Het is stil in de Universiteit van de Zuivere Rede. Alleen Haruki is wakker. Hij beseft dat er geen ontkomen aan is: morgenvroeg zullen mannen in witte jassen een spuitje in zijn bil zetten en zijn schedel openmaken. Er resten hem enkele uren als een schepsel van lichaam en ziel. Voorbij de waanzin, voorbij de wanhoop probeert hij iets te vinden in het verhaal van zijn leven. Iets als troost, of vrede, of de zin van wat geweest is? In ieder geval een soort bevrijding?
Zeventien jaar na de eerste verschijning van Monkey business is de beruchte en vaak bestudeerde roman van Jan Lauwereyns weer beschikbaar in boekvorm, in deze herziene uitgave. Hier bespeelt de dichter-wetenschapper een paradox van empathie die alleen mogelijk is in literatuur: hij nodigt de lezer uit om een oefening tot inleving te maken die tegelijk bevreemdt en emotioneert. Vanuit het standpunt van een aapje verkent hij een wereld die het daglicht schuwt, en waar de honger naar kennis nauwelijks in bedwang wordt gehouden door ethische principes.
"[E]en blik achter de schermen van het denken, een rondleiding backstage, achter de coulissen van het theaterstuk getiteld Bewustzijn." Vanuit het perspectief van het laboratoriumaapje Haruki wordt bericht over dierproeven in het kader van neurofysiologisch onderzoek aan de Universiteit van de Zuivere Rede in Japan. De 'meester' van het aapje is (wellicht, tot op bepaalde hoogte) een alter ego van de auteur. "Lab fiction", met genuanceerde filosofische beschouwingen over het (on)ethische van dierproeven en de (on)doelmatigheid van dit soort experimenteel onderzoek op de vierkante centimeter. Bijwijlen poëtisch, maar af en toe ook misselijkmakend gruwelijk.
"Het universum was een handelende figuur, een soort 'God', zijn rol spelende tegen de achtergrond van het Niets."
This book is so devastatingly sad and dark, but in a good way. Like Planet of the Apes it combines themes of animal activism with more existential questions about animals vs humans and when we consider a living being "conscious" and what that means for how we treat said being and what it tells us about what it means to be human. It is very graphic and I did get nauseous reading some parts (and my god if I wasn't against animal testing I definitely am now), but at the same time the writing is very poetic and one passage did almost make me cry with its beautiful reflection on the similarity between neurons and the stars.
(I did read the 2021 version, which seems to be a little longer than the orginal.)
I think the perspective of the book was really interesting and unique. The book was quite easy to read and not too hard to understand. I liked that there were a lot of references to real life philosophers and other people. I read this book because i am writing an essay about medical ethics for Dutch class and i'm glad i chose this one.