Een zinvol leven: De mens en zijn verhaal

by Fokke Obbema

'Het is alsof er bij me aan de deur wordt hoe zit het, wat vind jij eigenlijk?’ Zo omschreef een lezer het effect van de interviews die Fokke Obbema publiceerde in ‘De zin van het leven’ (2019). Die gesprekken over de essentie van het bestaan voerde hij met bekende en onbekende Nederlanders na zijn hartstilstand in 2017. Ze bleken in een behoefte te voorzien, zijn boek werd een bestseller.De interviews in zijn nieuwe boek beginnen met de ‘Wat is voor u een zinvol leven?’ Dat levert opnieuw toegankelijke, maar ook diepzinnige gesprekken op. Aan bod komt een grote variëteit aan standpunten over waar het in het leven om zou kunnen of moeten draaien. Ook geeft Obbema zijn kijk op de betekenis van wat bij iedereen door het hoofd het eigen levensverhaal.

Genres: Philosophy

348 pages, Kindle Edition

Published September 17, 2021

Reviews

[Elena Cool · Rating 3 out of 5]

“Het helpt de chaos in het bestaan te bedwingen en de zin in de chaos te vinden” <3

[Evi · Rating 5 out of 5]

Opnieuw een zalige inspiratiebron, zeker als mijn lievelingsschrijver hierover geïnterviewd wordt. De zin van Maartje Wortel! Waar zingeving en verhalen elkaar raken. Blijven schrijven Fokke!

[Janneke Wubs · Rating 3 out of 5]

Heel leuk en boeiend om al die interviews in een vaartje achter elkaar te lezen. Dan valt het op dat de zin die mensen aan hun leven verlenen nogal afhangt van hun geboorte- en levensomstandigheden. En daar gaat Obbema in zijn slotessay leuk op in. Ik vond het wel een beetje veel van hetzelfde, grotendeels mensen van veel woorden. Ik miste de kijk op het leven van de hindoestaanse trambestuurder, de islamitische jeugdwerker, de Scheveningse oud-visser, de katholieke thuisblijfmoeder, de Somalische krantenbezorger, de middenkader-provincie-ambtenaar-mevrouw, etc. Leuk telkens die boektip.

[Frans Van Der Zanden · Rating 4 out of 5]

Een hartstilstand in 2017 doet Fokke Obbema, journalist van de Volkskrant, een flinke pas op de plaats maken. Geen jachtig leven meer, maar op zoek naar reflectie en verdieping. Dat resulteert in twee boeken. Eerst ‘De zin van het leven’ en daarna ‘Een zinvol leven, De mens en zijn verhaal’. Obbema interviewt 45 bekende en onbekende mensen met verschillende achtergronden. Allemaal beantwoorden ze de vraag: Wat is voor u een zinvol leven? Dat levert uiteraard 45 uiteenlopende antwoorden en zienswijzen op het leven op. Hier en daar voor mij wat te zweverig, te filosofisch en te hoog gegrepen. Voor mij is het antwoord heel basaal: Een zinvol en gelukkig leven is een cocktail van vrijheid, gelijkheid, gezondheid, tolerantie, harmonie en alles overgoten met een flinke dosis humor.

[Imme van der Boom · Rating 4 out of 5]

Een verzameling interviews van Fokke Obbema met allerlei verschillende (!) mensen over de zin van hun leven. Heerlijk boek voor op het nachtkastje!

[Danique Benschop · Rating 4 out of 5]

4+

[Inez · Rating 5 out of 5]

Hele fijne interviewserie, net zoals zijn eerste boek.

[Marloes Oostindie · Rating 3 out of 5]

Interessant, maar na interview 15 ook een beetje saai en mwoah. Ben blij dat ik dit boek geleend heb van de bieb 😅

[Viggo van Uden · Rating 3 out of 5]

Net als in zijn eerdere boek De zin van het leven (2019), presenteert Fokke Obbema in Een zinvol leven (2021) een bundeling van interviews met mensen uit uiteenlopende hoeken van de samenleving. Bekende en minder bekende personen, onder wie rapper Akwasi, historicus James Kennedy, een ex-crimineel en een Duchenne-patiënt, gaan in gesprek met Obbema over de vraag: “Wat is voor u een zinvol leven?” Deze centrale vraag vormt het vertrekpunt voor verdiepende vervolgvragen, waardoor de lezer een rijk palet aan perspectieven op een ‘zinvol leven’ aangereikt krijgt. Elk interview wordt, net als in het vorige boek, afgesloten met een boektip (of filmtip) van de geïnterviewde.

Het boek bevat mooie interviews, zowel met mensen voor wie het leven (relatief) soepel verlopen is als met mensen die een (relatief) zwaar leven leiden. Hoewel de geïnterviewden verschillen in achtergrond, levensloop en visie, tekenen zich duidelijke overeenkomsten af. Voor velen bestaat een 'zinvol leven' uit het van betekenis zijn voor anderen, bijvoorbeeld door ergens een positieve bijdrage aan te leveren en eigen talenten in te zetten. In Een zinvol leven is deze thematische overlap sterker aanwezig dan in De zin van het leven, wat deels te verklaren valt door de selectie van geïnterviewden, maar mijns inziens vooral door de andere formulering van de hoofdvraag. Waar de vraag naar “de zin van het leven” eerder uitnodigt tot abstracte of levensbeschouwelijke overpeinzingen, leidt de vraag “Wat is voor u een zinvol leven?” tot concretere, meer ervaringsgerichte antwoorden. Hoewel je hierdoor hoofdlijnen ontdekt, voelt het lezen soms wat monotoon aan.

