Ο Ασουλίν, για όποιον δεν γνωρίζει, είναι ένας άντρας με σαφώς ορισμένη θητεία στον χώρο των Γαλλικών γραμμάτων: κριτικός βιβλίου, συντάκτης στο Lite και στην πορεία συγγραφέας. Αν δεν κάνω λάθος όλη του η εργογραφία έχει εκδοθεί στην Ελλάδα. Την πλειοψηφία της την έχω διαβάσει. Τα βιβλία του για μένα αποτελούν ένα παράθυρο σε έναν κόσμο που έχει εκλείψει. Η νοσταλγία για μια παρελθούσα ποιότητα η οποία αποτυπώνεται με μια λεπτοδουλεμένη γλώσσα ικανοποιεί τις ανάγκες μου για βιβλία που κάποτε γραφόντουσαν και τώρα βρίσκονται μόνο στα ράφια με τα έργα των κλασικών.
Έπιασα με ανάμεικτα συναισθήματα τούτο το βιβλίο. Δεν ήξερα τι να περιμένω, με εξαίρεση το Ξενοδοχείο Λουτέτσια, τα υπόλοιπα μου είχαν φανεί σαν να έρχονται από κάπου μακριά, ξένα στις επιδιώξεις τους, σα να ικανοποιούσαν προσωπικά πάθη του συγγραφέα που λόγω τις φήμης του έχει την άνεση να εκδίδει δίχως να υπολογίζει το κοινό του. Ή ίσως έχει φανατικό κοινό. Εγώ πάλι είμαι ένας περαστικός που παρακολουθεί δίχως να καταλαβαίνει πολλά. Το Φθινόπωρο του 1944, η εξόριστη Γαλλική κυβέρνηση του Βισύ βρίσκεται σε έναν πύργο Ζιγκμαρίνγκεν. Δωσίλογοι, συνεργάτες των Ναζιστών και άτομα που αργότερα δικάστηκαν και καταδικάστηκαν ως προδότες, γίνονται οι νέοι κάτοικοι του πύργου Χοεντσόλερν. Ο αρχιοικονόμος, ρόλος που όπως διευκρινίζει ο ίδιος αντιστοιχεί σε αυτόν του μπάτλερ στα βρετανικά αρχοντικά, πειθαρχημένος, προσφέρει τις υπηρεσίες του στα νέα πρόσωπα. Ανάμεσα τους προσωπικότητες όπως ο στρατάρχης Πεταίν. Ουδέποτε τους βλέπει σαν αφεντικά του. Η καρδιά του είναι πάντα στην οικογένεια Χοεντσόλερν, που λόγω των αντιναζιστικών φρονημάτων τους είναι εξόριστη.
Μερικές ομοιότητες με τα Απομεινάρια μιας Ημέρας του Ισιγκούρο υπάρχουν. Όπως κι εκεί, έτσι και σε τούτο το βιβλίο, μεταφέρεται στον αναγνώστη όχι μόνο η πειθαρχία ενός αρχικοικονόμου, αλλά και η ολοκληρωτική του προσήλωση στον οίκο και ό,τι αυτό πρεσβεύει. Η ιδεολογία, η χώρα, η πολιτική, η σημαία – όλα αυτά αποκρούονται σθεναρά από την ασπίδα που αποτελεί η πλήρης αφοσίωση ενός μπάτλερ στα αφεντικά του και στην ιστορία του οίκου. Επιπλέον και παράλληλα η ανάγνωση αποτελεί μια καλή ευκαιρία για να δει κανείς την ύπαρξη της αντιναζιστικής πτυχής της Γερμανίας και το σκοτεινό πρόσωπο της πολιτικής που μπορεί να βγάλει προδότες αλλά και ανθρώπους που νομίζοντας που εξυπηρετούν τα συμφέροντα της χώρας τους, συνεργάζονται με ένα τέρας.
Η γραφή του Ασουλίν είναι ο λόγος για τον οποίο αξίζει να διαβάσει τα βιβλία του. Αυτό όμως ήταν και το πρόβλημά μου με το βιβλίο. Η αφήγηση του αρχιοικονόμου πολλές φορές γίνεται μια συρραφή αποφθεγμάτων. Για παράδειγμα όταν εξαίρει τις δεξιότητές του απόρροια της γερμανικής του καλλιέργειας, αυτή της σιωπής, καταλήγει "Η σιωπή ήταν η γλώσσα που ήλεγχα καλύτερα. Έτσι κι αλλιώς, η Βίβλος δεν λέει πάντοτε αυτά που κάνουν οι άνθρωποι και ποτέ αυτά που σκέφτονται;" Βρίθει τέτοιων απανωτών ρητών. Μπορεί να μπουχτίσει τον αναγνώστη σε μια προσπάθεια να στριμώξει όσα ο Ασσουλέν έχει κρατήσει στις σημείωσεις του ή να προσφέρει μια ευχάριστη επικοινωνία με ένα συγγραφικό μυαλό με λεπτές αποχρώσεις και εκλεπτυσμένη γραφή.
Δεν θα με ενοχλούσε τόσο αυτό αν υπήρχε ένας συνεκτικός ιστός αφήγησης. Όμως, όσο πυκνός και σύνθετος είναι ο λόγος του τόσο πιο αφαιρετική είναι η αφηγηματική του συνοχή. Ακόμα κι ύστερα από πολλές σελίδες, που ο αναγνώστης έχει συστηθεί με την πλειοψηφία των χαρακτήρων, η αλληλεπίδρασή τους σχηματίζεται μέσα από αποσπασματικές σκηνές. Ενσταντανέ και ανέκδοτα που αφηγείται ο αρχιοικονόμος και συνθέτουν έριδες, κόντρες αλλά και πολύ αισθαντικές σκιαγραφήσεις των προσώπων. Είναι βιβλίο που μάλλον δεν μπορεί να διαβαστεί υπό την επήρεια της προσδοκίας για μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος.
Καλύτερα ο αναγνώστης να εξοπλιστεί με υπομονή και μια προσμονή να καλύψει άλλες βιβλιοφιλικές ανάγκες. Φερ ειπείν ο Ασουλίν, πέραν την εξαιρετικά λογοτεχνικής του γραφής, είναι ένας λάτρης της λεπτομέρειας. Είναι ένας οξυδερκής παρατηρητής των ανθρώπινων συμπεριφορών και των διαξιφισμών που εκτελούνται με το γάντι. Ο πύργος με τις διάφορες ομάδες που έχουν δημιουργηθεί θα ζωντανεύσει μπροστά στον αναγνώστη. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι καθαρά Ευρωπαϊκό δημιούργημα. Για κάποιους θα λάμψει ανάμεσα σε μια αγορά που κατακλύζεται από Αμερικάνικα και Λατινο-αμερικάνικα βιβλία και εξ-Αμερικανισμένα Ευρωπαϊκά βιβλία.