Maerlants wereld

by Frits van Oostrom

Dutch

Genres: History, Literature, Nonfiction, Medieval, Roman, School, Dutch Literature

563 pages, Hardcover

First published January 1, 1996

About the author

Frits van Oostrom studeerde in Utrecht Middelnederlandse taal- en letterkunde, en werd op zijn 29e hoogleraar in dat vak te Leiden. Ook was hij onder meer gasthoogleraar aan Harvard University, president van de KNAW en voorzitter van de commissie die de Canon van Nederland ontwierp. Sinds 2002 is hij universiteitshoogleraar te Utrecht.
Van Oostrom ontving talloze prijzen en eerbewijzen, waaronder de AKO Literatuurprijs, de Spinozaprijs en in Vlaanderen de Keizer Karelprijs en de Gouden Penning van de Belgische Akademie van Wetenschappen. Zijn meest recente boek, Nobel streven. Het wonderbaarlijke maar waargebeurde verhaal van ridder Jan van Brederode, werd in 2018 bekroond met de Libris Geschiedenisprijs.
In de late herfst van zijn loopbaan is hij zijn visie op de Reynaert tot een boek gaan vormen, mede als eerbetoon aan een vakgebied dat hem zoveel heeft gebracht. Het boek is bedoeld te verschijnen bij Van Oostroms feestelijke afscheidscollege – na 40 jaar hoogleraarschap – op 12 mei 2023. Het is zijn meest persoonlijke boek geworden, en wat dat betreft de kroon op zijn werk.

Reviews

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

Prachtige introductie tot Maerlant en zijn tijd. Hij was de belangrijkste auteur uit de dertiende eeuw en hij schreef een imposant oeuvre. Van Oostrom ontsluit zijn werk voor de hedendaagse lezer. Het boek is fraai geïllustreerd.

[Floris · Rating 4 out of 5]

"Jhesus ne sprac ne ba no bu"

[GerardNBorst · Rating 5 out of 5]

In 1996 bij verschijnen gelezen en er eind 2017 als volgt over geschreven op biografieportaal.nl.:

Dit boek, dat ik beschouw als een biografie, stelt eisen aan lezers; zij krijgen een stevige portie geleerdheid opgediend. Maar Van Oostroms bevlogen stijl, zijn tintelende taalplezier — ‘Maerlants wereld’ is een boek over een schrijver maar ook van een schrijver — zorgt ervoor dat het verteerbaar blijft.

Om te verhelderen waarom het boek me meteen aansprak, moet ik een bekentenis doen: ik heb sociologie gestudeerd. Op dat verleden kijk ik lang niet altijd met genoegen terug. Maar wel als het gaat om het plankje in mijn boekenkast waarop ik het etiket ‘favoriete vakliteratuurʼ plakte. Op dat plankje stond onder meer ‘The sociological imagination’ van de Amerikaanse socioloog C. Wright Mills. Sociologen, aldus Mills in dit boek, kunnen pas inzicht verschaffen in de handel en wandel van mensen als zij verhelderen hoe de levens van die mensen zijn ingebed in de kleinere en grotere historisch-maatschappelijke verbanden waarvan zij deel uitmaken. Hij spoort sociologen aan het biografisch genre te beoefenen.

Sinds ik dit een kleine veertig jaar geleden voor het eerst las, ga ik door het leven als een liefhebber van ‘de biografie als een vorm van historische-sociologiebeoefeningʼ. En ook, zoveel zal duidelijk zijn, als een ‘context-freakʼ.

Wel, een context-freak is bij ‘Maerlants wereld’ aan het goede adres. De titel zegt het al: Van Oostrom plaatst Jacob van Maerlant, de belangrijkste Nederlandse auteur uit de Middeleeuwen, in een wereld. Hiertoe is Van Oostrom in staat dankzij zijn sterk ontwikkelde historisch-sociologische verbeeldingskracht, die hem het vermogen schenkt samenhangen te zien.

[Marc Lamot · Rating 2 out of 5]

Een prachtig, maar nogal taai werk door zijn omvang. En hoewel de auteur het zelf aangeeft, zijn sommige hypothesen inderdaad zeer gewaagd. Het taalgebruik is zwierig maar soms gaat het duidelijk uit de bocht.

