What do you think?
Rate this book
Land van echo's
Herman Kruijssen vecht in de Eerste Wereldoorlog aan Duitse zijde. Na het einde van de oorlog zwerft hij jarenlang door Europa. Op een dag in 1929 zakt hij onder een boom in elkaar. Hij wordt gevonden door Vicente Urias, die hem meeneemt naar zijn landgoed en opneemt in zijn familie. Tussen hen ontstaat een hechte vriendschap en Herman raakt vergroeid met het land en de mensen.
Dan breekt de Spaanse Burgeroorlog uit en moet Herman partij kiezen. Trauma’s uit het verleden doemen op. In de chaos van de Burgeroorlog komt er liefde in Hermans leven en wordt hij vader van een zoon: Levi.
Lukt het Herman in deze woelige tijden, in een land waarvan hij is gaan houden, op zijn eigen morele kompas te varen en zijn vrouw, zijn kind en iedereen die hem dierbaar is te beschermen?
Land van echo’s is een monumentale roman over vriendschap, passie en onbereikbare liefde. Een diepmenselijk verhaal over goed en kwaad, en over het tonen van moed en standvastigheid in bewogen tijden.
Dan breekt de Spaanse Burgeroorlog uit en moet Herman partij kiezen. Trauma’s uit het verleden doemen op. In de chaos van de Burgeroorlog komt er liefde in Hermans leven en wordt hij vader van een zoon: Levi.
Lukt het Herman in deze woelige tijden, in een land waarvan hij is gaan houden, op zijn eigen morele kompas te varen en zijn vrouw, zijn kind en iedereen die hem dierbaar is te beschermen?
Land van echo’s is een monumentale roman over vriendschap, passie en onbereikbare liefde. Een diepmenselijk verhaal over goed en kwaad, en over het tonen van moed en standvastigheid in bewogen tijden.
536 pages, Hardcover
First published May 3, 2022
48 people are currently reading
892 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 125 reviews
September 19, 2022
'Het recht is aan degene die het pakken kan. Degene met de sterkste arm wint het telkens weer.'
Tijdens de Spaanse Burgeroorlog wordt dit tegen Herman gezegd, die van zijn huis een plek probeert te maken waar rechtvaardigheid heerst en waar niet zomaar andermans dood gewroken wordt. Herman, een Nederlander die na vele omzwervingen in Spanje is aanbeland en na de verschrikkingen in de Grote Oorlog eindelijk een thuis vindt. In een herbouwd Moors paleis biedt hij arme werklieden eveneens een thuis in een steeds roeriger wordend land. Leden van de rechtse militie nemen bloedig wraak op grootgrondbezitters en iedereen die links riekt.
Ook al is het verhaal met deze personages gecreëerd, de beschreven politieke gebeurtenissen zijn wel gestoeld op de geschiedenis. Het leven onder Franco was tot lang na de Tweede Wereldoorlog armoedig.
'Land van echo’s' voelt aan als een Spaans epos dat meerdere decennia en vele levens vol vriendschap, liefde en broederschap bestrijkt. Je waant je in het temperamentvolle kustgebied dat in elk geval het prachtige gedicht 'Pequeño Vals Vienés' van Federico García Lorca heeft voortgebracht (later op muziek gezet door Leonard Cohen).
Een bijzonder debuut van hoog niveau van Mark H. Stokmans, waar ik nog lang niet alles over verteld heb. Het mag een prijs krijgen.
Tijdens de Spaanse Burgeroorlog wordt dit tegen Herman gezegd, die van zijn huis een plek probeert te maken waar rechtvaardigheid heerst en waar niet zomaar andermans dood gewroken wordt. Herman, een Nederlander die na vele omzwervingen in Spanje is aanbeland en na de verschrikkingen in de Grote Oorlog eindelijk een thuis vindt. In een herbouwd Moors paleis biedt hij arme werklieden eveneens een thuis in een steeds roeriger wordend land. Leden van de rechtse militie nemen bloedig wraak op grootgrondbezitters en iedereen die links riekt.
Ook al is het verhaal met deze personages gecreëerd, de beschreven politieke gebeurtenissen zijn wel gestoeld op de geschiedenis. Het leven onder Franco was tot lang na de Tweede Wereldoorlog armoedig.
'Land van echo’s' voelt aan als een Spaans epos dat meerdere decennia en vele levens vol vriendschap, liefde en broederschap bestrijkt. Je waant je in het temperamentvolle kustgebied dat in elk geval het prachtige gedicht 'Pequeño Vals Vienés' van Federico García Lorca heeft voortgebracht (later op muziek gezet door Leonard Cohen).
Een bijzonder debuut van hoog niveau van Mark H. Stokmans, waar ik nog lang niet alles over verteld heb. Het mag een prijs krijgen.
June 28, 2024
"Maar de echo’s blijven, van wat zij deden, van hun slachtoffers voordat zij het zelf werden. Niets wordt vergeten."
Goed en mooi.
Sommige stukken voelden iets taaier (omdat ik de Spaanse politiek ten tijde van Spaanse Burgeroorlog niet erg ken dus niet schrijfstijl), soms vroeg ik me af of het iets korter kon, maar op eind dacht ik vooral: het is helemaal goed zo.
"De fabel dat alles een begin, een midden en een eind heeft, geldt alleen voor verhalen en boeken, omdat we ze anders niet begrijpen. Maar wat we begrijpen kunnen we vaak niet voelen. En wat we echt voelen is niet te begrijpen."
Ik wil er nog wat meer over kwijt, maar daar denk ik nog even over na.
Goed en mooi.
Sommige stukken voelden iets taaier (omdat ik de Spaanse politiek ten tijde van Spaanse Burgeroorlog niet erg ken dus niet schrijfstijl), soms vroeg ik me af of het iets korter kon, maar op eind dacht ik vooral: het is helemaal goed zo.
"De fabel dat alles een begin, een midden en een eind heeft, geldt alleen voor verhalen en boeken, omdat we ze anders niet begrijpen. Maar wat we begrijpen kunnen we vaak niet voelen. En wat we echt voelen is niet te begrijpen."
Ik wil er nog wat meer over kwijt, maar daar denk ik nog even over na.
May 8, 2022
Korte inhoud:
De 20-jarige Nederlandse Herman zwerft door Europa na de Eerste Wereldoorlog, waarin hij aan de zijde van de Duitsers vocht, op zoek naar zijn plaats in de wereld. Wanneer hij langs de kant van de weg uitrust tegen een boom in Araque, stopt Vicenze Urian en die neemt Herman mee naar huis. Daar wordt hij onmiddellijk opgenomen in het gezin.
Herman begint zijn leven uit te bouwen in Araque.
Maar dan valt Franco Spanje binnen en komt het tot een burgeroorlog in Spanje. Herman wordt opnieuw verplicht om actief deel te nemen om zijn familie (en dat wordt ruim gezien, want er wonen heel wat vrienden in het huis van Herman) te beschermen. Hij moet er zelfs voor moorden, waardoor de plaatselijke bevolking wat schrik krijgt van de blonde vreemdeling.
Op het einde van de burgeroorlog komt hij Beatrijs tegen en die gaan al snel trouwen en samenwonen. Er komt al vrij snel een zoon, Levi, ter wereld.
Levi krijgt alle zonden van zijn vader op zijn schouders en moet daar, als bange, schuchtere jongen, mee zien om te gaan. Gelukkig kan Levi bouwen op de zijn beste vriend, die van zigeunerafkomst is, Pacco. Pacco is onbevreesd en neemt Levi op sleeptouw, maar beschermt hem ook. Pacco neemt met plezier een gevecht aan om voor Levi op te komen. De vriendschap tussen de 2 jongens gaat echt dieper dan vriendschap, dieper dan broers.
Eigen mening:
Dit boek is zeker de moeite waard voor wie graag historische romans leest. Het begint wat traag, maar daar moet je gewoon even door. Daarna wordt het echt de moeite waard.
Je leert ook heel veel over hoe het Spanje onder en ook na Franco was. Ik vond het vooral heftig te lezen dat het nog zo lang duurde voor Spanje eigenlijk volledig vrij was van de vissie van Franco, ook al was de man zelf al lang van het toneel verdwenen.
En het laatste hoofdstuk was gewoon hartverscheurend! Alleen al dat hoofdstuk maakt het boek waard om te lezen!
De 20-jarige Nederlandse Herman zwerft door Europa na de Eerste Wereldoorlog, waarin hij aan de zijde van de Duitsers vocht, op zoek naar zijn plaats in de wereld. Wanneer hij langs de kant van de weg uitrust tegen een boom in Araque, stopt Vicenze Urian en die neemt Herman mee naar huis. Daar wordt hij onmiddellijk opgenomen in het gezin.
Herman begint zijn leven uit te bouwen in Araque.
Maar dan valt Franco Spanje binnen en komt het tot een burgeroorlog in Spanje. Herman wordt opnieuw verplicht om actief deel te nemen om zijn familie (en dat wordt ruim gezien, want er wonen heel wat vrienden in het huis van Herman) te beschermen. Hij moet er zelfs voor moorden, waardoor de plaatselijke bevolking wat schrik krijgt van de blonde vreemdeling.
