Possono gli animali spiegare la bestialità del potere? In questo saggio, lo storico tedesco Jan Mohnhaupt scopre un capitolo trascurato della storia del nazionalsocialismo, quello degli animali nella vita quotidiana e nell'ideologia della dittatura. Fonti e documenti per lo più inediti raccontano il modo in cui la propaganda utilizzava gli animali per sostenere la superiorità ariana e fomentare l'odio razziale, fra uomini che diventano bestie, bestie assurte a uomini, animali padroni e animali schiavi. Le aberrazioni naziste vengono analizzate attraverso la lente di una categoria animale: dal lupo come principio totemico ai leoni di Göring, dai gatti "infedeli quanto gli ebrei" fino ai maiali dominatori, dai milioni di cavalli impiegati sul fronte orientale fino ai coleotteri utilizzati come arma bellica. Diari, manuali scolastici, riviste d'epoca mostrano la glorificazione dei bachi da seta, che dovevano sostenere la produzione tessile del Reich, e quella dei cervi, simbolo della primigenia foresta germanica, mentre pidocchi e pulci venivano raffigurati con i colori delle bandiere nemiche. Questo tema storiografico offre un'originale chiave di lettura che fa emergere aspetti poco conosciuti della persecuzione razziale. Mohnhaupt, inoltre, sfata il mito ancora in voga del nazismo come ideologia "animalista", portando alla luce le sue folli contraddizioni. In queste pagine, molto intense eppure mai scabrose, si dispiega tutta l'assurdità del potere insieme alle insidie, sempre in agguato, del suo linguaggio. Una riflessione che ci porta fino ai nostri giorni.
Biorąc pod uwagę temat, wokół którego autor się porusza, całość mogła przybrać formę jedynie ciekawostki, a jednak stała się konkretnym historycznym reportażem.
L'ho trovato un libro molto piacevole. Tratta con rigore, approfondimento delle fonti e precisione un tema molto di nicchia, eppure comunque abbastanza interessante da crearci attorno un saggio che non stressi l'attenzione. L'utilizzo degli animali nel Terzo Reich, sia in termini fisici (i cavalli da tiro) che in termini ideologici (il lupo come esempio di predatore ancestrale), fa riflettere attorno a vecchi argomenti sotto una prospettiva nuova. Non si tratta di un saggio pretenzioso o fondamentale, ma lo consiglio per una rapida e interessante lettura sui generis.
3.75 Jest to w pewnym sensie charakterystyka społeczeństwa niemieckiego poprzez jego podejście do zwierząt, w lekkiej kontrze do tego jak traktowano mniejszości narodowe takie jak Żydzi, Sunnici i Romowie.
Ένα αλλόκοτο και εξαιρετικά πρωτότυπο βιβλίο για το Τρίτο Ράιχ, για ένα παραμελημένο και παραγνωρισμένο θέμα, υπογράφει ο Γερμανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιαν Μονχάουπτ. Ο μύθος ότι οι Ναζί υπήρξαν φιλόζωοι κρατάει γερά ως τις μέρες μας και έχει την αφετηρία του στο γεγονός ότι ο ίδιος ο Φύρερ είχε έναν θηλυκό γερμανικό ποιμενικό, τη διάσημη Μπλόντι, την οποία και υπεραγαπούσε. Τα πράγματα όμως δεν είναι πάντοτε όπως φαίνονται. Αν κοιτάξει κανείς πιο προσεκτικά κάτω από τη φανταχτερή επιφάνεια, θα προκύψει ότι ο ρατσισμός και η βία που επιδείκνυε το καθεστώς εναντίον πολλών ανθρώπων ίσχυε τελικά και για τα ζώα.
