Εθνικές επέτειοι: Μορφές διαχείρισης της μνήμης και της ιστορίας

by Χάρης Αθανασιάδης (Editor, Contributor), Πολυμέρης Βόγλης (Editor, Contributor)

Οι μελέτες αυτού του συλλογικού τόμου θέτουν υπό διερεύνηση τη διαχείριση της μνήμης και της ιστορίας, εστιάζοντας σε κρίσιμες πτυχές των δύο καθιερωμένων εθνικών επετείων (25η Μαρτίου και 28η Οκτωβρίου), αλλά και προεκτείνοντας τη συζήτηση στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974, το Ολοκαύτωμα, την Απελευθέρωση του 1944 και τη μνήμη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Μέσα από τις τελετουργίες των εθνικών επετείων (παρελάσεις, εορτασμούς, δρώμενα κ.λπ.) εμπεδώνεται στην ελληνική κοινωνία η αίσθηση του κοινού παρελθόντος και τονώνεται η εθνική ταυτότητα και ενότητά της. Γι’ αυτό οι εθνικές επέτειοι αναφέρονται στα πιο κρίσιμα από τα ηρωικά γεγονότα της ιστορίας, όπως η 25η Μαρτίου και η 28η Οκτωβρίου. Αντιθέτως, διαιρετικά επεισόδια, όπως ο εμφύλιος πόλεμος, έχουν ελάχιστες πιθανότητες να καθιερωθούν ως εθνικές εορτές. Ωστόσο, τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, εκτός από τις ένδοξες σελίδες, θέση στο εθνικό εορτολόγιο βρίσκουν και ορισμένα συλλογικά τραύματα βίας και προσφυγιάς: στιγμές που αναδεικνύουν το έθνος ως θύμα βάρβαρων αλλοεθνών, όπως η 19η Μαΐου και η 14η Σεπτεμβρίου, ημέρες μνήμης «της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου» και της Μικρασιατικής Καταστροφής αντίστοιχα.

Οι εθνικές επέτειοι δίνουν επίσης την ευκαιρία στην κρατική εξουσία να ενισχύσει την εικόνα και τη νομιμοποίησή της. Η ιεραρχική σχέση ανάμεσα στην εξουσία και το πλήθος αναδύεται από την ίδια την αρχιτεκτονική και το τελετουργικό των εορτών, ενώ οι στρατιωτικές παρελάσεις είναι η επιτομή της επίδειξης πολεμικής ισχύος στη δημόσια σφαίρα. Εν κατακλείδι, οι καθιερωμένες τελετές συνθέτουν μια δημόσια εικονογραφία με υψηλή συμβολική αξία: επιδεικνύουν τη ζωτικότητα του έθνους, κινητοποιούν αισθήματα ταύτισης και υπερηφάνειας, προβάλλουν την κρατική ισχύ και καλούν σε συσπείρωση γύρω από την εξουσία.

Genres: History

272 pages, Paperback

First published October 10, 2023

About the author

Ο Χάρης Αθανασιάδης είναι εκλεγμένος Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας Εκπαίδευσης στο Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Με τις μελέτες του επιχειρεί να διερευνήσει δύο κυρίως πτυχές του ελληνικού εκπαιδευτικού παρελθόντος: Σε πρώτο επίπεδο την επίδραση των εκπαιδευτικών συνδικάτων στη διαμόρφωση της κρατικής εκπαιδευτικής πολιτικής και εν συνεχεία τις κοινωνικές διαμάχες που αναπτύσσονται γύρω από τη σχέση έθνους και σχολείου.

Reviews

[Michael Kotsarinis]

Review to follow

[foteini_dl · Rating 4 out of 5]

Πολύ ενδιαφέροντα τα άρθρα του συλλογικού τόμου, αναδεικνύουν πώς οι εθνικές επέτειοι συμβάλλουν στη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας και της επίσημης μνήμης. Επίσης, φαίνεται πως οι επέτειοι δεν αφορούν μόνο το παρελθόν, αλλά συνδέονται με το παρόν. Α, και γιατί στην Ελλάδα τιμάμε την είσοδο της χώρας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (28η Οκτωβρίου) και όχι την απελευθέρωσή της από τα στρατεύματα κατοχής (12 Οκτωβρίου).

Εκτός από το ενδιαφέρον της θεματικής-ομπρέλας, ο τόμος είναι και εξαιρετικά χρήσιμος. Πώς να μην είναι όταν αναδεικνύει πώς η γνώση (έστω σε έναν βαθμό) του παρελθόντος βοηθάει στην καλύτερη κατανόηση του παρόντος.