Op het einde van de burgeroorlog komt hij Beatrijs tegen en die gaan al snel trouwen en samenwonen. Er komt al vrij snel een zoon, Levi, ter wereld.
Levi krijgt alle zonden van zijn vader op zijn schouders en moet daar, als bange, schuchtere jongen, mee zien om te gaan. Gelukkig kan Levi bouwen op de zijn beste vriend, die van zigeunerafkomst is, Pacco. Pacco is onbevreesd en neemt Levi op sleeptouw, maar beschermt hem ook. Pacco neemt met plezier een gevecht aan om voor Levi op te komen. De vriendschap tussen de 2 jongens gaat echt dieper dan vriendschap, dieper dan broers.
Eigen mening:
Dit boek is zeker de moeite waard voor wie graag historische romans leest. Het begint wat traag, maar daar moet je gewoon even door. Daarna wordt het echt de moeite waard.
Je leert ook heel veel over hoe het Spanje onder en ook na Franco was. Ik vond het vooral heftig te lezen dat het nog zo lang duurde voor Spanje eigenlijk volledig vrij was van de vissie van Franco, ook al was de man zelf al lang van het toneel verdwenen.
En het laatste hoofdstuk was gewoon hartverscheurend! Alleen al dat hoofdstuk maakt het boek waard om te lezen!
August 18, 2022
“Maar de echo’s blijven, van wat zij deden, van hun slachtoffers voordat zij het zelf werden. Niets wordt vergeten.”
Ik las deze debuutroman van de Nederlandse auteur Mark H. Stokmans. De H. staat voor Henry en heeft hij op dringend verzoek van zijn vader, ‘want zo heet je’ toegevoegd, zoals hij in een interview met Het Parool vertelt. Een monumentale roman over oorlog, vriendschap, passie en onbereikbare liefde – tegen de achtergrond van het feodale Spanje van de jaren dertig. De tekst op de achterflap liegt er niet om en schept meteen hoge verwachtingen. Ook de cover oogt mooi en doet een beetje denken aan de boeken van Carlos Ruiz Zafôn. Dezelfde indruk van een mistig en geheim bestaan.
Het verhaal speelt zich af in Spanje, tussen 1929 en 1959, maar heeft tentakels tot in Nederland en Duitsland. Het is in Spanje, in de regio tussen het fictieve Xaraque en Benimelha dat we kennis maken met de Nederlander Herman Kruijssen. Hij zwerft al jaren te voet door Europa nadat hij als soldaat voor Duitsland meevocht in de loopgraven. Gekweld door zijn demonen, de verschrikkingen van de oorlog en de trauma’s uit zijn jeugd drijft hij zichzelf ongenadig voort. “Maar steeds, zelfs op bergpassen, waar zweepslagen van wind en regen hem overheen joegen, had hij hulp en onderdak geweigerd. Dat was te gemakkelijk geweest. Waarom wist hij niet, maar hij moest lijden.” Wanneer hij op een dag neervalt wordt hij gevonden door Vincente Urias. Die neemt hem mee naar zijn landgoed en al gauw worden ze vrienden voor het leven. Het land begint hem te binden en Herman koopt een vervallen landgoed, de Alqueria del Moro dat hij in al zijn glorie herstelt. Iedereen die op het landgoed voor hem werkt is voor Herman ‘familie’ en hij doet er alles aan om huis en mensen veilig te houden. Daar is heel vaak geweld voor nodig en al snel krijgt hij de naam EL Moro Rubio, de blonde Moor.
Ondertussen groeit er steeds meer verzet tegen de grootgrondbezitters en de Kerk. De zaden voor een burgeroorlog beginnen te ontkiemen. Een botsing tussen traditionele opvattingen en links – revolutionaire krachten kan niet uitblijven, ook de Alqueria del Moro blijft niet gespaard. Herman gruwt van de wreedheden die aan beide zijden worden begaan. “Ik ben geen socialist of communist, ik geloof in arbeid, familie, vriendschap en eerlijkheid.”, zegt Herman maar zal hij die nobele gedachten kunnen volhouden? De burgeroorlog dwingt hem om keuzes te maken. Keuzes tussen goed en kwaad, tussen woede en zelfbeheersing en tussen geweld gebruiken of niet. Dat zorgt voor een schuldgevoel waar hij niet altijd weg mee weet. “Hij vroeg zich met steeds grotere regelmaat af wat hij hier deed, in dit land. Hij was van de ene oorlog de andere ingevlucht. Hij had een fort op een heuvel, maar wat had hij er aan? Hij volgde steeds zijn innerlijke kompas, zoals hij met zichzelf had afgesproken. En waar had hem dat gebracht? Naar een belegerd huis en een reeks gemaakte keuzes die in normale tijden misdadig genoemd zouden worden.”
Het personage van Herman is erg complex. Hij is sterk en moedig maar ook standvastig al is dat vaak ook koppigheid. Enerzijds zit hij vol geweld en woede. Een gevolg van zijn getroebleerde jeugd met een gewelddadige ‘verwekker’, een moeder die daar niet tegen op kon en zijn traumatiserende ervaringen in de loopgraven van Noord–Frankrijk. Anderzijds probeert hij rust en vrede te vinden en is hij een ruimhartig mens. Vooral in het tweede deel van het boek komt dat goed uit de verf. Via zijn dagboeken probeert hij zichzelf en de zijnen beter te begrijpen. Ook emotioneel is hij gecompliceerd. Al houdt hij van zijn vrouw Beatrijs, een Nederlandse journaliste die hij tijdens de burgeroorlog leert kennen, is zijn grote passionele liefde blijvend voor Pepa, een trotse, felle zigeunerdochter die als verpleegster op zijn haciënda terecht komt. Aan geen van beiden kan hij zijn echte gevoelens laten zien. Alle personages, en er zijn er veel, worden trouwens levensecht beschreven. Het zijn mensen die soms goed zijn en soms fout. Mensen die heel erg moeilijke keuzes moeten maken en daar de gevolgen een leven lang van mee dragen. Net zoals het Spanje van nu waarin nog steeds echo’s van de burgeroorlog naklinken. Het is duidelijk dat de auteur het land heel goed kent en er heel veel van houdt. In een mooie visuele taal brengt hij landschappen, geuren en kleuren tot leven wat mij als lezer midden in de setting zet.
Waar in het eerste deel van het boek de nadruk meer ligt op politieke en sociale verschillen en de moeilijkheden die Herman ondervindt om zijn plaats in de gemeenschap te vinden focust het tweede deel meer op de innerlijke rust die Herman zoekt. Hij leeft dan nog alleen met zijn zoon op de Alqueria del Moro nadat Beatrijs in Nederland is gebleven. Ook hier weer dat gecompliceerde in hem. Hij heeft zijn zoon immens lief maar slaagt er niet in om dat te tonen. Hij is enorm bang dat slechte eigenschappen doorheen de generaties worden doorgegeven en is niet van plan om die fout te maken bij zijn zoon.
Wie graag weet hoe het was om te leven ten tijde van Franco, de hongersnood, de kinderroof (hierover schreef Ruta Sepetys het mooie Stilte heeft een eigen stem), de executies en verdwijningen zit ook met deze roman zeker goed. Het is een boek geworden vol tegenstellingen. Rijk tegen arm, sterk tegen zwak, macht tegen uitbuiting maar ook over kunnen loslaten en houden wat je lief is.
Een heel belangrijke draad doorheen het boek is de muziek. Het hele verhaal ademt muziek. De flamenco die overal aanwezig is in het boek en de pijn van het leven verhaalt in de bijeenkomsten van de zigeuners. Beatrijs die troost vindt in het spelen van de stukken van Satie op de piano. Levi die een natuurlijk begrip heeft voor muziek en wiens leven zal worden bepaald door Bachs Matthâus-Passion, een opvoering die hij als kind ziet in het Amsterdamse Concertgebouw. Een prachtige aanvulling in deze roman zijn de Spaanse teksten die Herman en Pepa elkaar voorzeggen. Stukken uit het gedicht ‘Pequeño Vals Vienés’ van de in 1936 vermoorde dichter Federico García Lorca. Dit gedicht werd later door die andere grote dichter, Leonard Cohen, als ‘Take this waltz’ op muziek gezet. Het volledige gedicht, mét de Nederlandse vertaling, werd achteraan bijgevoegd en dat is beslist een meerwaarde.
Een heerlijk weglezende roman waaruit een tweede verhaallijn werd losgetrokken, dixit de auteur in Het Parool. Dat wordt mogelijk een vervolg en daar kijk ik alvast naar uit.
