Sanatçının Kendine Yolculuğu - Sanat ve Edebiyat Üzerine Psikanalitik Denemeler

by Nilüfer Erdem Güngörmüş

Psikanaliz tedavisi sağlıklı ve patolojik durumları birbirinden ayıran sınırların aslında zannedildiği gibi keskin olmadığı ve birinden diğerine geçişin mümkün olduğu fikri üzerine kuruludur. Analizdeki kişinin kendisinin de fark edeceği gibi tedavi olmakla kendini tanımak, kendi ruhsallığının derinliklerini kavramak ayrılmaz şekilde iç içe ilerler. Günümüzün en şanslı bireylerinin sanatçılar olduğu söylenebilir, çünkü onların kendi karanlıklarını emanet edebilecekleri emniyetli ve çok zengin potansiyellere sahip bir yer vardır: Sanat yaratısının gerçekleştirildiği alan.
“Zaten birçok sanatçı da bunun farkındadır: Eserlerini yaratırken kendi içlerinde de bir dönüşümün gerçekleştiğini biliyorlar ve sanatları aracılığıyla kendi karanlıklarına dalıp, içsel bir yolculuğu tamamlayıp kendi derinliklerinden hakikati nasıl bulup çıkardıklarını anlatıyorlar bize.
“Tıpkı psikanaliz tedavisinde olduğu gibi sanatsal yaratıcılıkta da esas olan bireysel süreçlerin tekilliği ve biricikliğidir. Farklı tarihlerde kaleme aldığım ve Hermann Melville’den Henry Bauchau’ya, Sevim Burak’tan Selma Gürbüz’e, Alvin Lucier’den Mehmed Siyah Kalem’e farklı ressam, yönetmen, besteci ve edebiyatçıların eserlerine odaklanan bu denemeler, sanatsal yaratıcılıkla psikanalitik düşüncenin kesiştiği noktalardan doğan bu tür tekil örnekler getirmeyi amaçlıyor.”

Nilüfer E. Güngörmüş



(Tanıtım Bülteninden)

Genres: Art

144 pages, Paperback

Published December 1, 2021

Reviews

[emre]

kapağında vivian maier olması ve ismi dolayısıyla seveceğimden neredeyse emin olarak başladım, yavaş yavaş, tadını çıkararak okudum. psikanalizin derya denizliği ve nilüfer hocanın çok sesli, çok boyutlu düşünce biçimi sayesinde bir sürü şey öğrendiğim, yeni kitaplara, filmlere, hatta şarkılara yol gösteren bir kitap oldu 'sanatçının kendine yolculuğu'. özellikle sonbahar filmiyle ilgili yazıyı ve kaybı/travmayı sanata çevirmekle ilgili kısımları çok sevdim.

[Irmak Zileli]

Moby Dick, Oidipus Yollarda gibi edebiyat eserleri ve Mehmed Siyah Kalem’den Selma Gürbüz’e kimi sanatçılarla ilgili yapılmış, psikanaltik okumalardan oluşan bu deneme kitabı, yaratıcılığın kaynaklarına ilgi duyan okur için biçilmiş kaftan. İlgiyle okudum 📌 #psikanaltikedebiyatokumaları #okudumbitti #bookstagram #booklover #okumaönerisi #kitapönerisi

[Fatma Burçak]

Bu kitap hakkında bir yorum yazmak benim için kolay değil. Çok severek okuduğum, etkilendiğim bir metindi. Özellikle yazara anlaşılır ve akıcı dili için teşekkür etmek isterim. Psikanalizin dışında bir okur için kolayca üstesinden gelebileceğini düşündüren bir metin ortaya koymuş.
Psikanaliz süreci ile yazar/sanatçı, eseri ve okur ilişkisini karşılaştıran, yaratma süreci üzerine düşündüren, tüm bu perspektifi film, resim, öykü ve romanlarla karşılaştırmalı olarak irdeleyen bu kitap özellikle yaratıcı süreç üzerine kafa yoran herkes için aydınlatıcı olacaktır.
Yazar Nilüfer E. Güngörmüş, gazeteduvar.com.tr 'de Gizem Bilkay'la yaptığı söyleşide şöyle demiş:
"Yaratıcı çalışmalarda psikanalizin konumu nedir?"
"Sanırım sanatçının bireysel olarak psikanalizden geçmesini kastediyorsunuz. Psikanaliz en geniş anlamıyla insanın acılarını ve kaygılarını iyileştirmeye yarayan bir tedavi. Bu tedavi sonucunda insanın ruhsal ve zihinsel kapasitesi genişliyor. Sanatçı olmak için sadece yaratıcılığın özgürleşmesi yeterli değil. Aynı zamanda insanın bazı yetenekleri ve kendi alanında çokça çalışmış olması da lazım. Bireysel psikanaliz engelleri ortadan kaldırabilir, çalışma arzusunu harekete geçirebilir. Sanatını acı çekmeden bir oyun hazzıyla sürdürmesine yardım edebilir. Oyun derken Winnicott’un kuramında bahsettiği anlamda oyunu kastediyorum. Bundan kitapta çokça bahsettim."

[Osman Tümay]

Kronolojik zamanın dışına gereksinim duyduğumuzu, onu yitirmemenin yolunun yaratıcılıktan geçtiğini anlatan ufuk açıcı bir kitap.

[Badem]

“Mekan boş mudur? Ötekinin olmadığı yer boşluk mudur? ….. Ötekinin olmadığı yerde hala insan olarak kalmaya devam edebilir miyiz? …. Sesimiz içimiz midir, dışımız mıdır?”

“Düş görüyorlar hikayelerimdeki kişiler, gerçeklerin düş’ünü”

[Sirin Mitrani]

Kitabı baştan sona çok beğenmekle beraber kendim de bir yas sürecinde olduğumdan en çok Özcan Alper’in Sonbahar filmi analizinden etkilendim. Filmi seyrettikten sonra okumakta fayda var;
https://youtu.be/VElFW9PHV-0

[Sophie but not Howl's]

Bu alanda bilgi sahibi olunca tekrar okumam gerektiğini düşünüyorum.

[Evren Arslan]

Bauchau ile tanışmak, Sevim Burak'ı çözmek güzeldi. Güngormüs iyi bir kalem.