Het boek besluit met een essay getiteld Zoektocht boven het bos: Over de mens en zijn verhaal, waarin Obbema de thematiek van het levensverhaal verder uitdiept. Hij citeert onder anderen de Hongaarse schrijver György Konrád, die stelt: “Op de vraag naar de zin van het leven, antwoordt eenieder met zijn levensloop” (p. 374), en de Britse psychiater Oliver Sacks: “We zijn ons levensverhaal” (p. 376). Ook de Amerikaanse psycholoog Dan McAdams benadrukt het belang van het levensverhaal: “Als jij me wilt kennen, moet je mijn verhaal kennen, want dat bepaalt wie ik ben” (p. 376). Uit deze en andere citaten blijkt dat het levensverhaal betekenis en richting geeft.

Obbema reflecteert in zijn essay op deze gedachtegang en verbindt het levensverhaal met zelfbeeld en identiteit. Daarbij schenkt hij ook aandacht aan kritische kanttekeningen, zoals de boeddhistische opvatting dat het levensverhaal een behoefte van het ego is. Toch komt Obbema tot de conclusie dat het levensverhaal waardevol is. Waar McAdams spreekt over ‘mythen’ waarmee mensen zichzelf maken, spreekt Obbema liever van een ‘persoonlijke lijfspreuk’ of ‘levensdevies’. Zijn eigen lijfspreuk luidt: “Ik ben goed zoals ik ben.” Volgens Obbema vervult zo’n lijfspreuk drie functies: “het is een troostend antwoord op eerder leed; het is een wapen tegen onwelkome gevoelens en gedachtes en het werkt als een stip op de horizon” (p. 394).

Hoewel Een zinvol leven inhoudelijk enigszins repetitief is en minder diepgaand dan De zin van het leven, biedt het opnieuw waardevolle inzichten. Het perspectief van het levensverhaal vormt een rode draad door het boek en komt tot een overtuigende afronding in het slotessay. Wijsheid over het leven en inzicht in wat het leven zinvol maakt, ontstaan binnen het leven zelf, via het eigen verhaal. Dat blijkt zowel uit de interviews als uit het slotessay. Deze narratieve benadering is breed en inclusief omdat iedereen een levensverhaal heeft, maar tegelijkertijd ook smal en exclusief omdat ieders levensverhaal individueel is. Een interessante vervolgvraag zou daarom zijn hoe al deze small stories ingebed zijn in big stories, kortom: niet alleen wat het eigen levensverhaal is, maar ook wat het ‘grotere verhaal’ is. Voor wie geïnteresseerd is in die zoektocht, kan De leegte voorbij: Op zoek naar een verhaal dat ons verbindt (2023) van Esther van Fenema en Joost Röselaers een mooi vervolg zijn.

[Conrad]

Het is op zich geruststellend om te lezen dat niemand echt een goed antwoord heeft op de vraag 'Wat is een zinvol leven'. Het boek biedt geen antwoorden, maar de meeste mensen die Fokke Obbema spreekt komen wel met mooie nieuwe inzichten en levenslessen. De hoeveelheid interviews is wel wat overweldigend, zeker als je ze in boekvorm allemaal achter elkaar leest en er velen zijn die qualitatief tegenvallen. Dat gezegd hebbende kan ik het boek zeker aanraden, waarbij het slotessay van Fokke een prachtig sluitstuk vormt.

[Marc Bosma · Rating 3 out of 5]

Blijft heerlijke literatuur als inspiratie om op je eigen leven en zingeving te reflecteren. 'De zin van het leven' vond ik daarin wel iets sterker dan ' Een zinvol leven', maar desondanks is ook dit boek fijn om regelmatig in terug te lezen.

[Johannes Veuger · Rating 2 out of 5]

Opzich wel interessant, maar de interviews zijn dermate kort en er zijn er zoveel dat het niet echt te lezen is als een boek. Meer koffietafel materiaal voor een inspiratie boost. Ik heb het boek niet uit gekregen (tot 57% gekomen), dus vandaar de rating.

[Anne Bergsma · Rating 4 out of 5]

De vraag: wat is een zinvol leven blijkt interessanter te zijn dan die naar de zin van het leven.

[Saskia · Rating 4 out of 5]

Weer mooie inzichten en inkijkjes in de levens van zeer diverse mensen.

[Liesleest · Rating 3 out of 5]

Interessant is de diversiteit aan gesprekspartners.

[Carlijn Van Der Hart · Rating 4 out of 5]

Een boek vol inspiratie, wil ik in mn kast hebben staan als gver

[Mel Van Der Zwaag · Rating 4 out of 5]

Ook fijn om er vaker bij te pakken en later opnieuw te lezen.

[Johan Blok · Rating 2 out of 5]

Nogal oppervlakkige interviews.