Alle info over het boek vind je op https://www.amboanthos.nl/boek/land-v... van echo’s - Mark H. Stokmans”
Met dank aan #recensentenplatformboekensitegent
Ik las deze debuutroman van de Nederlandse auteur Mark H. Stokmans. De H. staat voor Henry en heeft hij op dringend verzoek van zijn vader, ‘want zo heet je’ toegevoegd, zoals hij in een interview met Het Parool vertelt. Een monumentale roman over oorlog, vriendschap, passie en onbereikbare liefde – tegen de achtergrond van het feodale Spanje van de jaren dertig. De tekst op de achterflap liegt er niet om en schept meteen hoge verwachtingen. Ook de cover oogt mooi en doet een beetje denken aan de boeken van Carlos Ruiz Zafôn. Dezelfde indruk van een mistig en geheim bestaan.
Het verhaal speelt zich af in Spanje, tussen 1929 en 1959, maar heeft tentakels tot in Nederland en Duitsland. Het is in Spanje, in de regio tussen het fictieve Xaraque en Benimelha dat we kennis maken met de Nederlander Herman Kruijssen. Hij zwerft al jaren te voet door Europa nadat hij als soldaat voor Duitsland meevocht in de loopgraven. Gekweld door zijn demonen, de verschrikkingen van de oorlog en de trauma’s uit zijn jeugd drijft hij zichzelf ongenadig voort. “Maar steeds, zelfs op bergpassen, waar zweepslagen van wind en regen hem overheen joegen, had hij hulp en onderdak geweigerd. Dat was te gemakkelijk geweest. Waarom wist hij niet, maar hij moest lijden.” Wanneer hij op een dag neervalt wordt hij gevonden door Vincente Urias. Die neemt hem mee naar zijn landgoed en al gauw worden ze vrienden voor het leven. Het land begint hem te binden en Herman koopt een vervallen landgoed, de Alqueria del Moro dat hij in al zijn glorie herstelt. Iedereen die op het landgoed voor hem werkt is voor Herman ‘familie’ en hij doet er alles aan om huis en mensen veilig te houden. Daar is heel vaak geweld voor nodig en al snel krijgt hij de naam EL Moro Rubio, de blonde Moor.
Ondertussen groeit er steeds meer verzet tegen de grootgrondbezitters en de Kerk. De zaden voor een burgeroorlog beginnen te ontkiemen. Een botsing tussen traditionele opvattingen en links – revolutionaire krachten kan niet uitblijven, ook de Alqueria del Moro blijft niet gespaard. Herman gruwt van de wreedheden die aan beide zijden worden begaan. “Ik ben geen socialist of communist, ik geloof in arbeid, familie, vriendschap en eerlijkheid.”, zegt Herman maar zal hij die nobele gedachten kunnen volhouden? De burgeroorlog dwingt hem om keuzes te maken. Keuzes tussen goed en kwaad, tussen woede en zelfbeheersing en tussen geweld gebruiken of niet. Dat zorgt voor een schuldgevoel waar hij niet altijd weg mee weet. “Hij vroeg zich met steeds grotere regelmaat af wat hij hier deed, in dit land. Hij was van de ene oorlog de andere ingevlucht. Hij had een fort op een heuvel, maar wat had hij er aan? Hij volgde steeds zijn innerlijke kompas, zoals hij met zichzelf had afgesproken. En waar had hem dat gebracht? Naar een belegerd huis en een reeks gemaakte keuzes die in normale tijden misdadig genoemd zouden worden.”
Het personage van Herman is erg complex. Hij is sterk en moedig maar ook standvastig al is dat vaak ook koppigheid. Enerzijds zit hij vol geweld en woede. Een gevolg van zijn getroebleerde jeugd met een gewelddadige ‘verwekker’, een moeder die daar niet tegen op kon en zijn traumatiserende ervaringen in de loopgraven van Noord–Frankrijk. Anderzijds probeert hij rust en vrede te vinden en is hij een ruimhartig mens. Vooral in het tweede deel van het boek komt dat goed uit de verf. Via zijn dagboeken probeert hij zichzelf en de zijnen beter te begrijpen. Ook emotioneel is hij gecompliceerd. Al houdt hij van zijn vrouw Beatrijs, een Nederlandse journaliste die hij tijdens de burgeroorlog leert kennen, is zijn grote passionele liefde blijvend voor Pepa, een trotse, felle zigeunerdochter die als verpleegster op zijn haciënda terecht komt. Aan geen van beiden kan hij zijn echte gevoelens laten zien. Alle personages, en er zijn er veel, worden trouwens levensecht beschreven. Het zijn mensen die soms goed zijn en soms fout. Mensen die heel erg moeilijke keuzes moeten maken en daar de gevolgen een leven lang van mee dragen. Net zoals het Spanje van nu waarin nog steeds echo’s van de burgeroorlog naklinken. Het is duidelijk dat de auteur het land heel goed kent en er heel veel van houdt. In een mooie visuele taal brengt hij landschappen, geuren en kleuren tot leven wat mij als lezer midden in de setting zet.
Waar in het eerste deel van het boek de nadruk meer ligt op politieke en sociale verschillen en de moeilijkheden die Herman ondervindt om zijn plaats in de gemeenschap te vinden focust het tweede deel meer op de innerlijke rust die Herman zoekt. Hij leeft dan nog alleen met zijn zoon op de Alqueria del Moro nadat Beatrijs in Nederland is gebleven. Ook hier weer dat gecompliceerde in hem. Hij heeft zijn zoon immens lief maar slaagt er niet in om dat te tonen. Hij is enorm bang dat slechte eigenschappen doorheen de generaties worden doorgegeven en is niet van plan om die fout te maken bij zijn zoon.
Wie graag weet hoe het was om te leven ten tijde van Franco, de hongersnood, de kinderroof (hierover schreef Ruta Sepetys het mooie Stilte heeft een eigen stem), de executies en verdwijningen zit ook met deze roman zeker goed. Het is een boek geworden vol tegenstellingen. Rijk tegen arm, sterk tegen zwak, macht tegen uitbuiting maar ook over kunnen loslaten en houden wat je lief is.
Een heel belangrijke draad doorheen het boek is de muziek. Het hele verhaal ademt muziek. De flamenco die overal aanwezig is in het boek en de pijn van het leven verhaalt in de bijeenkomsten van de zigeuners. Beatrijs die troost vindt in het spelen van de stukken van Satie op de piano. Levi die een natuurlijk begrip heeft voor muziek en wiens leven zal worden bepaald door Bachs Matthâus-Passion, een opvoering die hij als kind ziet in het Amsterdamse Concertgebouw. Een prachtige aanvulling in deze roman zijn de Spaanse teksten die Herman en Pepa elkaar voorzeggen. Stukken uit het gedicht ‘Pequeño Vals Vienés’ van de in 1936 vermoorde dichter Federico García Lorca. Dit gedicht werd later door die andere grote dichter, Leonard Cohen, als ‘Take this waltz’ op muziek gezet. Het volledige gedicht, mét de Nederlandse vertaling, werd achteraan bijgevoegd en dat is beslist een meerwaarde.
Een heerlijk weglezende roman waaruit een tweede verhaallijn werd losgetrokken, dixit de auteur in Het Parool. Dat wordt mogelijk een vervolg en daar kijk ik alvast naar uit.
Alle info over het boek vind je op https://www.amboanthos.nl/boek/land-v... van echo’s - Mark H. Stokmans”
Met dank aan #recensentenplatformboekensitegent
October 3, 2025
Dit boek verdiende meer aandacht dan dat het van me kreeg. Ik voelde dat het goed was, maar het kon me slechts bij vlagen boeien. Misschien zijn tramritjes niet het juiste moment om een dik boek te lezen. Who knows?
November 19, 2023
Er is een historisch kader (1929 tot 1959) , aan de hand van historische feiten - de toespraak van kapitein Olazabar (in het leger van Franco) is gebaseerd op een bewaarde toespraak - beschrijft de auteur nauwgezet de wreedheid van een oorlog. Maar " jij weet ook dat de meetlat nooit recht loopt. Net als met Xavi is goed en fout volstrekt onduidelijk" p 307.
Een passionele roman, waar de Spaanse "duende" duidelijk voelbaar is en dan vooral in Pepa, de zigeunerin en geliefde van Herman.
De beschrijving van "schaduwmensen" zoals Morao ( p.516-517) en Sara (p. 494) heeft mij diep geraakt.
Er is zoveel méér...
Maar voor mij is er vooral de "Pequeño Vals Vienés" van GARCIA LORCA (p. 521-522).
Een aantal regels uit dit grootse gedicht zijn meesterlijk verwerkt in "Land van Echo's" ,zoals "por los rumores de la tarde tibia" en "dejaré mi boca entre tus piernas" p. 181.
Een passionele roman, waar de Spaanse "duende" duidelijk voelbaar is en dan vooral in Pepa, de zigeunerin en geliefde van Herman.
De beschrijving van "schaduwmensen" zoals Morao ( p.516-517) en Sara (p. 494) heeft mij diep geraakt.
Er is zoveel méér...
Maar voor mij is er vooral de "Pequeño Vals Vienés" van GARCIA LORCA (p. 521-522).
Een aantal regels uit dit grootse gedicht zijn meesterlijk verwerkt in "Land van Echo's" ,zoals "por los rumores de la tarde tibia" en "dejaré mi boca entre tus piernas" p. 181.