Αποδεικνύεται επομένως μέσα από την έρευνα του συγγραφέα ότι οι Ναζί ήταν φιλόζωοι –ή αυτό το πρόσωπο έδειχναν προς τα έξω– μονάχα όταν αυτό τους συνέφερε πραγματικά, δηλαδή μόνο όταν είχαν να αποκομίσουν κάποιο όφελος από αυτό. Πιο συγκεκριμένα, το βιβλίο θίγει θέματα που σχετίζονται με τρόπο απίστευτο με τα ζώα και τη ζωοφιλία στο Τρίτο Ράιχ, όπως τις διατροφικές συνήθειες του γερμανικού λαού, την εκπαίδευση στο Τρίτο Ράιχ, αλλά και προσφιλείς στους Ναζί συνήθειες. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι ο ίδιος ο Φύρερ απεχθανόταν το κυνήγι, το οποίο τόσο λάτρευαν άλλοι υφιστάμενοί του και ειδικά ο πανίσχυρος Χέρμαν Γκέρινγκ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο Χίτλερ αγαπούσε πραγματικά τα ζώα. Χαρακτηριστική είναι η αντίδρασή του προς τη δήθεν αγαπημένη του σκύλα Μπλόντι όταν την εξαναγκάζει σε αυτοκτονία με αμπούλα υδροκυάνιου, πριν αυτοκτονήσει ο ίδιος, ένα γεγονός το οποίο φέρεται να αντιμετώπισε με αδιαφορία.
Κι αν κάποιοι Ναζί καταδίκαζαν τις πρακτικές του κυνηγιού, άλλοι θεωρούσαν ότι το κυνήγι απηχεί τη συνέχεια της πρωσικής γερμανικής παράδοσης. Ακόμη, μπορεί ο ίδιος ο Χίτλερ να μην έτρωγε κρέας, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο γερμανικός λαός ενέκρινε την πρακτική του αυτή. Ο Γιαν Μονχάουπτ αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο στην εκτροφή και τη σφαγή των χοίρων, η οποία διογκώθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Αν κοιτάξει κανείς πιο προσεκτικά κάτω από τη φανταχτερή επιφάνεια, θα προκύψει ότι ο ρατσισμός και η βία που επιδείκνυε το καθεστώς εναντίον πολλών ανθρώπων ίσχυε τελικά και για τα ζώα.
Ένα ακόμη κεφάλαιο του βιβλίου είναι αφιερωμένο στον βαρύ φόρο αίματος που πλήρωσαν τα άλογα κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του Σχεδίου Μπαρμπαρόσα, της γερμανικής, δηλαδή, εισβολής στη Ρωσία. Τριάμισι εκατομμύρια άλογα, μουλάρια και γαϊδούρια χρησιμοποιήθηκαν συνολικά για την εκστρατεία αυτή και τα περισσότερα από αυτά άφησαν την τελευταία τους πνοή στο φονικό ανατολικό μέτωπο.
Εξόχως διαφωτιστικό είναι το κεφάλαιο που αναφέρεται στην ιδεολογία που ήθελαν να περάσουν οι Ναζί στα μυαλά των νέων μέσω της εκπαίδευσης και στο πώς η ρατσιστική ιδεολογία εναντίον μερικών ζώων πέρασε τελικά αυτούσια και εναντίον κάποιων ομάδων ανθρώπων.
Ο αναγνώστης θα μάθει πράγματα που κυριολεκτικά θα τον καταπλήξουν, όπως το ότι οι περισσότεροι Ναζί απεχθάνονταν τις γάτες, ως συνέχεια του μίσους που έτρεφαν γι’ αυτές οι περισσότεροι άνθρωποι του Μεσαίωνα, θεωρώντας τες διαβολικές. Επίσης, οι περισσότεροι αγνοούν ότι δίπλα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπούχενβαλντ λειτουργούσε ζωολογικός κήπος ή ότι στο στρατόπεδο εξόντωσης της Τρεμπλίνκα υπήρχε περιστερώνας και κλουβιά με αλεπούδες προς διασκέδαση των Ναζί φρουρών.
