- Η πολυτέλεια της αγκαλιάς σου
- Moments 1
- Θλιβερή Προσευχή

«Είναι επικίνδυνο να μη γνωρίζεις τι αισθάνεσαι.»

[Γιάννης Ζαραμπούκας]

Η Μάρω Βαμβουνάκη αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Με τη βαθιά ενδοσκοπική και αμιγώς ανθρωποκεντρική της συγγραφική ματιά έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα πλήθος λογοτεχνικών έργων διαχρονικού χαρακτήρα, έργα που παρότι είναι αθόρυβα, έχουν νικήσει τη μάχη με τη λήθη, έχουν αντέξει στον χρόνο που αδυσώπητος κυλά και περνούν από γενιά σε γενιά, προσφέροντας αφειδώς τόσο ένα καταφύγιο, όσο κι ένα παρηγορητικό χάδι σε κάθε αναγνώστη, μιας κι ο μεστός και ουσιαστικός λόγος της κυρίας Βαμβουνάκη λειτουργεί σαν κατάπλασμα βαλσάμου στην τραυματισμένη ανθρώπινη ψυχή.

Πρόσφατα λοιπόν, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός στις οποίες ανήκει η κυρία Βαμβουνάκη τα τελευταία χρόνια, το νέο της βιβλίο με τίτλο «Τα γράμματα της Βιέρα Ούλκμαν». Πρόκειται για ένα περιεκτικό και σύντομο λογοτεχνικό έργο, σχεδόν εκατό σελίδων, το οποίο είναι χωρισμένο σε δύο μέρη.Στο πρώτο μέρος, η κυρία Βαμβουνάκη με ιδιαίτερα εξομολογητική διάθεση μας αφηγείται πως προέκυψε η συγγραφή της παρούσας ιστορίας.

Συγκεκριμένα, μαθαίνουμε για την πρωταγωνίστρια του βιβλίου την Βιέρα Ούλκμαν, μία νεαρή κοπέλα η οποία ζει σε ένα μικρό διαμέρισμα μιας γκρίζας πολυκατοικίας κάπου στο Λένιγκραντ, τα σκληρά και σκοτεινά χρόνια της Σοβιετικής εποχής. Η Βιέρα γνωρίζει έναν άντρα, τον Πάβελ, ο οποίος ζει εγκλωβισμένος σε έναν βαλτωμένο γάμο εντός του οποίου αντιμετωπίζει μία άλυτη δυσκολία που σχετίζεται με την υγεία του γιου του, ενώ ταυτόχρονα κινδυνεύει μιας και αποτελεί στόχο λόγω πολιτικών πεποιθήσεων.

Παρόλα αυτά, παρά τα απροσπέλαστα εμπόδια, ο έρωτας δεν αργεί να ανθίσει ανάμεσα τους. Κι αυτό γιατί ο έρωτας πολλές φορές είναι απρόσμενος, αφοπλιστικός, σαρωτικός, ξεροκέφαλος. Δε λογαριάζει ιδανικές συνθήκες. Ανθίζει στα πιο δυσπρόσιτα μονοπάτια. Ένα τέτοιο μονοπάτι λοιπόν θα κληθεί να διανύσει κι η Βιέρα. Ένα μονοπάτι αδιέξοδο, που δεν οδηγεί τελικά πουθενά κι αυτό γιατί κάποιοι έρωτες αποτελούν την τέλεια τραγωδία.

Γεννιούνται καταδικασμένοι για να πεθάνουν.

Οι συναντήσεις της Βιέρα και του Πάβελ σύντομες και θυωλλώδες, αρκούν για να καλλιεργήσουν την ελπίδα, την ελπίδα που είναι συνυφασμένη πάντα με την αναμονή, την αναμονή της επόμενης συνάντησης. Η Βιέρα μένει πάντα πίσω, στηριζόμενη στις αναμνήσεις της με τον Πάβελ για να καταφέρει να ζήσει, καρτερώντας φυσικά την επόμενη φορά που ο Πάβελ θα φτάσει απροειδοποίητα στο διαμέρισμα της. Η ελπίδα που γεννά η αναμονή καθώς και η αυταπάτη μιας ευτυχούς κατάληξης κατατρώγουν την Βιέρα, η οποία εγκλωβίζεται σε έναν έρωτα εξ' αρχής καταδικασμένο να σβήσει σύντομα όπως ένα πυροτέχνημα στον νυχτερινό ουρανό.

Η Βιέρα όλο αυτό το διάστημα της ψυχοφθόρας αναμονής βρίσκει διέξοδο σε ένα τετράδιο, το οποίο γίνεται το αποκούμπι της σε ώρες δύσκολες. Ένα τετράδιο που λειτουργεί σαν το κλειδί που ανοίγει τις πόρτες της προσωπικής της φυλακής. Η Βιέρα σκάβει βαθιά μέσα της. Μπήγει το μαχαίρι στην πληγή, γιατί ένας σαρωτικός έρωτας με άδοξο τέλος αφήνει πάντα το τραυματικό του αποτύπωμα, και με μελάνι το αίμα της ψυχής της γεμίζει τις λευκές σελίδες του τετραδίου γράφοντας. Γράφει για να λυτρωθεί. Γράφει για να απελευθερωθεί από τον ίδιο της τον εαυτό. Γράφει για να νικήσει το σκοτάδι στο οποίο σταδιακά βουλιάζει, ώστε να καταφέρει τελικά ν' αναδυθεί στο φως.