May 22, 2024
Ik twijfel tussen drie of vier sterren. Het is een heftig verhaal over een gruwelijke periode in de Spaanse geschiedenis. Een heel complexe geschiedenis waarin aan beide kanten vreselijke dingen gebeurd zijn en het onderscheid tussen goed en fout moeilijk te maken is. Knap hoe dit in dit boek beschreven wordt. Maar toch moest ik me een beetje door het boek heen worstelen. De hoofdpersoon bleef voor mij een onduidelijke figuur. Zijn achtergrond, de relatie met zijn vader (een verschrikkelijke man), waarom hij aan de kant van de Duitsers gevochten had etc.. maar ook de bijzondere uitstraling die hij blijkbaar had, ik vond het niet overtuigend. Toch maar drie sterren.
June 6, 2022
Een fantastische roman die de maximale sterren verdient. Beschrijft de strijd van de jaren dertig tot eind vijftig in Spanje. De hoofdpersoon Herman weet zich staande te houden in de turbulentie van die tijd maar lijdt daar zelf ook onder. Hij strijd voor rechtvaardigheid en probeert bij zichzelf te blijven. Die strubbelingen zijn prachtig beschreven en je voelt er er midden in zitten. Een absolute aanrader.
February 4, 2024
Indrukwekkend, laat een stuk geschiedenis van Spanje zien, waar ik wel van had gehoord, maar niet kende
June 7, 2022
Recensie van:
Land van echo's
Auteur: Mark Stokmans
Mark H. Stokmans studeerde algemene letteren met als specialisatie Latijns-Amerka-studies en internationale betrekkingen. De zomervakanties bij Stokmans' grootouders in Zuid-Spanje gecombineerd met het landschap, de geschiedenis, de taal en de mensen, hebben zijn verbeelding gevormd. Jarenlang schrijven en researchen leidde tot dit epische debuut: Land van echo's.
Wijze van lezen:
E book gewonnen bij Love To Read in ruil voor mijn recensie
Uitgeverij: Ambo Anthos
Genre: roman
Cover en flaptekst:
Vreemd genoeg doen de afbeeldingen op cover en achterkant me gelijk denken aan de sfeer die Carlos Ruiz Zafon op zijn boeken ten toon spreidde. Het geeft me gelijk een innerlijk gevoel van vreugde, warmte en verwachting. Maakt me nieuwsgierig naar het verhaal. De flaptekst is informerend, krachtig en nieuwsgierig makend.
Quote:
Hoofdstuk 22 37/55:
Hij voelde de muziek overal, van zijn tenen die de grond niet raakten tot aan zijn haarpunten die strak weggekamd toch hun weg naar de vrijheid zochten. En daarbuiten, om hem heen, als een…als een… toen wist hij het, het was alsof hij onder water was, zoals hij geleerd had bij de cala met papa en Paco. Hij was in een warme zee van muziek. De muziek die hem droeg, die hem soms naar boven leek te duwen, maar hem ook, als hij uitademde, erin liet zakken, dieper weg. Waar hij doorheen kon zwemmen, en alles met één vinger tegelijk kon aanraken. Er was alleen die muziek, overal. En al die mensen die speelden en zongen bewogen samen, net zoals het zeewier en de vissen, zoals hij ook bewoog. Ook al zat hij stil. Hij was niet alleen, hij was niet alleen met die muziek!
Hoofdstuk 22 53/55:
Maar aan zijn huis wil ik niks anders overhouden dan slechte te herinneringen… … misschien een enkele zoete. Want ik heb nog eenmaal door het lege huis gedwaald, en zag daar de verschijning van mijn moeder. Haar lieve, verdrietige ogen, haar melkwitte huid, de witte kleding die zij droeg, die het etherische in haar versterkte, alsof ze al verdwenen was. Haar wegteren, de ijle strengen die haar verbonden aan mij, steeds dunner. Als er iets goeds is in mij, is het van haar. Met zijn sterven kan ik ook haar loslaten, denk ik.
Hoofdstuk 30 61-62:
Hij ging naast haar liggen. Ze hoorde hem bijna onhoorbaar fluisteren, in losse zinnen. ‘En nuestra cama de la luna, in ons bed van de maan… te quiero, te quiero, te quiero, ik hou van je, ik hou van je, ik hou van je… por el melancólico pasillo, voorbij de weemoedige doorgang.’ Hij keerde zich naar haar toe, zij keek hem aan. ‘Por el silencio oscuro de tu frente, toma este vals del te quiero siempre.’ Tranen in haar ogen die hij van haar wangen veegde. ‘García Lorca,’ zei hij.
‘Ik weet het.’ ‘Natuurlijk.’
Het verhaal:
Land van echo’s, is de monumentale plot gedreven debuutroman van Mark H. Stokmans, een epische familiegeschiedenis in het bewogen Spanje van vorige eeuw. Voor de lezers van Zafon en Falcones.
Herman Kruijssen vecht in de Eerste Wereldoorlog aan Duitse zijde. Na het einde van de oorlog zwerft hij jarenlang door Europa. Op een dag in 1929 zakt hij onder een boom in elkaar. Hij wordt gevonden door Vicente Urias, die hem meeneemt naar zijn landgoed en opneemt in zijn familie. Tussen hen ontstaat een hechte vriendschap en Herman raakt vergroeid met het land en de mensen.
Dan breekt de Spaanse Burgeroorlog uit en moet Herman partij kiezen. Trauma’s uit het verleden doemen op. In de chaos van de Burgeroorlog komt er liefde in Hermans leven en wordt hij vader van een zoon. Lukt het Herman in deze woelige tijden, in een land waarvan hij is gaan houden, op zijn eigen morele kompas te varen en zijn vrouw, zijn kind en iedereen die hem dierbaar is te beschermen?
Land van echo’s is een monumentale roman over oorlog, vriendschap, passie en onbereikbare liefde. Een diepmenselijk verhaal over goed en kwaad, en over het tonen van moed en standvastigheid in bewogen tijden.
Mijn leesbeleving:
Wat een schitterend epos is dit verhaal. Wat een betoverend mooi woordgebruik door de auteur. De schrijfstijl is beeldend. Het voelde alsof ik van het begin van het verhaal tot aan het einde letterlijk mee liep met het hoofdpersonage Herman Kruijssen. Ik zag, voelde, rook en proefde alles zoals hij dat ook ervoer. Het verhaal bevat zeer heftige, tragische, hartverscheurende en duistere gedeelten. Maar ook veel vurige passie, verwondering, liefde en dat alles in het allermooiste licht. Ook muziek speelt een mooie rol in dit boek. Dan weer kabbelend en rustig om vervolgens weer opzwepend en heftig als een waterval over je heen te kletteren. De opbouw van het verhaal is geloofwaardig en kwalitatief goed. De personages komen tot leven en je leert alle facetten van hun levens kennen.
Nog nooit was ik in Spanje. Maar nadat ik dit verhaal las had ik het idee dat ik het land op een indrukwekkende wijze had leren kennen. Met de mooie taal, haar bijzondere en vaak temperamentvolle inwoners, het eten en drinken, de temperaturen die weer heel anders zijn als bij ons. Dan weer ijzingwekkend koud waarbij je de rillingen over je lijf voelt gaan om vervolgens vervangen te worden door een indringende alles verzengende uitputtende hitte die je doet snakken naar een koude bries op je verhitte huid.
Maar ook de saamhorigheid, de diepgewortelde vriendschap en liefde voor elkaar. Als jezelf in weelde leeft dat je het een ander mens dan ook gunt.
De plot is magisch maar ook intens en heftig. Verlies maar ook van een lang gekoesterd nieuw begin vol van liefde en elkaar begrijpen zonder woorden.
Mijn mening:
Ik geef 5 sterren.
Mark Stokmans ik ben zeer aangenaam verrast hoe jij een fictief verhaal zo levensecht kunt presenteren zodat ik geloofde dat het waargebeurd was. De gedetailleerde beschrijving van het landschap, de tot in detail beschreven personen, me meevoerend met de ware geschiedenis die gruwelijk en nietsontziend is. Maar ook leerde ik mensen te lezen. Dat de buitenkant zo anders kan zijn als de binnenkant. En opnieuw die kennismaking met Lorca. Zo mooi, zo prachtig hoe die man alles verwoordde. Ik las al eens meer van hem in een boek van Felicita Vos.
Op het laatst las ik langzaam omdat ik het verhaal niet los kon laten. De mensen die ik door Hetmzn had leren kennen kon en wilde ik niet loslaten. Ze voelen voor mij als familie als vrienden in mijn leven.
Een waanzinnig debuut dit boek. Ik kan niet wachten op meer boeken van deze auteur. Uitmuntend.
Land van echo's
Auteur: Mark Stokmans
Mark H. Stokmans studeerde algemene letteren met als specialisatie Latijns-Amerka-studies en internationale betrekkingen. De zomervakanties bij Stokmans' grootouders in Zuid-Spanje gecombineerd met het landschap, de geschiedenis, de taal en de mensen, hebben zijn verbeelding gevormd. Jarenlang schrijven en researchen leidde tot dit epische debuut: Land van echo's.