Εν κατακλείδι, το βιβλίο είναι εξαιρετικά καλογραμμένο και ο συγγραφέας βασίζει την αλήθεια των γραφομένων του σε έγγραφα και πηγές της εποχής, με πολλές παραπομπές. Το ύφος του, δε, είναι συχνά ειρωνικό και επικριτικό προς τους Ναζί. Ο Μονχάουπτ καταρρίπτει τον μύθο των φιλόζωων Ναζί και δεν καταφέρνει να κρύψει την απέχθειά του για τους ανθρώπους του καθεστώτος και τον ίδιο τον Φύρερ. Το βιβλίο του αξίζει να διαβαστεί επειδή αφορά ένα παραγκωνισμένο θέμα, για το οποίο ακόμη και οι ίδιοι οι ιστορικοί δεν γνωρίζουν πολλά, αλλά και επειδή οι παράπλευρες όψεις του ζητήματος αυτού μας αφορούν όλους και αποδεικνύονται εξαιρετικά ενδιαφέρουσες. Αναδημοσίευση από το Διάστιχο
Czy kiedykolwiek zastanawialiście się nad zwierzętami, które żyły w czasach panowania nazistów? Co się z nimi działo? Jaki stosunek miał do nich Hitler? Szczerze wam powiem, że nigdy nie zastanawiałam się nad tym tematem. Zobaczyłam, że Wydawnictwo Poznańskie wydaje książkę o zwierzętach żyjących przed i w trakcie trwania drugiej wojny światowej u nazistów i postanowiłam, że jak tylko będę miała taką możliwość, to ją przeczytam. Troszkę to trwało, ponieważ od jej premiery minęło już ponad pół roku, ale warto było czekać. Dzięki niej dowiedziałam się mnóstwo różnych ciekawostek. Jedne mnie bardzo przeraziły, a kolejne mocno zszokowały. Zastanawiałam się, dlaczego naziści humanitarniej traktowali zwierzęta niż ludzi. Nie mogę pojąć ich toku myślenia. Jan Mohnhaupt stworzył naprawdę dobre dzieło, w którym omawia ten temat. Dzięki niemu poznałam zamiłowanie nazistów do: psów, świń, owadów, kotów, jeleni, koni, wilków i wielu innych zwierząt. Poznałam zoo w Buchenwaldzie. Zostało wybudowane przez więźniów na zlecenie Karla Kocha. Opiekunami dzikich zwierząt byli również więźniowie. Czy chcieli tam pracować? Tego dowiecie się podczas czytania tej książki. Obok Ogrodu Zoologicznego w Buchenwald znajdował się obóz koncentracyjny. Paradoks? Ludzie przychodzili obserwować zwierzęta, a obok ginęli ludzie. To musiało być przerażające. Z jednej strony rozrywka z drugiej strony ludzka zbrodnia. Czy wiecie jakiej rasy było ukochane zwierze Hitlera? Czy Eva Braun pokochała jego ukochane zwierzę? Jeżeli tego nie wiecie, to koniecznie przeczytajcie tę książkę. Warto zagłębić się w tematykę opisaną przez Jana Mohnhaupta w jego najnowszej książce "Zwierzęta w Trzeciej Rzeszy". Na plus zasługują również umieszczone w książce fotografie i ilustracje. Bardzo dobrze się czyta książki na faktach, w których znajdują się autentyczne zdjęcia. Podoba mi się czarno-biała fotografia, na której mały chłopiec karmi butelką niedźwiadki w berlińskim zoo. Została ona zrobiona w latach trzydziestych XX wieku. W jednym zdaniu-warto przeczytać tę książkę. Idealnie nadaje się dla miłośników historii, zwierząt oraz książek na faktach.