Γράφοντας η Βιέρα αναμοχλεύει τις αναμνήσεις ενός ήδη νεκρού έρωτα. Μέσα από τα κείμενα της πότε λατρεύει και εξυμνεί τον Πάβελ και τον κεραυνοβόλο έρωτα τους, πότε φουντώνει από θυμό και από τη στέρηση που προκαλεί η απουσία του και τον βρίζει, καταριώντας την ώρα και τη στιγμή που η ζωή τον έφερε στο δρόμο της.

Όπως γίνεται αντιληπτό λοιπόν, το δεύτερο μέρος του βιβλίου αποτελείται από τα γράμματα της Βιέρα Ούλκμαν με παραλήπτη τον Πάβελ. Γράμματα αφοπλιστικά ειλικρινή που φέρουν όλα τα χαρακτηριστικά που διέπουν έναν στερημένο έρωτα. Γράμματα που ακροβατούν ανάμεσα στη χαρά της άφιξης και την απελπισία της βασανιστικής αναμονής, γράμματα μέσα από τα οποία η Βιέρα Ούλκμαν σπαρακτικά θρηνεί για τον ανολοκλήρωτο έρωτα τους, για τον Πάβελ, αλλά και για την ίδια της την ύπαρξη.

Τα γράμματα αυτά θα φτάσουν με κάποιον τρόπο στα χέρια της κυρίας Βαμβουνάκη, η οποία αφού πρώτα τα επεξεργαστεί προσεκτικά τα μοιράζεται ύστερα με το ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Και σε αυτό το σημείο, σίγουρα ο καθένας από εμάς θα αναρωτηθεί αν η Βιέρα Ούλκμαν είναι υπαρκτό πρόσωπο, ή αν ίσως είναι ένα ονειρικό αποκύημα, μία ηρωίδα που γεννήθηκε εντός της Μάρως Βαμβουνάκη, η οποία αφού την κυοφόρησε για καιρό κατάφερε να της δώσει σάρκα και ύλη, προσφέροντας της απλόχερα τις λέξεις της. ​

Διαβάζοντας ωστόσο το βιβλίο μέχρι τέλους, το ερώτημα αυτό θα σταματήσει να απασχολεί το μυαλό του αναγνώστη κι αυτό όχι μόνο επειδή η πραγματικότητα καταφέρνει να δεθεί άρρηκτα με τον μύθο, αλλά γιατί η αχανής μοναξιά και η απόγνωση ενός ατελέσφορου έρωτα που οδηγούν στην ερημιά της ψυχής, μας αφορά. Και μας αφορά γιατί ο έρωτας ανθρώπου προς άνθρωπο είναι τελικά αυτό που μας κρατάει ζωντανούς όπως αναφέρει η κυρία Βαμβουνάκη.

[Avramina Kouteliani]

Κριτική:
Τα γράμματα της Βιέρα Ουλκμαν της Μάρω Βαμβουνάκη είναι ένα μικρό βιβλίο με μεγάλη ψυχή. Η γραφή της συγγραφέως έχει μια ποιητική ευαισθησία που σε κρατάει καθηλωμένο από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα. Το διάβασα σχεδόν μονορούφι, γιατί κάθε λέξη, κάθε φράση σου μεταφέρει έντονα συναισθήματα και σκέψεις. Είναι μια ιστορία που δεν απλά διαβάζεται, αλλά νιώθεται, σε αγγίζει βαθιά και σε κάνει να αναστοχαστείς. Ένα βιβλίο που μένει μαζί σου πολύ μετά το τέλος του.

[Searchingthemeaningoflife Greece]

[...]Ax!...

Με παίρνει ο ύπνος

κι ακούω τον άνεμο να τρέχει στο πεζοδρόμιο

στην είσοδο να ορμά,

να ανεβαίνει τη σκάλα.

Ανασηκώνομαι απ' το μαξιλάρι αλαφιασμένη.

Λέω πως είσαι εσύ που βιάζεσαι.

Αχ!... λέω. Έρχεσαι!

Όμως εκείνος προσπερνάει την πόρτα μου,

πάει πιο πάνω,

ανοίγει την τελευταία πόρτα από σίδερο,

βγαίνει με φόρα στο δώμα,

στην ταράτσα,

σκύβει

κοιτάει από κάτω την ανεμοδαρμένη πολιτεία,

που όπως έτρεχε σάρωσε.

Δαρμένη, ανεμοδαρμένη πολιτεία,

τα φώτα λίγα, οι κουρτίνες κλειστές,

χωρίς φύλλα τα δέντρα,

οι λάσπες παντού ολόγυρα.

Όλα τα βλέπω με μάτια κλειστά,

πέφτω πίσω στο μαξιλάρι.

Και δεν είσαι εσύ...

Ούτε απόψε ήρθες...

 
[...]
 

[Ισμήνη Σταυρίτη]

Διαφορετικό, ενδιαφέρον, Βαμβουνάκη από τα παλιά

[Pep.Kosteyetos]

Γενικά μου πέρασε αδιάφορο. Είχε κάποιες δυνατές στιγμές βέβαια και αναγνωρίζω πως δεν είναι κακογραμμένο. Εξού και τα τρία αστεράκια. Μάλλον δεν ήταν για εμένα.

[Πολυξένη]

Πρώτη φορά διαβάζω την κ Βαμβουνάκη. Ένα ολιγοσελιδο βιβλίο με την αφήγηση,για το πώς βρέθηκαν στα χέρια της συγγραφέως τα γράμματα αυτά..