Wijze van lezen:
E book gewonnen bij Love To Read in ruil voor mijn recensie
Uitgeverij: Ambo Anthos
Genre: roman
Cover en flaptekst:
Vreemd genoeg doen de afbeeldingen op cover en achterkant me gelijk denken aan de sfeer die Carlos Ruiz Zafon op zijn boeken ten toon spreidde. Het geeft me gelijk een innerlijk gevoel van vreugde, warmte en verwachting. Maakt me nieuwsgierig naar het verhaal. De flaptekst is informerend, krachtig en nieuwsgierig makend.
Quote:
Hoofdstuk 22 37/55:
Hij voelde de muziek overal, van zijn tenen die de grond niet raakten tot aan zijn haarpunten die strak weggekamd toch hun weg naar de vrijheid zochten. En daarbuiten, om hem heen, als een…als een… toen wist hij het, het was alsof hij onder water was, zoals hij geleerd had bij de cala met papa en Paco. Hij was in een warme zee van muziek. De muziek die hem droeg, die hem soms naar boven leek te duwen, maar hem ook, als hij uitademde, erin liet zakken, dieper weg. Waar hij doorheen kon zwemmen, en alles met één vinger tegelijk kon aanraken. Er was alleen die muziek, overal. En al die mensen die speelden en zongen bewogen samen, net zoals het zeewier en de vissen, zoals hij ook bewoog. Ook al zat hij stil. Hij was niet alleen, hij was niet alleen met die muziek!
Hoofdstuk 22 53/55:
Maar aan zijn huis wil ik niks anders overhouden dan slechte te herinneringen… … misschien een enkele zoete. Want ik heb nog eenmaal door het lege huis gedwaald, en zag daar de verschijning van mijn moeder. Haar lieve, verdrietige ogen, haar melkwitte huid, de witte kleding die zij droeg, die het etherische in haar versterkte, alsof ze al verdwenen was. Haar wegteren, de ijle strengen die haar verbonden aan mij, steeds dunner. Als er iets goeds is in mij, is het van haar. Met zijn sterven kan ik ook haar loslaten, denk ik.
Hoofdstuk 30 61-62:
Hij ging naast haar liggen. Ze hoorde hem bijna onhoorbaar fluisteren, in losse zinnen. ‘En nuestra cama de la luna, in ons bed van de maan… te quiero, te quiero, te quiero, ik hou van je, ik hou van je, ik hou van je… por el melancólico pasillo, voorbij de weemoedige doorgang.’ Hij keerde zich naar haar toe, zij keek hem aan. ‘Por el silencio oscuro de tu frente, toma este vals del te quiero siempre.’ Tranen in haar ogen die hij van haar wangen veegde. ‘García Lorca,’ zei hij.
‘Ik weet het.’ ‘Natuurlijk.’
Het verhaal:
Land van echo’s, is de monumentale plot gedreven debuutroman van Mark H. Stokmans, een epische familiegeschiedenis in het bewogen Spanje van vorige eeuw. Voor de lezers van Zafon en Falcones.
Herman Kruijssen vecht in de Eerste Wereldoorlog aan Duitse zijde. Na het einde van de oorlog zwerft hij jarenlang door Europa. Op een dag in 1929 zakt hij onder een boom in elkaar. Hij wordt gevonden door Vicente Urias, die hem meeneemt naar zijn landgoed en opneemt in zijn familie. Tussen hen ontstaat een hechte vriendschap en Herman raakt vergroeid met het land en de mensen.
Dan breekt de Spaanse Burgeroorlog uit en moet Herman partij kiezen. Trauma’s uit het verleden doemen op. In de chaos van de Burgeroorlog komt er liefde in Hermans leven en wordt hij vader van een zoon. Lukt het Herman in deze woelige tijden, in een land waarvan hij is gaan houden, op zijn eigen morele kompas te varen en zijn vrouw, zijn kind en iedereen die hem dierbaar is te beschermen?
Land van echo’s is een monumentale roman over oorlog, vriendschap, passie en onbereikbare liefde. Een diepmenselijk verhaal over goed en kwaad, en over het tonen van moed en standvastigheid in bewogen tijden.
Mijn leesbeleving:
Wat een schitterend epos is dit verhaal. Wat een betoverend mooi woordgebruik door de auteur. De schrijfstijl is beeldend. Het voelde alsof ik van het begin van het verhaal tot aan het einde letterlijk mee liep met het hoofdpersonage Herman Kruijssen. Ik zag, voelde, rook en proefde alles zoals hij dat ook ervoer. Het verhaal bevat zeer heftige, tragische, hartverscheurende en duistere gedeelten. Maar ook veel vurige passie, verwondering, liefde en dat alles in het allermooiste licht. Ook muziek speelt een mooie rol in dit boek. Dan weer kabbelend en rustig om vervolgens weer opzwepend en heftig als een waterval over je heen te kletteren. De opbouw van het verhaal is geloofwaardig en kwalitatief goed. De personages komen tot leven en je leert alle facetten van hun levens kennen.
Nog nooit was ik in Spanje. Maar nadat ik dit verhaal las had ik het idee dat ik het land op een indrukwekkende wijze had leren kennen. Met de mooie taal, haar bijzondere en vaak temperamentvolle inwoners, het eten en drinken, de temperaturen die weer heel anders zijn als bij ons. Dan weer ijzingwekkend koud waarbij je de rillingen over je lijf voelt gaan om vervolgens vervangen te worden door een indringende alles verzengende uitputtende hitte die je doet snakken naar een koude bries op je verhitte huid.
Maar ook de saamhorigheid, de diepgewortelde vriendschap en liefde voor elkaar. Als jezelf in weelde leeft dat je het een ander mens dan ook gunt.
De plot is magisch maar ook intens en heftig. Verlies maar ook van een lang gekoesterd nieuw begin vol van liefde en elkaar begrijpen zonder woorden.
Mijn mening:
Ik geef 5 sterren.
Mark Stokmans ik ben zeer aangenaam verrast hoe jij een fictief verhaal zo levensecht kunt presenteren zodat ik geloofde dat het waargebeurd was. De gedetailleerde beschrijving van het landschap, de tot in detail beschreven personen, me meevoerend met de ware geschiedenis die gruwelijk en nietsontziend is. Maar ook leerde ik mensen te lezen. Dat de buitenkant zo anders kan zijn als de binnenkant. En opnieuw die kennismaking met Lorca. Zo mooi, zo prachtig hoe die man alles verwoordde. Ik las al eens meer van hem in een boek van Felicita Vos.
Op het laatst las ik langzaam omdat ik het verhaal niet los kon laten. De mensen die ik door Hetmzn had leren kennen kon en wilde ik niet loslaten. Ze voelen voor mij als familie als vrienden in mijn leven.
Een waanzinnig debuut dit boek. Ik kan niet wachten op meer boeken van deze auteur. Uitmuntend.
August 8, 2025
Ja... gewoon aan alle kanten een supergoed boek. Historisch interessant, literair sterk, verhaal boeiend en ontroerend. Plus een aantal filosofische inzichten die me bij zullen blijven.
4.5 sterren omdat ik me, naast dit alles, al lezende echt kon onderdompelen in de cultuur en als zodanig meebeleefde (beetje zoals bij The Covenant of Water maar dan in Spanje ipv India!). (Geen 5 omdat ik me niet mindblown voelde aan het eind.)
Fascinerend verhaal van een Nederlandse soldaat gedurende diverse Europese oorlogen en met name in Spanje. Toont op een knappe manier de complexiteit van de verschillende partijen betrokken in grote en kleine conflicten en hoe Don Germán (Herman) "gewoon" het goede probeert te doen zonder partij te kiezen maar desondanks door zijn omgeving aan een "kant" gezet wordt. Ofwel hoe moeilijk het is om het goede te doen. Knap gedaan hoor.
Scan de QR code aan het eind van het boek voor de bijbehorende muziek van Leonard Cohen op tekst van de dichter Lorca. De perfecte, heartbreaking soundtrack voor dit boek.
4.5 sterren omdat ik me, naast dit alles, al lezende echt kon onderdompelen in de cultuur en als zodanig meebeleefde (beetje zoals bij The Covenant of Water maar dan in Spanje ipv India!). (Geen 5 omdat ik me niet mindblown voelde aan het eind.)
Fascinerend verhaal van een Nederlandse soldaat gedurende diverse Europese oorlogen en met name in Spanje. Toont op een knappe manier de complexiteit van de verschillende partijen betrokken in grote en kleine conflicten en hoe Don Germán (Herman) "gewoon" het goede probeert te doen zonder partij te kiezen maar desondanks door zijn omgeving aan een "kant" gezet wordt. Ofwel hoe moeilijk het is om het goede te doen. Knap gedaan hoor.
Scan de QR code aan het eind van het boek voor de bijbehorende muziek van Leonard Cohen op tekst van de dichter Lorca. De perfecte, heartbreaking soundtrack voor dit boek.
November 16, 2024
Zo’n boek waar je ‘s avonds naar uitkijkt, zo dat je jezelf erin kunt verliezen.