Tutte le società stabiliscono un rapporto con il mondo animale frutto dell'incrociarsi non sempre felice tra ambizioni, valori condivisi, necessità economiche. Il risultato è spesso un misto incoerente, talvolta stomachevole, di tutela animale (ma solo per alcuni). Tutte le società, compresa la Germania nazista, al cui rapporto rapporto con il mondo animale è dedicato questo libro. Sempre interessante, sempre scorrevole, documenta la strumentalizzazione del Terzo Reich nei confronti del mondo animale, dal rapporto conflittuale con la caccia di cervi e selvaggina, all'ambiguità verso il maiale, che serve sia da insulto sia da quintessenza dell'alimentazione tedesca, dell'odio verso il gatto, metafora dell'animale straniero pigro e parassita; l'elogio del lupo e della sua indomita germanica ma anche della versione addomesticata del cane lupo, adorato dal nazismo come esempio perfetto di docilità assoluta al capo.
Due cose non ho trovato che invece mi aspettavo: un approfondimento maggiore sul rapporto tra olocausto e disumanizzazione/animalizzazione degli esseri umani, e un approfondimento sul pantheon animale nazista: entrambi gli argomenti sono presenti, ma distribuiti tra i capitoli.
Una leggenda metropolitana dura a morire vuole che i nazisti, che della disumanizzazione avevano fatto il loro marchio di fabbrica, compensassero il loro disprezzo nei confronti dell'umanità con il loro amore indiscusso per gli animali. Niente di più falso! Gli animali sotto il Nazismo erano perseguitati come e più di prima. Il loro essere idolatrati come simboli della mitizzata 'vita selvaggia, vita del bosco' non impediva che finissero sotto i colpi dei cacciatori megalomaniaci come Herman Goring, i cui progetti ambientalistici erano interamente finalizzati alla creazione di sontuose riserve personali ove portare avanti i suoi massacri in modo indisturbato. I gatti ricaddero vittima delle ataviche ossessioni culturali, e non facevano una bella fine. L'amore di Hitler per i cani era un sentimento distaccato, senza alcuna partecipazione alla cura, all'addestramento. I Nazisti possedevano animali come si possedevano dei trofei. Un libro che parla di questo rapporto tra il malato e l'utilitaristico, con momenti narrativi molto toccanti.
Un'analisi interessante del modo di rapportarsi del nazismo con il mondo degli altri animali, che , sorpresa sorpresa, è uguale al nostro! Cioè ci dichiariamo "amanti degli animali", "rispettosi degli animali" , facciamo leggi sul "benessere animale" negli allevamenti e nei mattatoi; poi di fatto li usiamo sfruttandoli in tutti i modi, li usiamo come insulto , li ingabbiamo, li uccidiamo e mangiamo, li cavalchiamo, li cacciamo e li collezioniamo , li manipoliamo geneticamente, ci sperimentiamo sopra...ecc ecc...PROPRIO COME FACEVANO I NAZISTI. Ci dice molto di noi questo libro.
Boeiend, maar relatief oppervlakkig inkijkje in de visie op én leven van dieren in Nazi-Duitsland. Het boek licht enkele dieren en hun plaats in de maatschappij en symboliek toe. Leuke feitjes (hoe het ontstaan van Jägermeister te koppelen is aan Herman Göring bijvoorbeeld) en Mohnhaupt heeft z’n boek vol research en persoonlijke verhalen om die research te illustreren. Toch blijft het oppervlakkig, omdat het verhaal blijft steken in de te beschrijven periode (en het lijkt soms een allegaartje van interessante research, zonder echt nieuwe informatie). Toch: met plezier gelezen!
Jedyna wada tej książki to objętość - zdecydowanie za krótka, co to jest 205 stron (reszta to przypisy, bibliografia i indeks). Bardzo dobrze się czyta, autor nie popada w nadmierną ckliwość i emocjonalność, a jednak czuć że podchodzi do tematu z szacunkiem i do zwierząt i do ludzi.
Świetnie napisana rzecz: i dobrze się czyta, i wiele informacji. Jeśli miałbym uwagi, to trochę zabrakło może systematyczności -- niektóre fragmenty zapowiadały więcej niż dawały.