Fascisme

Elementaire Deeltjes #77

by Daniel Knegt

Eind twintigste eeuw leek het fascisme in onbruik te raken als politiek begrip, maar daar is radicaal verandering in gekomen. Het (reële of ingebeelde) spook van het fascisme waart opnieuw rond door Europa, Amerika en andere delen van de wereld. Wetenschappers zijn volop in debat over een sluitende definitie van het fascisme, en of die überhaupt mogelijk is. Honderd jaar nadat Mussolini de eerste fascistische partij oprichtte.
Daniel Knegt informeert ons over de geschiedenis, betekenis en verschillende interpretaties van het fascisme. Zowel de politieke als de intellectuele ontstaansgeschiedenis komt aan bod, alsmede de erfenis van het fascisme voor de Europese politiek na 1945 en de rol die het fascisme vandaag de dag nog speelt.

Genres: Politics

160 pages, Paperback

Published January 6, 2022

Reviews

[Dennis · Rating 3 out of 5]

'Fascisme' van Daniel Knegt is een prima introductie in het onderwerp. Knegt schrijft dat historici vaak de reflex hebben te stellen dat fascisme een zeer tijdsgebonden fenomeen is, namelijk aan de jaren 1919-1945 (eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dat ook mijn reactie doorgaans is). In plaats daarvan wil hij aantonen dat de fascistische geest toch nog ronddwaalt.

De werkdefinitie die hij het fascisme geeft functioneert eigenlijk best wel, en is voornamelijk gebaseerd op de Italiaanse en Duitse ervaring, en in mindere mate de Franse. Dit fascisme behelsde extreem nationalisme en nationale wedergeboorte; populisme; revolutionaire dadendrang; geweld als zuiverend en goed an sich; afrekening met wetten en moraliteiten die beperken; xenofobie; en expansie en/of maatschappelijke zuiverheid (niet per se in deze volgorde).

Knegt z'n boekje zou misschien beter uit de verf komen als ie wat meer kwalitatieve aandacht zou geven aan fascismes in andere landen en werelddelen. Dan immers realiseer je je misschien makkelijker dat het een ideologie is die Duitsland (1933-1945) en Italië (1922-1943) ontstijgt, en nog altijd z'n gevaarlijke potentie heeft. Desalniettemin, als je wil vaststellen of er fascisme om je heen hangt, is dit een aardig begin.

Als je je afvraagt of dit potentieel gewelddadig fenomeen zich verder ontwikkelt, lees hier: https://www.nrc.nl/nieuws/2022/01/21/...

Of hier: https://www.nrc.nl/nieuws/2024/11/22/...

[Aafke · Rating 4 out of 5]

3.7
Ondanks dat ik nu een helderder beeld heb van wat fascisme is, is het onderscheid met andere politieke ideologieën/termen/stromingen (o.a. Nationaal-socialisme) vager voor me geworden.

[Madelon · Rating 5 out of 5]

Een enorm heldere, instapklare editie over de geschiedenis en hedendaagse implicaties van het fascisme. Al helemaal in deze tijd erg relevant. Zeker een aanrader!

[Suzanne · Rating 4 out of 5]

Goeie reminder van wat we moeten leren van de geschiedenis. Soms iets te beknopt waardoor het meer vragen opriep, maar verder wel interessant en overzichtelijk.

[Simeon Duwel · Rating 5 out of 5]

Kan ik nog meer lovende woorden spreken over de Elementaire Deeltjes-reeks? Daniel Knegt schrijft een vrij volledige en genuanceerde beschrijving van fascisme en erkent zijn eigen onvolledigheid waar van toepassing. Een topboekje om op een dag uit te lezen!

[Jet R · Rating 3 out of 5]

Simpele introductie wederom. Merk dat dat erg typisch is voor deze serie, maar ze elke keer zeggen dat dit een boekje is met dé antwoorden over het onderwerp en waar het over gaat. Relatief goede voorbeelden gebruikt voor de ontwikkeling van fascisme. De scheiding van verschillende politieke ideologieën had wel duidelijker mogen zijn naar mijn mening. Die onderscheiding is nogal vaag gebleven, en ik denk dat het voor de mensen die minder thuis zijn in politieke onderwerpen het juist nog vager is geworden.

[Milan · Rating 3 out of 5]

I wanted to close the year with something of value and this has some very nice insights and so I now definitely know more about fascism. A lot of the books of thé ‘elementaire deeltjes’ series seem to read as a summary of a lot of information and I don’t particularly enjoy that.

[Charlotte Beek · Rating 4 out of 5]

Vereist aardig wat voorkennis. Tijdens het lezen moest ik wat documentaires kijken om de hiaten op te vullen. Een keer eerder een werk uit de reeks gelezen (Nationalisme). Deze uitgave was weer erg goed geschreven!

[Nina Van Apeldoorn · Rating 3 out of 5]

Geluisterd als audioboek.

[Marcella Sijm · Rating 4 out of 5]

Interessant maar wel ingewikkeld

[Nico Bruin · Rating 3 out of 5]

Een weliswaar kort, maar toch vrij inhoudelijk overzicht van het fascisme.
Dat wat betrekking had tot de vroege geschiedenis van Italiaans fascisme vulde een aantal gaatjes in mijn historische kennis, voor de rest weinig nieuws.
Maar goed, ik las dit omdat de heer Knegt toevallig mijn docent is, niet omdat ik te weinig wist over het onderwerp.
Knegt zijn persoonlijke politieke kleur is echter wel storend in het slothoofdstuk, en enigzins in de intro. Moderne populistische partijen worden vergeleken met het fascisme, met de conclusie dat ze het niet helemaal zijn omdat ze èèn of twee belangrijke aspecten missen.
Ik zou me hier amper aan storen als dan op zijn minst de oorzaken en mogelijke reele grieven achter de opkomst van deze partijen benoemd zouden worden. Dat is iets wat Knegt de fascistishe partijen van oud namelijk wel gunt.