February 7, 2026
Het was taai om doorheen te komen, maar uiteindelijk toch wel erg mooi.
May 13, 2022
Mark Stokmans woonde als kleine jongen en kind van expats in Indonesie, Bangladesh en Peru. Op zijn elfde jaar kwam hij naar Nederland. Zijn grootouders hadden een groot huis aan de Costa Blanca waar hij elk jaar in de vakantie naar toe ging en dat hij thuis noemde.
Na aan de kant van de Duitsers te hebben gevochten in de Eerste Wereldoorlog zwerft de jonge Nederlander Herman Kruijsen door Europa. Herman wordt achtervolgd door zijn demonen die gevormd zijn door het verleden. Als hij rondzwerft in Spanje wordt hij behoorlijk ziek gevonden door Vincente Urias die hem meeneemt naar huis. Dat is het begin van een prachtige vriendschap en een vruchtbare samenwerking. Herman ontdekt een verlaten en vervallen landhuis met veel grond en besluit dat te kopen. Met behulp van de lokale bevolking knapt hij het op. Herman voelt een diepe liefde voor het mooie Spanje met zijn enorme tegenstrijdigheden, maar hekelt de armoede en de ongelijkheid die er heerst. Zijn ideeën stroken niet met die van de andere grootgrondbezitters. Tijdens de burgeroorlog staat het leven van iedere Spanjaard volledig op zijn kop. Herman doet er alles aan wat en wie hem lief is te beschermen.
Als Herman een tijdje ergens anders verblijft ontmoet hij Beatrijs, ook een Nederlandse. Hij trouwt met haar en samen krijgen zij een zoon. Kan Herman iedereen die hij lief heeft beschermen? Kan hij behouden wat hem dierbaar is, maar bovenal kan hij het geluk van zichzelf en dat van zijn zoon waarborgen en trouw te blijven aan zijn eigen idealen?
Land van Echo’s neemt de lezer mee naar het Spanje van weleer en beslaat de periode van eind 1929 tot 1959. Het boek bestaat uit twee delen en enkele waardevolle aanvullingen aan het einde van het boek.
In het begin van het eerste deel is het taalgebruik soms ietwat afstandelijk door de woordkeuze, maar het verhaal an sich staat als een huis. Het is een verhaal dat, hoe verder je komt, je dieper in het verhaal wordt meezuigt. Het tweede deel is een combinatie van het verteller en de verhalen die Herman in zijn dagboek heeft geschreven en dat lees enorm snel en makkelijk.
De opbouw zit goed in elkaar, de dialogen voelen echt aan, de situaties zijn zodanig beschreven dat er begrip ontstaat.
Er komen veel personages voorbij, die bijna allemaal evolueren. De karakters zijn levensecht met alle goede en slechte kanten en dat is bij Herman goed te zien: Een lieve, betrokken en trotse man die heel zachtaardig en kwetsbaar kan zijn, maar daartegen ook zeer gewelddadig en meedogenloos. En dat is precies wat ik zo mooi vind aan dit boek, het is een verhaal vol tegenstellingen: rijk/arm, sterk/ kwetsbaar, loslaten/ vasthouden. De liefde voor het land is tastbaar door het gehele boek, net als de afkeer tegen de ongelijkheid die er heerste. De auteur heeft veel kleine, maar o zo belangrijke details in het boek verwerkt waardoor je precies begrijpt wat hij bedoelt en waar over wordt geschreven. De Spaanse teksten zijn voor mij een waardevolle aanvulling op het verhaal
Een verhaal over jezelf vinden, acceptatie, liefde en loslaten in een prachtige geschiedenisles.
Na aan de kant van de Duitsers te hebben gevochten in de Eerste Wereldoorlog zwerft de jonge Nederlander Herman Kruijsen door Europa. Herman wordt achtervolgd door zijn demonen die gevormd zijn door het verleden. Als hij rondzwerft in Spanje wordt hij behoorlijk ziek gevonden door Vincente Urias die hem meeneemt naar huis. Dat is het begin van een prachtige vriendschap en een vruchtbare samenwerking. Herman ontdekt een verlaten en vervallen landhuis met veel grond en besluit dat te kopen. Met behulp van de lokale bevolking knapt hij het op. Herman voelt een diepe liefde voor het mooie Spanje met zijn enorme tegenstrijdigheden, maar hekelt de armoede en de ongelijkheid die er heerst. Zijn ideeën stroken niet met die van de andere grootgrondbezitters. Tijdens de burgeroorlog staat het leven van iedere Spanjaard volledig op zijn kop. Herman doet er alles aan wat en wie hem lief is te beschermen.
Als Herman een tijdje ergens anders verblijft ontmoet hij Beatrijs, ook een Nederlandse. Hij trouwt met haar en samen krijgen zij een zoon. Kan Herman iedereen die hij lief heeft beschermen? Kan hij behouden wat hem dierbaar is, maar bovenal kan hij het geluk van zichzelf en dat van zijn zoon waarborgen en trouw te blijven aan zijn eigen idealen?
Land van Echo’s neemt de lezer mee naar het Spanje van weleer en beslaat de periode van eind 1929 tot 1959. Het boek bestaat uit twee delen en enkele waardevolle aanvullingen aan het einde van het boek.
In het begin van het eerste deel is het taalgebruik soms ietwat afstandelijk door de woordkeuze, maar het verhaal an sich staat als een huis. Het is een verhaal dat, hoe verder je komt, je dieper in het verhaal wordt meezuigt. Het tweede deel is een combinatie van het verteller en de verhalen die Herman in zijn dagboek heeft geschreven en dat lees enorm snel en makkelijk.
De opbouw zit goed in elkaar, de dialogen voelen echt aan, de situaties zijn zodanig beschreven dat er begrip ontstaat.
Er komen veel personages voorbij, die bijna allemaal evolueren. De karakters zijn levensecht met alle goede en slechte kanten en dat is bij Herman goed te zien: Een lieve, betrokken en trotse man die heel zachtaardig en kwetsbaar kan zijn, maar daartegen ook zeer gewelddadig en meedogenloos. En dat is precies wat ik zo mooi vind aan dit boek, het is een verhaal vol tegenstellingen: rijk/arm, sterk/ kwetsbaar, loslaten/ vasthouden. De liefde voor het land is tastbaar door het gehele boek, net als de afkeer tegen de ongelijkheid die er heerste. De auteur heeft veel kleine, maar o zo belangrijke details in het boek verwerkt waardoor je precies begrijpt wat hij bedoelt en waar over wordt geschreven. De Spaanse teksten zijn voor mij een waardevolle aanvulling op het verhaal
Een verhaal over jezelf vinden, acceptatie, liefde en loslaten in een prachtige geschiedenisles.
October 10, 2022
Innemend familiesaga met de nodige geschiedenislessen over een gruwelijke periode in Spanje vlak voor WOII waar we hier (te) weinig van weten. Bovenal een beeldend, poëtisch beschreven ode aan Spanje.
July 12, 2022
De fabel dat alles een begin, een midden en een eind heeft, geldt alleen voor verhalen en boeken, omdat we ze anders niet begrijpen. Maar wat we begrijpen kunnen we vaak niet voelen. En wat we echt voelen is niet te begrijpen.'
Wanneer Herman Kruijssen na zijn strijd in de Eerste Wereldoorlog jarenlang rondzwerft, lijkt hij de strijd op te geven in Spanje. Onder een boom zakt hij in elkaar. Herman wordt gevonden door Vicente Urias, hij neemt hem mee naar huis en verwelkomt Herman in zijn familie. Al snel zijn de twee mannen onafscheidelijk. Vicente toont Herman de pracht van Spanje en Herman helpt op zijn beurt Vicente zijn zoutpannen werkplaats terug in productie te krijgen. Samen renoveren ze een landgoed voor Herman, 'La Alquería del Moro'. Een plaats die al snel een thuis wordt voor vele gezinnen in Spanje.
Als de Spaanse Burgeroorlog uitbreekt wordt Herman genoodzaakt partij te kiezen. Hij probeert het goede te doen, maar zijn hart protesteert. Waar ligt de grens wanneer je het goede wil doen ten koste van een mensenleven om de anderen te redden? En dan is er ook nog die ene onbereikbare vrouw die zijn hart beroerd...
'Herman knikte. Hij herkende het, als geweld eenmaal het nieuwe normaal is, verdwijnt de reden ervoor al gauw naar de achtergrond.'
Nadat ik de eerste pagina van Land van echo's had gelezen, voelde ik het onmiddellijk, dit is een pareltje. De poëtische schrijfwijze die Mark Stokmans gebruikt deed mij denken aan Carlos Ruiz Zafón, dat kan alleen maar veel positiefs betekenen. Naarmate ik vorderde in het verhaal, nam het boek mij helemaal in beslag. Ik nam rustig de tijd om het volledige verhaal tot mij te laten komen, want tijd heeft dit boek wel nodig. Het is zeker geen verhaal om snel tussendoor te lezen, want dan mis je al dat prachtigs dat Mark Stokmans te vertellen heeft. Land van echo's is een intrigerend en innemend verhaal over trouw en vriendschap, passie en oorlog en bovenal over het goede doen in tijden van kwaad.