[Guus van der Peet · Rating 4 out of 5]

Op het eerste gezicht vooral een overzicht van het leven en werk van de dertiende-eeuwse dichter Jacob van Maerlant, door veel literatuurwetenschappers gezien als de belangrijkste Nederlandstalige schrijver van de middeleeuwen. Tegelijkertijd is het ook net zo goed een schets van het literaire en politieke landschap waarin hij zijn encyclopedische werken schreef. Ik zou zelfs zeggen dat die tweede laag wat mij betreft de interessantere is. De analyses van Maerlants wereldbeeld op basis van zijn teksten zijn boeiend genoeg, en vanuit een academisch perspectief zeer waardevol, maar de contextualisering van zijn werken binnen de heerschappij van Willem II en Floris V sprak me vaak nog iets meer aan. Zal er ook aan liggen dat ik schaamtevol weinig weet van die periode.

[Al Ashcott · Rating 5 out of 5]

Een interessant werk over de biografie van Jacob van Maerlant.
Het vertelt over (vermoedelijk) waar Jacob geboren is, over zijn studiejaren in Sint-Donaas (Brugge) en de bekende boeken van de 13de eeuw die hij raadpleegde voor zijn vertalingen.
"Maerlants wereld" behandelt in detail Merlaents werken zoals "Spegiel Historiael", "Der naturen bloeme", "Alexandres geesten" en nog veel andere.
Ook vertelt de auteur de boeiende geschiedenis van Floris V, graaf van Holland en Zeeland, en diens tante Aleide en hun relatie met Jacob van Maerlant.
Kortom, dit is een zeer boeiend werk voor iedereen die houdt van de Nederlandse taalkunde!

[Paul · Rating 3 out of 5]

Niemand leest meer Maerlants lange en saaie Middeleeuwse historie op rijm; bovendien zijn er nog maar weinig culturele resten over uit zijn tijd, zoals van de invloedrijke abijen Ter Doest en Ten Duinen aan de Vlaamse kust (met uitzondering dan van die ene fantastische boerenschuur richting Zeebrugge!!!!). Dus hulde voor van Oostrums pogingen om onze beroemdste schrijver uit de ME te belichten. De these (M werkte mee aan de koninklijke ambities van Floris V) is overtuigend uitgewerkt maar met wat veel herhaling; mij was dit boek eenvoudigweg te lang. Pas bij poging drie uitgelezen...

[Jorg · Rating 3 out of 5]

Ik heb best geworsteld met dit boek. Later werk van Van Oostrom vind ik persoonlijk prettiger leesbaar, omdat het taalgebruik minder barok is. Het boek hield het midden tussen het ontsluiten van Van Maerlant voor een breed publiek en een boek voor neerlandici met middeleeuwse literatuur als specialisatie. Hierdoor was het af en toe toegankelijk met een herhaling op het infantiele af, om een paragraaf later om te slaan en diepe kennis van het vakgebied te veronderstellen.

Al met al wel echt petje af voor dit Middeleeuwse speurwerk.

[Peter · Rating 5 out of 5]

Van Oostrom volgt de Maerlant die hij beschrijft na. Hij weet dat een goed verhaal soms belangrijker is dat het noemen van precieze feiten. De feiten die hij na voren haalt zijn fascinerend genoeg en de speculaties die hij zich veroorlooft zijn soms ongeloofwaardig maar vaak plausibel. Een prachtig, zinderend tijdsbeeld. En geschreven in een werkelijk sublieme stijl

[Anthonius Scharwachter · Rating 5 out of 5]

Dit is oprecht het beste boek dat ik ooit in mijn leven heb gelezen en allicht ga lezen. Hoe Van Oostrom Jacob van Maerlant weet te plaatsen binnen de geografisch-historische context van zijn tijd is van zodanige kwaliteit, dat ik tot dusverre geen boek ben tegengekomen dat kan tippen aan deze.

Ik zou nog honderden woorden kunnen boekstaven, doch de lezer van deze review dient het zelf te ervaren.