Land van echo's is allesbehalve een eendagsvlieg, maar een verhaal dat nog generaties lang harten zal veroveren.
Vindt mij ook op Facebook en Instagram @annelies_leest.
Wanneer Herman Kruijssen na zijn strijd in de Eerste Wereldoorlog jarenlang rondzwerft, lijkt hij de strijd op te geven in Spanje. Onder een boom zakt hij in elkaar. Herman wordt gevonden door Vicente Urias, hij neemt hem mee naar huis en verwelkomt Herman in zijn familie. Al snel zijn de twee mannen onafscheidelijk. Vicente toont Herman de pracht van Spanje en Herman helpt op zijn beurt Vicente zijn zoutpannen werkplaats terug in productie te krijgen. Samen renoveren ze een landgoed voor Herman, 'La Alquería del Moro'. Een plaats die al snel een thuis wordt voor vele gezinnen in Spanje.
Als de Spaanse Burgeroorlog uitbreekt wordt Herman genoodzaakt partij te kiezen. Hij probeert het goede te doen, maar zijn hart protesteert. Waar ligt de grens wanneer je het goede wil doen ten koste van een mensenleven om de anderen te redden? En dan is er ook nog die ene onbereikbare vrouw die zijn hart beroerd...
'Herman knikte. Hij herkende het, als geweld eenmaal het nieuwe normaal is, verdwijnt de reden ervoor al gauw naar de achtergrond.'
Nadat ik de eerste pagina van Land van echo's had gelezen, voelde ik het onmiddellijk, dit is een pareltje. De poëtische schrijfwijze die Mark Stokmans gebruikt deed mij denken aan Carlos Ruiz Zafón, dat kan alleen maar veel positiefs betekenen. Naarmate ik vorderde in het verhaal, nam het boek mij helemaal in beslag. Ik nam rustig de tijd om het volledige verhaal tot mij te laten komen, want tijd heeft dit boek wel nodig. Het is zeker geen verhaal om snel tussendoor te lezen, want dan mis je al dat prachtigs dat Mark Stokmans te vertellen heeft. Land van echo's is een intrigerend en innemend verhaal over trouw en vriendschap, passie en oorlog en bovenal over het goede doen in tijden van kwaad.
Land van echo's is allesbehalve een eendagsvlieg, maar een verhaal dat nog generaties lang harten zal veroveren.
Vindt mij ook op Facebook en Instagram @annelies_leest.
May 14, 2022
De Nederlandse auteur Mark Stokmans woont sinds zijn elfde in Nederland. Daarvoor woonde hij, als kind van expats, in Indonesië. Bangladesh en Peru. Maar zijn hart ligt in Spanje, waar zijn grootouders een groot huis hadden aan de Costa Blanca en waar ze de zomervakantie met de hele familie doorbrachten.
In Land van echo’s maken we kennis met Herman, een Nederlandse jongeman met een bruut van een vader. Die vader stuurde hem begin 20e eeuw naar een militaire opleiding in Duitsland, met als gevolg dat hij meevocht aan Duitse zijde in de Grote oorlog.
Na de oorlog keerde hij niet terug naar Nederland, maar zwierf door Europa. In Spanje ontmoet hij Vicente Urias die hem uitnodigt in hun huis. Het is het begin van een hechte vriendschap.
Herman blijft in Spanje en koopt uiteindelijk een vervallen huis onderaan een berg en aan zee en knapt die helemaal op. Deze alqueria wordt een basis om te wonen voor diverse mensen, al met hun eigen redenen. De idylle wordt verstoord wanneer de burgeroorlog start.
Land van echo’s is een indrukwekkend verhaal dat speelt over een periode van zo’n zestig jaar, waarbij we als lezer meekijken met de gruwelen van de burgeroorlog in Spanje, gevolgd door de opkomst van het facisme en het leven onder Franco.
Herman is een bijzonder personage, en is de spil van het verhaal. Hij is sterk en trouw naar zijn vrienden, maar hij is ook hard en zijn vijanden zijn hun leven niet zeker. Maar bovenal is hij menselijk. Met hem leef je mee met zijn lief en leed, zijn liefde voor een vrouw die hij niet kan hebben, zijn liefde voor zijn eigen vrouw die nooit helemaal 100% is, en zijn liefde voor zijn zoon die hij moeilijk kan uiten.
Ook de andere personages zijn complex, maar net als Herman zeer goed en realistisch uitgewerkt. Net al de omgeving waarin ze zich bevinden. Als lezer ben je aanwezig in de alqueria, je proeft en ruikt de geuren en voelt het stof. De gruwelijkheden van de oorlog zijn voelbaar.
Land van echo’s is een indrukwekkend verhaal waarin van de historie van Spanje, waarin een stuk geschiedenis tot leven komt.
In Land van echo’s maken we kennis met Herman, een Nederlandse jongeman met een bruut van een vader. Die vader stuurde hem begin 20e eeuw naar een militaire opleiding in Duitsland, met als gevolg dat hij meevocht aan Duitse zijde in de Grote oorlog.
Na de oorlog keerde hij niet terug naar Nederland, maar zwierf door Europa. In Spanje ontmoet hij Vicente Urias die hem uitnodigt in hun huis. Het is het begin van een hechte vriendschap.
Herman blijft in Spanje en koopt uiteindelijk een vervallen huis onderaan een berg en aan zee en knapt die helemaal op. Deze alqueria wordt een basis om te wonen voor diverse mensen, al met hun eigen redenen. De idylle wordt verstoord wanneer de burgeroorlog start.
Land van echo’s is een indrukwekkend verhaal dat speelt over een periode van zo’n zestig jaar, waarbij we als lezer meekijken met de gruwelen van de burgeroorlog in Spanje, gevolgd door de opkomst van het facisme en het leven onder Franco.
Herman is een bijzonder personage, en is de spil van het verhaal. Hij is sterk en trouw naar zijn vrienden, maar hij is ook hard en zijn vijanden zijn hun leven niet zeker. Maar bovenal is hij menselijk. Met hem leef je mee met zijn lief en leed, zijn liefde voor een vrouw die hij niet kan hebben, zijn liefde voor zijn eigen vrouw die nooit helemaal 100% is, en zijn liefde voor zijn zoon die hij moeilijk kan uiten.
Ook de andere personages zijn complex, maar net als Herman zeer goed en realistisch uitgewerkt. Net al de omgeving waarin ze zich bevinden. Als lezer ben je aanwezig in de alqueria, je proeft en ruikt de geuren en voelt het stof. De gruwelijkheden van de oorlog zijn voelbaar.
Land van echo’s is een indrukwekkend verhaal waarin van de historie van Spanje, waarin een stuk geschiedenis tot leven komt.
December 25, 2023
Zou willen dat ik me helemaal had verloren in dit verhaal maar dat gebeurde niet. Kon niet altijd mijn aandacht erbij houden. De diversiteit aan personages met vergelijkbare namen hielp daarin niet mee. Ondanks de vele gebeurtenissen is het een traag verhaal. Wel een interessante vertelling over Spanje door de jaren heen.
3.5 ⭐️
3.5 ⭐️
March 29, 2023
Land van echo's, door Mark H. Stokmans
Deze prachtige roman vertelt het verhaal van de Nederlandse Herman.
Als jonge jongen vecht hij tijdens de eerste wereld oorlog mee aan Duitse zijde.
Na de oorlog vertrekt hij naar Spanje om een nieuw bestaan te beginnen.
Herman heeft geen politieke ambities, als geen ander weet hij wat oorlog voor een ellende brengt, en probeert zich verre van politiek te houden.
Wel heeft hij het beste met zijn arbeiders voor.
Wanneer de burgeroorlog in Spanje uitbreekt, staat hij letterlijk tussen 2 vuren.
De rechterzijde erkent hem vanwege zijn grondbezit, maar heeft zorgen om de manier hoe Herman zijn arbeiders behandeld, terwijl de linkerzijde hem wantrouwt wegens zijn grond bezit, maar respect voor hem heeft hoe hij het goed voor heeft met zijn arbeiders.
Dan komt Franko aan de macht die alles in het land doet veranderen.
Daarnaast woedt de tweede wereld oorlog in Europa.
Het boek beschrijft het leven van Herman, zijn tegenslagen en het ongeluk dat hem overkomt.
Het verleden dat zijn familie blijft achtervolgen, ook tot ver na de oorlog, afgezet tegen hoe Spanje zich ontwikkeld.
Een prachtig epos, dat me deed denken aan de boeken van Isabel Allende, al is de schrijfstijl van Stokman wel anders.
Ik heb genoten van dit boek en vind het een aanrader om te lezen.
Soiant detail dat me bij gebleven is, en wat ik niet wist, is dat Nederland het eerste land was die de dictator Franko als leider van Spanje erkende.
Deze prachtige roman vertelt het verhaal van de Nederlandse Herman.
Als jonge jongen vecht hij tijdens de eerste wereld oorlog mee aan Duitse zijde.
Na de oorlog vertrekt hij naar Spanje om een nieuw bestaan te beginnen.
Herman heeft geen politieke ambities, als geen ander weet hij wat oorlog voor een ellende brengt, en probeert zich verre van politiek te houden.
Wel heeft hij het beste met zijn arbeiders voor.
Wanneer de burgeroorlog in Spanje uitbreekt, staat hij letterlijk tussen 2 vuren.
De rechterzijde erkent hem vanwege zijn grondbezit, maar heeft zorgen om de manier hoe Herman zijn arbeiders behandeld, terwijl de linkerzijde hem wantrouwt wegens zijn grond bezit, maar respect voor hem heeft hoe hij het goed voor heeft met zijn arbeiders.
Dan komt Franko aan de macht die alles in het land doet veranderen.
Daarnaast woedt de tweede wereld oorlog in Europa.
Het boek beschrijft het leven van Herman, zijn tegenslagen en het ongeluk dat hem overkomt.
Het verleden dat zijn familie blijft achtervolgen, ook tot ver na de oorlog, afgezet tegen hoe Spanje zich ontwikkeld.
Een prachtig epos, dat me deed denken aan de boeken van Isabel Allende, al is de schrijfstijl van Stokman wel anders.
Ik heb genoten van dit boek en vind het een aanrader om te lezen.
Soiant detail dat me bij gebleven is, en wat ik niet wist, is dat Nederland het eerste land was die de dictator Franko als leider van Spanje erkende.
January 19, 2026
Met dit debuut won Stokmans in 2023 de Boekhandelaarsprijs, zodat het onder een groter publiek aandacht kreeg. Hij werkte er 11 jaar aan en het is dan ook een rijk en veelzijdig epos. De ondertitel vat het goed samen: drie oorlogen, twee liefdes, één strijd.
Het verleden van Herman Kruijssen, vooral zijn jeugd met een tirannieke vader, blijf als een echo in zijn leven nagalmen, ook al bouwt hij een nieuw leven in Spanje op. Tijdens de bloedige jaren onder Franco stelt hij zich neutraal op en probeert hij het goede te doen. De mensen die met hem zijn landgoed onderhouden en op zijn Alquería de Moro wonen, vormen een veilige en hechte gemeenschap. Er zijn veel bedreigingen en psychologische ontwikkelingen, wat het tot een pageturner maakt.
Toch knarste er iets tijdens het lezen. De hedendaagse taal waarin Stokmans schrijft deed vaak als anachronisme aan. Daardoor komt de sfeer van de jaren '20-'50 niet helemaal uit de verf. Uitspraken als "De meeste mensen deugen wel" en "Zeker!" zijn van deze tijd. Maar goed, het thema is ook van alle tijden: het verleden is het heden; alles is met alles verbonden.
Ik ga het vervolg Spiegeldagen zeker lezen!
Het verleden van Herman Kruijssen, vooral zijn jeugd met een tirannieke vader, blijf als een echo in zijn leven nagalmen, ook al bouwt hij een nieuw leven in Spanje op. Tijdens de bloedige jaren onder Franco stelt hij zich neutraal op en probeert hij het goede te doen. De mensen die met hem zijn landgoed onderhouden en op zijn Alquería de Moro wonen, vormen een veilige en hechte gemeenschap. Er zijn veel bedreigingen en psychologische ontwikkelingen, wat het tot een pageturner maakt.
Toch knarste er iets tijdens het lezen. De hedendaagse taal waarin Stokmans schrijft deed vaak als anachronisme aan. Daardoor komt de sfeer van de jaren '20-'50 niet helemaal uit de verf. Uitspraken als "De meeste mensen deugen wel" en "Zeker!" zijn van deze tijd. Maar goed, het thema is ook van alle tijden: het verleden is het heden; alles is met alles verbonden.
Ik ga het vervolg Spiegeldagen zeker lezen!
November 7, 2024
Deze mooie roman heb ik gelezen terwijl ik in Spanje overwinter; dit prachtland heeft een zwarte periode gehad waarin veel slachtoffers zijn gevallen tijdens de burgeroorlog en daarna de opkomst van het regime van Franco. In deze periode speelt het verhaal van de Nederlandse Herman, zijn vriendschap met de Spaanse Vicente en zijn grote liefde voor de zigeunerin Pepa. Ondertussen leer je over de oorlog, maar ook over het leven op een heerboerderij, het werk op de Salinas, het leven in Valencia en Barcelona en vooral ook over kunst en muziek. Tussen de verhalen door lopen de teksten van dichter Federico Garcia Lorca en als ultiem sluitstuk de link naar een vertolking van een gedicht door Silvia Perez Cruz. Spaanser krijg je het niet, geweldig!
September 18, 2025
Halverwege het boek kon ik eigenlijk nauwelijks verder lezen omdat het zo akelig was. Ik ken de spaanse geschiedenis (burgeroorlog en Franco-periode) niet goed en het was nog erger dan ik dacht. Maar toch verder gelezen en toen werd het mooi. Maar net als je dan rustiger begint te ademen, komt er een heel heftig slot, aan de ene kant zonder verrassingen (want dat verwacht je al gedurende het hele boek), aan de andere kant met een totaal onverwacht, en heel verdrietig, einde.
Wat een boek.
Wat een boek.
April 30, 2023
De eerste helft van het luisterboek heb ik meermaals terug moeten luisteren omdat ik het wat lastig vond te volgen. De tweede helft ging goed. Ik vind het mooi geschreven en voorgelezen. Wel een erg traag verhaal met veel drama. Het deed me denken aan ‘In de schaduw van de wind’ van Carlos Ruiz Zafron. En dan bedoel ik vooral de verteltrant. En dat is natuurlijk een compliment.
September 22, 2025
Geschiedenis en roman over de Spaanse Burgeroorlog. Ook al wil je geen partij kiezen je wordt door anderen ingedeeld in goed of fout. Wraakgevoelens die generatie op generatie worden doorgegeven. De algehele zinloosheid van oorlog. Indrukwekkend en nauwkeurig beschreven. Helaas erg dik boek. Niet nodig.
February 5, 2026
Anderhalf dan omdat de Spaanse burgeroorlog een interessant onderwerp is. Ik had liever een geschiedenisverhaal gelezen dan deze slecht geschreven historische roman.
Zinnen die pijn doen:’ De eb en de vloed van haar emotie was sterk’
En een kind van 8 die zegt dat hij zich leeg en compleet verlaten voelde. “ Toen hij zijn koffer losliet was t alsof hij z’n moeder liet vallen”
En dan is de hoofdpersoon zo een rechtschapen, moreel verheven figuur dat je een hekel aan m krijgt. En dan nog een dik boek dus je bent er niet snel vanaf. Wel schokkend om weer te realiseren dat rechts fascistisch groepering de overwinning krijgt omdat mensen met geld hun privileges beschermen.
Zinnen die pijn doen:’ De eb en de vloed van haar emotie was sterk’
En een kind van 8 die zegt dat hij zich leeg en compleet verlaten voelde. “ Toen hij zijn koffer losliet was t alsof hij z’n moeder liet vallen”
En dan is de hoofdpersoon zo een rechtschapen, moreel verheven figuur dat je een hekel aan m krijgt. En dan nog een dik boek dus je bent er niet snel vanaf. Wel schokkend om weer te realiseren dat rechts fascistisch groepering de overwinning krijgt omdat mensen met geld hun privileges beschermen.
September 15, 2022
Mooi verhaal over een Nederlander die in 1929 Spanje terecht komt en daar zijn leven gaat opbouwen. Naast al zijn belevenissen, vond ik het interessant de geschiedenis van Spanje beter te leren kennen, bijvoorbeeld wat er gebeurde onder Franco, in de Spaanse burgeroorlog. Maar ik heb het meest genoten van de beschrijvingen over Spanje, de Spanjaarden, de rituelen, gewoontes, landschappen. De schrijver is duidelijk iemand die erg van het land houdt. Heerlijk boek.
January 12, 2025
Prima verhaal met een relatief lange en trage aanloop. Fijn geschreven met af en toe mooie zinnen. Ik kan achteraf toch vooral de context van het verhaal waarderen. Mooi inkijkje in dit stuk Spaanse geschiedenis. Daar wist ik nog weinig vanaf.
March 1, 2025
Tussendoor het boek weggelegd: zoveel bloedvergieten, zoveel onheil en geweld. Ik raakte het niet meer kwijt. In de voorjaarsvakantie het boek weer opgepakt en uitgelezen: wat een rasechte verteller is Mark Stokmans! Ik kijk nu al uit naar het volgende boek.
dnf
September 9, 2023Niet voor mij
May 12, 2024
4,5 ster
Geweldige historische debuut roman die vanaf het begin boeit, zeer de moeite waard. Ik kijk uit naar het vervolg/2e deel.
Geweldige historische debuut roman die vanaf het begin boeit, zeer de moeite waard. Ik kijk uit naar het vervolg/2e deel.
Displaying 1 - 30 of 125 reviews